Cá goonch

Bagarius bagarius, thường gọi là cá goonch, là một loài cá da trơn rất lớn thuộc họ Sisoridae. Loài này sống ở tiểu lục địa Ấn Độ, trong lưu vực các sông Indus, Ganges, Brahmaputra và các con sông ở bán đảo Ấn Độ. Người ta còn gọi nó là cá trê quỷ khổng lồ hay cá mập cát. Cá dài tới khoảng 2 mét và bị đánh bắt làm thực phẩm. Chúng sống giữa những tảng đá lớn ở các đoạn thác ghềnh chảy xiết, nước xoáy mạnh của những con sông lớn. Loài này nên nuôi riêng một con và quá lớn so với bể nuôi trong nhà. Bagarius yarrelli là tên đồng nghĩa của loài này. Còn con cá lớn từ Đông Nam Á bán dưới tên đó thực chất là B. lica.

• Cần dòng chảy mạnh. Lọc phải luân chuyển được lượng nước gấp 8–12 lần thể tích bể mỗi giờ
• Tập tính & khả năng sống chung: Loài này nuôi riêng một mình là tốt nhất.
• Sinh sản: Chưa có ghi nhận.1

Loài này chỉ hợp với bể trưng bày công cộng, hoặc những bể tư nhân cực lớn được thiết kế chuyên biệt.1

Cá thích ánh sáng mờ và cần chỗ trú ẩn. Bạn có thể dùng lũa, đá lớn hoặc vài đoạn ống nhựa.

Có mấy điều nên xem là bắt buộc. Hệ thống lọc phải lớn và đã chạy ổn định lâu ngày. Chế độ chăm sóc phải nghiêm ngặt, mỗi tuần thay 50–70% thể tích nước bể. Nước phải giàu oxy và có nhiều dòng chảy.1

Đây là loài săn mồi bắt buộc. Ngoài tự nhiên, chúng ăn cá nhỏ hơn, lưỡng cư, giáp xác và các động vật không xương sống khác. Dù vậy, khi nuôi trong bể, phần lớn cá thể quen với thức ăn chết khá tốt.

Cá con có thể ăn trùng huyết (ấu trùng muỗi lắc), giun đất nhỏ, tôm cắt nhỏ và các loại tương tự. Cá trưởng thành sẽ ăn thịt cá thái miếng, tôm nguyên con, trai, tôm sông sống, giun đất cỡ lớn hơn, v.v.

Đừng cho loài này ăn thịt động vật có vú hay thịt gia cầm như tim bò hoặc thịt gà. Cá không chuyển hóa được đúng cách một số loại lipid trong các loại thịt này. Lâu dần cá có thể bị tích mỡ thừa, thậm chí thoái hóa nội tạng.

Tương tự, cho ăn cá mồi như cá đẻ con hay cá vàng nhỏ cũng chẳng có lợi gì. Cá mồi có nguy cơ mang ký sinh trùng hoặc mầm bệnh vào bể. Hơn nữa, giá trị dinh dưỡng của chúng thường không cao, trừ khi bạn đã nuôi dưỡng chúng cẩn thận từ trước.1

Loài này chỉ có ở tiểu lục địa Ấn Độ. Cá phân bố trong lưu vực sông Indus ở Pakistan, lưu vực sông Ganges và Brahmaputra ở Ấn Độ, Nepal và Bangladesh, cùng các con sông ở bán đảo Ấn Độ.

Cá Bagarius từ Myanmar về phía đông tới Đông Dương, bán đảo Mã Lai và quần đảo Đại Sunda thuộc về những loài khác (xem phần Ghi chú).

Nơi thu mẫu chuẩn là 'Ganges River, India' (sông Ganges, Ấn Độ). Tên đồng nghĩa Bagrus yarrelli có mẫu mô tả lấy từ 'Mota Mola at Poona, Deccan, India'. Địa danh này chỉ sông Mutha Mula ở thành phố Pune, bang Maharashtra, miền tây Ấn Độ.1

Phần lớn mẫu thu được đến từ dòng chính của các con sông lớn. Cá thường sống ở những đoạn thác ghềnh chảy xiết, nước xoáy mạnh và nấp giữa các tảng đá to.

Khi nước sông lên và trở nên đục, cá trưởng thành di cư để sinh sản theo mùa.1

Loài này còn có tên 'cá trê quỷ khổng lồ' và 'cá mập cát'. Ở phần lớn vùng phân bố, người ta đánh bắt chúng làm thực phẩm.

Với kích thước khi trưởng thành và tập tính tự nhiên như vậy, loài này rõ ràng không hợp với bể nuôi trong nhà.

Ng & Kottelat (2021) giới hạn B. bagarius trong tiểu lục địa Ấn Độ. Hai tác giả xếp Bagrus yarrelli Sykes 1839, Pimelodus platespogon và Pimelodus carnaticus làm tên đồng nghĩa muộn (junior synonym) của loài này. Vì vậy, cá goonch khổng lồ ở tiểu lục địa, vốn từ lâu mang tên B. yarrelli, chính là loài này. Cá có thể dài tới 2 mét.

Con cá lớn từ Đông Nam Á bán dưới tên B. yarrelli thực chất là B. lica Volz, 1903. Loài này phân bố từ lưu vực sông Mae Khlong tới lưu vực sông Đồng Nai, và có mặt khắp bán đảo Mã Lai, Sumatra, Borneo và Java.

Tên B. bagarius cũng từng bị dùng rộng rãi cho một loài khá nhỏ, phổ biến ở phần lớn Đông Dương. Loài này được cho là chỉ đạt 200 mm SL (chiều dài chuẩn). Đó là B. vegrandis ở sông Chao Phraya và Mekong, được mô tả trong cùng bài báo nói trên. B. suchus và B. rutilus là những loài riêng biệt.

Chi Bagarius khác mọi chi khác trong họ Sisoridae ở chỗ răng hàm dưới dị hình rất rõ. Hàm dưới có hai hoặc ba hàng răng ngoài, gồm nhiều răng hình nón mọc sát nhau. Phía trong có thêm một hoặc hai hàng răng hình nón ít hơn, mọc thưa và to hơn hẳn. Ở các chi khác, răng hàm dưới chỉ gồm những răng hình nón nhỏ, hoặc chỉ là một tấm xương nhám.1