Cá killi sjostedti

• Cần nắp đậy thật kín vì loài này nổi tiếng hay nhảy. Cá nhảy rất giỏi nên nắp phải thật khít.

Cá killi chim trĩ vàng (Fundulopanchax sjostedti) là một loài killi cỡ lớn đến từ Nigeria và Cameroon. Cá dài tới 12 cm và sống ở vùng đầm lầy trong rừng mưa ven biển. Người chơi mê cá đực trưởng thành vì màu sắc của chúng. Trước đây loài này mang tên Aphyosemion sjostedti, và nhiều tài liệu đến nay vẫn dùng tên cũ. Loài có nhiều dạng màu, trong đó có một dạng nhỏ hơn gọi là 'Dwarf Red'. Các con đực rất hung hăng với nhau.1

Chiều dài chuẩn (SL) 120 mm. Đáy bể 90 × 30 cm. Thể tích khoảng 81 lít (90 × 30 × 30 cm).1

• Nhiệt độ: 23–26 °C
• pH: 6,0–8,0
• Độ cứng: 5–20 dGH1

Bạn nên dùng nền màu tối, chẳng hạn rêu than bùn (peat moss) hoặc loại tương tự. Trong bể cần có những khoảng trồng cây dày và vài khúc lũa để cá trú ẩn. Nên thả thêm cây nổi để ánh sáng dịu hơn nữa. Loài này nhảy rất giỏi nên nắp phải thật khít.1

Khẩu phần chính nên là thức ăn sống hoặc đông lạnh cỡ nhỏ như bo bo hay trùng huyết. Cá chỉ thỉnh thoảng mới chịu ăn thức ăn khô.1

F. sjostedti nuôi chung được với các loài hiền, miễn là chúng đủ lớn để không bị xem là mồi. Những bạn cùng bể phù hợp gồm cichlid hiền, các loài characin cỡ lớn, cá chuột Corydoras và cá Loricariid. Các con đực hung hăng với nhau, vì vậy nếu muốn nuôi nhiều hơn một con đực thì bể phải đủ rộng. Mỗi con đực nên đi kèm một nhóm nhỏ 2–3 con cái. Nếu không, cá cái có thể bị con đực quấy rầy khá nhiều.1

Cá đực to hơn, màu rực rỡ hơn, và vây đuôi, vây lưng, vây hậu môn đều có phần kéo dài. Cá cái nhỏ hơn, màu nhạt hơn và bụng tròn hơn.1

Có thể cho sinh sản trong bể. Đây là loài đẻ trứng xuống nền. Có nhiều cách cho loài này đẻ trong bể, và chọn cách nào phần lớn tùy sở thích mỗi người. Không gian chắc chắn không phải vấn đề. Một bộ ba (trio) có thể đẻ dễ dàng trong bể nhỏ cỡ 38 × 20 × 20 cm. Nhiều người nhân giống killi không dùng lọc trong bể đẻ. Dù vậy, gắn một lọc mút nhỏ chạy bằng sủi khí để nước khỏi tù đọng cũng không phải ý tồi. Nước nên mềm và có tính axit, pH 6,5 (dù vẫn có trường hợp loài này đẻ được ở nước có pH đến 8,0). Nhiệt độ giữ ở 23,5–25 °C. Không nên chiếu sáng bể đẻ, và lọc qua than bùn sẽ có ích. Nên vỗ béo cá bằng khẩu phần đa dạng gồm thức ăn sống và đông lạnh. Tốt nhất là nuôi đực và cái ở các bể vỗ riêng, rồi chọn con đực đẹp nhất và những con cái mẩy bụng nhất để thả vào bể đẻ. Làm vậy cá cái có thời gian hồi sức giữa các lần đẻ.

Ngoài tự nhiên, cá đẻ trứng vào nền đáy. Trong bể, giá thể đẻ có thể là một lớp rêu than bùn trải dưới đáy, búi sợi đẻ (spawning mop) hoặc những búi cây lá mảnh như rêu java. Người nuôi thường coi rêu than bùn là cách cho nhiều trứng nhất. Nếu nước đạt và cá được vỗ kỹ thì cá thường sẽ đẻ mà không gặp trở ngại gì. Bạn có thể để trứng nở ngay trong bể cùng cá bố mẹ, nhưng một phần trứng và cá bột sẽ bị ăn. Muốn có một đàn con kha khá thì nên vớt trứng ra. Mỗi bộ ba chỉ nên cho đẻ khoảng một tuần rồi đưa về lại bể vỗ. Đẻ trứng làm cá rất mất sức, nhất là cá cái. Nếu để lâu quá, chúng có thể kiệt sức và yếu đi.

Trứng vớt ra có thể ấp trong nước hoặc trong rêu than bùn. Ấp trong rêu than bùn thì thường ít trứng bị nấm hơn. Nếu ấp trong nước, bạn chuyển trứng sang một bể nhỏ đựng nước lấy từ bể đẻ, mực nước sâu 2,5–5 cm. Sau đó nhỏ thêm 1–3 giọt xanh methylen, nhiều ít tùy lượng nước. Để bể ấp trong tối vì trứng rất nhạy với ánh sáng. Mỗi ngày kiểm tra một lần và dùng pipet gắp bỏ trứng bị nấm. Trứng nở sau khoảng 21 ngày, nhanh chậm tùy nhiệt độ.

Nếu ấp trong rêu than bùn, bạn lấy rêu ra khỏi bể và trải lên giấy báo cho ráo trong 2–3 giờ. Sau đó cho rêu vào túi nhựa (túi zip là tốt) và giữ ở 21–24 °C. Nếu cho đẻ nhiều loài hoặc nhiều lứa, nên ghi nhãn từng túi gồm ngày đẻ, ngày nở và tên loài để tránh nhầm lẫn tai hại. Sau 10–12 tuần, thường chỉ cần cho trứng vào bể nuôi cá bột là trứng sẽ nở. Trứng gặp nước là bị kích thích nở. Cá bột không có túi noãn hoàng nhìn thấy được và ăn được ấu trùng Artemia hoặc giun vi (microworm) ngay từ lúc nở. Sau khoảng 2 tuần thì bắt đầu cho ăn thức ăn cỡ lớn hơn và đồ đông lạnh. Lúc đầu phải giữ mực nước thật nông, rồi nâng dần khi cá lớn.1

Nigeria và Cameroon.1

Cá sống ở những vùng đầm lầy trong rừng mưa ven biển.1

Đây là một trong những loài killi đẹp nhất hiện có trên thị trường. Cá đực trưởng thành vừa có màu sắc tuyệt đẹp, vừa đạt kích thước tối đa rất ấn tượng. Trước đây loài này mang tên Aphyosemion sjostedti, và nhiều tài liệu hiện có vẫn dùng tên này. Loài có nhiều dạng màu, trong đó có một dạng nhỏ hơn gọi là "Dwarf Red".1