Cá da trơn Achara

Ở Nam Mỹ có hai loài cá da trơn trông giống nhau đến mức rất dễ nhầm. Loài thứ nhất là Leiarius marmoratus, người bản địa gọi là "Achara". Loài thứ hai là Leiarius (trước đây là Perrunichthys) perruno. Cả hai đều dài tới khoảng 60 cm, cùng mang hoa văn da báo và có bộ râu dài với các khoanh vòng. Dù vậy, vẫn có một điểm khác biệt dễ nhận ra. Leiarius marmoratus có 10-11 tia ở vây lưng, còn L. perruno chỉ có 8 tia. Cá thường dựng thẳng vây lưng, vì thế bạn có thể đếm số tia khá dễ chỉ qua một tấm ảnh.1

• Tên thường gọi: Marble antenna catfish
• Sách đỏ IUCN: Ít quan tâm (2023). Thông tin về loài này còn ít, nhưng chúng phân bố rộng và chưa thấy mối đe dọa nào rõ ràng.2

Achara có màu đẹp và tính hiền. Chúng để yên cho những con cá không vừa miệng để ăn. Vì thế người mê cá lớn rất chuộng loài này. Tuy vậy, Achara hiếm khi có mặt trên thị trường cá cảnh. Gần đây có một số con dài 5-7 cm được nhập về từ Peru.1

Cá lớn lên sẽ rất to nên cần bể lớn. Phía trước bể nên để một khoảng trống. Bạn cũng cần bố trí chỗ trốn cho cá nằm ban ngày, chẳng hạn ống cống đất nung cỡ lớn hoặc chậu đất nung.2

Cá mồi nhỏ, thịt bò nạc, ấu trùng côn trùng sống dưới nước, thức ăn viên nén và thức ăn đông lạnh.2

Đừng tin mà thả chung với cá nhỏ. Ban đêm con cá da trơn này đi kiếm ăn và sẽ săn đuổi chúng.2

Nam Mỹ: lưu vực các sông Amazon, Essequibo và Orinoco. Nơi thu mẫu chuẩn là Peru hoặc Ecuador, thuộc hệ thống sông Amazon, ở sông Río Marañon hoặc Río Napo.2

Cá sống ở đáy sông, các vực sâu và hồ. Cá non và cá gần trưởng thành thường đi thành đàn lớn. Ban ngày chúng thích nằm trên đá và thân cây đổ. Chúng hoạt động mạnh hơn vào lúc bình minh, chạng vạng và ban đêm.2

Giới khoa học vẫn chưa thống nhất được L. longibarbis và L. marmoratus là một loài hay hai loài khác nhau. L. longibarbis do Castelnau mô tả năm 1855, còn L. marmoratus do Gill mô tả năm 1870. Nếu là cùng một loài thì tên hợp lệ sẽ là L. longibarbis. Trong bản mô tả gốc, L. longibarbis là một con cá xám đồng màu với những chấm li ti. Trong khi đó, L. marmoratus giữ hoa văn đốm cẩm thạch cho đến tận lúc già. Màu lạ của L. longibarbis có thể do mẫu vật được xử lý kém. Cũng có thể đó là một cá thể đột biến màu, hoặc là một loài có màu hoàn toàn khác mà từ đó đến nay chưa ai bắt lại được. Dù thế nào thì chuyện này vẫn chưa được làm rõ. Vì vậy, trên thị trường người ta vẫn gọi những con cá da trơn có hoa văn cẩm thạch chấm thô này là L. marmoratus.1

Nguồn gốc tên gọi: tên loài marmoratus có nghĩa là có vân cẩm thạch hoặc lốm đốm.2

Baensch, H.A. and R. Riehl 1995 Aquarien Atlas. Band 4. Mergus Verlag GmbH, Verlag für Natur- und Heimtierkunde, Melle, Germany. 864 p.

Ferraris, C.J. Jr., 2007. Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes: Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types. Zootaxa 1418:1-628.

Froese, R. and D. Pauly. Editors. 2009. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, version (010/2010).

Salvador, G.N. 2023. Leiarius marmoratus. The IUCN Red List of Threatened Species 2023.2