Cá bám rêu lưới

Ngoài tiệm, Crossocheilus reticulatus thường mang tên reticulated hoặc fishnet flying fox. Đây là một loài cá họ cá chép (cyprinid) sống ở lưu vực sông Chao Phraya và sông Mê Kông. Thân cá màu bạc, vảy có viền sẫm và cuống đuôi có một đốm sẫm. Nhờ ba đặc điểm này mà bạn phân biệt được nó với các loài cùng chi trông na ná. Hoa văn của cá thay đổi tùy nơi bắt. Vì vậy loài này từng mang nhiều tên khác nhau, nay đều được xem là tên đồng nghĩa. Cá quen sống ở suối nước chảy. Tốt nhất bạn nên nuôi một đàn từ sáu con trở lên, vì nuôi ít thì những con yếu hơn có thể bị bắt nạt.

• Cần dòng chảy mạnh, lọc phải luân chuyển toàn bộ nước trong bể 8–12 lần mỗi giờ
• Cần bể rất lớn

Muốn nuôi một đàn, bạn cần bể có đáy 180 × 45 cm hoặc tương đương (khoảng 365 lít).

• Nhiệt độ: 16–24°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 1–12 dGH

Loài này sống ổn trong phần lớn các bể được chăm kỹ. Dù vậy, bạn rất nên set bể theo kiểu sông suối nước chảy. Nền nên có đá và sỏi nhiều cỡ, thêm vài tảng đá lớn đã bị nước mài nhẵn.

Bạn có thể xếp thêm cành lũa để tạo ra nhiều hốc, kẽ và góc râm.

Phần lớn các loại cây sẽ khó lên trong bể kiểu này. Các cây khỏe như Microsorum, Bolbitis hay Anubias thì vẫn trồng được nếu buộc lên đá hoặc lũa. Đèn mạnh sẽ làm rêu tảo mọc nhiều hơn, và cá sẽ gặm chỗ rêu tảo đó.

Sống trong môi trường như vậy, cá sẽ cư xử tự nhiên hơn. Bạn cũng có thể nuôi chung nó với những loài khác ưa điều kiện tương tự.

Cũng như nhiều loài cá quen sống ở nước chảy, loài này không chịu được chất thải hữu cơ tích tụ trong bể. Nước phải lúc nào cũng thật sạch thì cá mới khỏe.

Cá cũng cần nước nhiều oxy hòa tan và dòng chảy khá mạnh. Vì thế bạn nên dùng lọc ngoài, máy tạo sóng hoặc thiết bị tương tự để có được dòng chảy như vậy.

Ngoài tự nhiên, các loài Crossocheilus ăn bằng cách gặm aufwuchs, tức lớp sinh vật bám trên các bề mặt chìm dưới nước. Lớp này gồm tảo, tảo cát, các loài thực vật phù du khác và những vi sinh vật sống chung với chúng.

Vì vậy bạn nên tránh cho ăn thức ăn giàu đạm. Cá không chuyển hóa tốt loại thức ăn này. Nếu ăn thường xuyên, cá có thể bị tích mỡ quá nhiều, thậm chí bị thoái hóa nội tạng.

Thức ăn chính lý tưởng là một hoặc vài loại thức ăn khô chất lượng tốt có bổ sung Spirulina hoặc thành phần tương tự. Ngoài ra bạn cũng nên cho ăn nhiều rau tươi. Đậu Hà Lan bóc vỏ, bí ngòi trụng, rau bina và trái cây cắt nhỏ đều là những món nên có trong thực đơn.

Khi đã quen bể, cá đôi khi bơi lên tầng giữa để ăn. Trong bể set như mô tả ở trên, bạn sẽ hay thấy cá gặm lớp màng sinh học bám trên đá.

Loài này nhìn chung hiền và nuôi chung được với nhiều loài cá phổ biến. Dù vậy, có lẽ bạn nên chọn bạn cùng bể là những loài đến từ cùng quốc gia hoặc cùng dòng sông với nó.

Trong số các loài cũng được xuất khẩu từ Thái Lan, bạn có thể chọn nhiều loài cá chạch và cá họ cá chép (cyprinid).

Ngoài tự nhiên, các loài Crossocheilus thường bơi thành từng nhóm lỏng lẻo. Nếu nuôi một con hoặc vài con, cá có thể nhút nhát hoặc hay giật mình.

Chúng bơi theo đàn lỏng (shoaling) chứ không bơi thành đàn chặt và đồng loạt (schooling). Trong đàn, cá phân thứ bậc rất rõ. Bạn nên nuôi từ sáu con trở lên, vì nuôi ít thì những con yếu có thể bị bắt nạt liên tục. Nuôi đủ đàn, bể sẽ trông tự nhiên hơn, và bạn còn được xem cá tương tác với nhau rất thú vị.

Cá cái trưởng thành thường có thân dày hơn cá đực. Với cá còn nhỏ thì không thể nhìn bề ngoài mà phân biệt đực cái chính xác.

Nhiều khả năng loài này chưa từng sinh sản trong bể nuôi. Theo những gì được biết, cũng chưa có trại nào nhân giống loài này để bán. Trong khi đó, một số loài họ hàng của nó đã được cho đẻ nhân tạo bằng cách kích thích hormone.

Ngoài tự nhiên, các loài trong chi này di cư sinh sản theo mùa. Vào những tháng khô, chúng bơi ngược dòng. Khi nước lên, chúng bơi xuôi dòng trở lại.

Loài này có mặt khắp lưu vực sông Chao Phraya ở miền trung Thái Lan. Nó cũng sống ở lưu vực sông Mê Kông, gồm miền đông Thái Lan, Campuchia, Lào, Việt Nam và miền nam Trung Quốc (tỉnh Vân Nam).

Mẫu chuẩn được thu tại 'Bua Yai, Nokorn-Rajsima, eastern Thailand' (miền đông Thái Lan).

Các loài Crossocheilus sống ở suối và nhánh sông có nước chảy. Nền ở đây gồm đá tảng, đá cuội, sỏi và cát. Những đoạn chúng ở thường có lũa chìm hoặc rễ cây.

Nước ở đó trong và thường nông, nên nắng chiếu được xuống đáy. Nhờ có nắng, một lớp màng sinh học dày phủ lên mọi bề mặt chìm dưới nước, và cá gặm lớp màng này để ăn. Tuy vậy, lượng nước, sức chảy và độ đục ở những nơi này có thể thay đổi rất nhiều theo mùa.

Loài này thường được bán dưới tên 'reticulated/fishnet flying fox', đặt theo hoa văn đẹp như mắt lưới trên thân. Nếu nuôi đúng cách, đây là một loài cá cảnh rất đáng nuôi.

Một số loài trong chi có sọc chạy dọc thân trông rất giống nhau. Riêng C. reticulatus thì có cả thân màu bạc, vảy viền sẫm và đốm sẫm ở cuống đuôi. Không loài nào khác có đủ ba đặc điểm này.

Các tên Crossocheilus tchangi, Epalzeorhynchos coatesi và E. stigmaeus nay đều được xem là tên đồng nghĩa của loài này. Những tên đó ra đời vì cá bắt ở mỗi nơi lại trông hơi khác nhau, thường chỉ khác vài chi tiết nhỏ trong hoa văn.

Các loài Crossocheilus có những đặc điểm sau. Vây lưng có 8 tia phân nhánh và không có gai. Thùy mõm không cử động được. Môi trên và môi dưới không nối liền nhau, môi trên gắn vào hàm dưới qua một lớp màng mỏng.

• Kottelat, M. (2003). Nomenclatural status of Crossocheilus burmanicus, C. horai and C. multirastellatus (Osteichthyes: Cyprinidae). Raffles Bulletin of Zoology 51(2), 399-401
• Rainboth, W. J. (1996). Fishes of the Cambodian Mekong. FAO Species Identification Field Guide for Fishery Purposes. FAO, Rome, 1-265
• Freyhof, J., D. V. Serov and T. N. Nguyen (2000). A preliminary checklist of the freshwater fishes of the River Dong Nai, South Vietnam. Bonner Zoologische Beiträge 49(1-4), 93-99
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-663
• Bănărescu, P. M. (1986). A review of the species of Crossocheilus, Epalzeorhynchos and Paracrossochilus (Pisces, Cyprinidae). Travaux du Muséum d'Histoire Naturelle 28, 141-161
• Su, R.-F., J.-X. Yang and Y.-R. Chen (2000). A review of the Chinese species of Crossocheilus, with description of a new species (Ostariophysi: Cyprinidae). The Raffles Bulletin of Zoology 48(2), 215-221
• Kottelat, M. (2001). Fishes of Laos. WHT Publications, Colombo, 1-198
• Kottelat, M. and H. H. Tan (2011). Crossocheilus elegans, a new species of fish from northern Borneo (Teleostei: Cyprinidae). The Raffles Bulletin of Zoology 59(2), 195-199
• Fowler, H. W. (1935). Zoological results of the third De Schauensee Siamese Expedition, Part VI - Fishes obtained in 1934. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia v. 87, 89-163