Cá mbuna Demason

Chindongo demasoni là một loài mbuna lùn đặc hữu của hồ Malawi. Ngoài tự nhiên, nó sống quanh cụm đá Pombo Rocks ngoài khơi bờ biển Tanzania. So với phần lớn các loài mbuna, loài này bám sát mặt đá hơn hẳn. Người nuôi hay thấy nó bơi nghiêng, thậm chí lộn ngược, khi chui vào hang hốc và khe đá. Đây là một trong những loài mbuna hung hăng và giữ lãnh thổ gắt nhất. Nó dám tấn công cả những con cá to gấp mấy lần mình, nên không hợp với người mới chơi. Ngoài tiệm, loài này vẫn hay được bán dưới tên Pseudotropheus demasoni.

Vì loài này rất hung hăng (xem phần bên dưới), bể phải có kích thước ít nhất 120 × 45 × 38 cm, tức khoảng 205 lít. Đây là mức tối thiểu, không thể nhỏ hơn.

• Nhiệt độ: 24–28 °C
• pH: 7,6–8,8
• Độ cứng: 10–25 dGH

Bạn chồng đá thành nhiều đống để tạo một mạng lưới hang và chỗ trốn trong bể. Loài này không cần nhiều khoảng trống để bơi vì nó thích bám sát mặt đá. Vì thế, phần lớn bể nên bài trí đá theo kiểu này. Nền cát là lựa chọn tốt nhất.

Cá chịu ăn hầu hết các loại thức ăn bạn cho. Tuy vậy, phần lớn khẩu phần nên là thức ăn thực vật như cám vảy spirulina, rau bina chần, rong biển nori và những thứ tương tự. Bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và đông lạnh. Tuyệt đối không cho ăn tim bò hay bất kỳ loại thịt đỏ nào khác, vì chúng làm rối loạn hệ tiêu hóa của cá.

Đây là một trong những loài mbuna hung hăng và giữ lãnh thổ gắt nhất. Không nên nuôi nó chung với các loài hiền như Peacock hay Utaka. Bạn có thể ghép nó với các loài mbuna khỏe khác, miễn là chúng không có hoa văn giống nó. Loài này không biết sợ và sẵn sàng tấn công cả những con cá to gấp mấy lần mình. Bể nên thả thật dày, vượt mật độ bình thường, để cá bớt hung hăng và khó chiếm lãnh thổ. Nó cực kỳ dữ với cá cùng loài. Khi trong bể có thêm các loài cùng chi, sự hung hăng này sẽ bị chia bớt ra. Cách còn lại là nuôi nó trong một bể thật dày với nhiều cá cùng loài. Dù vậy, những con đực yếu thế vẫn có thể bị đánh chết. Mỗi con đực nên đi kèm vài con cái để bớt cảnh con đực quấy rầy cá cái. Nhưng cách này cũng có cái khó riêng. Khác với cá cái của nhiều loài mbuna khác, cá cái C. demasoni cũng không chịu nổi các loài cùng chi.

Loài này khó phân biệt đực cái vì cả hai có màu sắc và hoa văn giống hệt nhau. Dù vậy, cá đực trưởng thành thường lớn hơn một chút. Cách tốt nhất là quan sát hành vi, vì cá đực giữ lãnh thổ và hung hăng hơn cá cái. Tất nhiên bạn cũng có thể xem lỗ huyệt để xác định giới tính, nhưng cách này chỉ dành cho người rành nghề.

Loài này có thể sinh sản trong bể nuôi. Đây là loài cá mẹ ấp trứng trong miệng. Muốn đạt kết quả tốt nhất thì nên cho cá đẻ trong bể nuôi riêng loài. Cá trưởng thành thường khá đắt, nên cách dễ làm hơn là bắt đầu với một nhóm 6–8 con non. Bể 120 × 38 cm là đủ rộng và nên bài trí như đã nói ở trên. Nhớ chừa vài khoảng cát trống và vài mặt đá phẳng để cá có chỗ đẻ. pH nên ở khoảng 8,2–8,5 và nhiệt độ 25–26,5 °C. Hãy vỗ cá bằng chế độ ăn tốt gồm thức ăn sống, đông lạnh và khô.

Khi đã sung sức, cá đực sẽ chiếm một vùng lãnh thổ có mặt đá phẳng, hoặc đơn giản là một khoảng nền để nó đào hố. Nó sẽ khoe mình quanh khu vực này, lên màu thật đậm và tìm cách dụ cá cái đến giao phối. Cá đực rượt đuổi cá cái khá dữ. Chính vì muốn chia bớt sự hung hăng đó nên loài này cần cho đẻ theo kiểu một đực nhiều cái. Nếu trong bể có loài khác, cá đực sẽ không cho chúng bén mảng vào lãnh thổ của mình. Khi cá cái chịu đẻ, nó sẽ bơi đến chỗ đẻ và đẻ trứng ở đó. Cá đực thụ tinh cho trứng xong thì cá cái ngậm trứng vào miệng.

Cá cái ngậm trứng khoảng 3 tuần rồi mới nhả ra đàn cá bột đã tự bơi được. Suốt thời gian này nó không ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phình to. Nếu cá cái bị stress quá mức, nó có thể nhả con sớm hoặc ăn luôn đàn con. Vì vậy, nếu bạn định chuyển cá sang bể khác để cá bột khỏi bị ăn thì phải làm thật cẩn thận. Một số người nuôi chủ động lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi trứng được 2 tuần rồi tự nuôi từ đó, vì cách này thường cho được nhiều cá bột hơn. Tuy vậy, phải nói rõ là cách này chỉ dành cho người rành nghề.

Cá bột vừa ra đã đủ lớn để ăn ấu trùng artemia. Khi cá lớn dần, bạn cần theo dõi sát và tách riêng khi cần, vì ngay từ rất nhỏ chúng đã hung hăng với đồng loại.

Loài này đặc hữu của hồ Malawi. Nó sống quanh cụm đá Pombo Rocks ngoài khơi bờ biển Tanzania.

Loài này chỉ sống ở đúng một khu vực đá, thường ở vùng nước nông quanh đỉnh các tảng đá. Hiếm khi người ta thấy nó bơi ra vùng nước trống.

Loài mbuna lùn này thuộc nhóm mới có mặt trong giới chơi cá gần đây, vì đến năm 1994 nó mới được mô tả. Tính hay gây sự khiến nó không hợp với người mới chơi, nhưng với người chơi có kinh nghiệm thì đây là một loài đáng nuôi. Nó có vài tập tính rất vui mắt. So với phần lớn các loài mbuna, nó bám sát mặt đá hơn nhiều. Bạn sẽ hay thấy nó bơi nghiêng hoặc lộn ngược khi chui vào hang hốc và khe đá. Giống các loài khác cùng chi, nó có răng dẹt hai mấu, chuyên để cạo tảo và các sinh vật khác bám trên mặt đá.