Cá trê lũa Balroglanis macracanthus

Balroglanis macracanthus là một loài cá trê lũa nhỏ, chỉ có ở thượng nguồn hệ thống sông Negro, Brazil. Loài này còn ít được biết đến, nhưng thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trên thị trường cá cảnh. Ban ngày chúng nấp trong đám gỗ chìm dưới nước, đêm xuống mới ra kiếm ăn. Giống các loài khác trong họ Auchenipteridae, chúng thụ tinh trong. Cá cái có thể giữ trứng và gói tinh trùng trong bụng cho đến khi điều kiện phù hợp mới bắt đầu thụ tinh.1

Để nuôi bình thường, bể nhỏ nhất nên có đáy 80 × 30 cm hoặc tương đương, tức khoảng 72 lít.1

• Nhiệt độ: 22–28°C
• pH: 4,0–7,0
• Độ cứng: 1–10 dGH1

Loài này không khó nuôi nếu điều kiện bể phù hợp. Nên set bể theo kiểu một con suối có dòng chảy. Nền gồm đá đủ cỡ, cát, sỏi mịn và vài tảng đá đã bị nước mài tròn.

Bạn có thể bày thêm cành lũa, ống đất nung, chậu cây và những thứ tương tự. Xếp chúng sao cho bể có nhiều hốc, khe và góc khuất tối.

Các loài Centromochlus cũng thích nấp dưới đám cây nổi trên mặt nước, chẳng hạn Ceratopteris spp.1

Các loài Centromochlus ăn được hầu hết các loại thức ăn khô dạng chìm. Tuy vậy, món chúng mê nhất là thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, trùng chỉ.

Khi đã quen bể, cứ thả thức ăn vào là chúng rời chỗ nấp ra ăn ngay. Khác với phần lớn các loài cá trê, chúng thường chủ động lên gần mặt nước để ăn.1

Người ta cho rằng mọi loài trong họ Auchenipteridae đều thụ tinh trong. Cá cái có thể giữ trứng đã chín nhưng chưa thụ tinh cùng các gói tinh trùng trong bụng. Chưa rõ chúng giữ được bao lâu.

Khi điều kiện thuận lợi, trứng mới được thụ tinh rồi đẻ ra. Sau đó cá bố mẹ không chăm sóc trứng hay cá con.1

Mẫu chuẩn của loài được thu ở 'São Pedro, Rio Negro, Amazonas, Brazil'. Loài này được xem là đặc hữu của thượng nguồn hệ thống sông Negro.1

Ngoài tự nhiên, ban ngày chúng trốn trong các đám gỗ chìm và chỉ ra kiếm ăn vào ban đêm. Cả họ Auchenipteridae có tên chung là "cá trê gỗ" hay "cá trê lũa" cũng vì tập tính này.1

Loài này còn ít được biết đến, nhưng thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trên thị trường cá cảnh.

Có thể nhận ra giống Centromochlus qua các xương tia vây hậu môn ở phía gần gốc. Những xương này phình to và dính liền với nhau ở gốc, tạo thành một khối xương duy nhất.

Đôi khi giống này được xếp vào phân họ Centromochlinae. Đây là một phân họ giả định, gồm cả Gelanoglanis, Glanidium và Tatia.

Nhóm này khác các loài auchenipterid còn lại ở ba điểm. Thứ nhất, tia vây hậu môn biến đổi và các xương pterygiophore phía gần gốc hướng về phía sau. Thứ hai, nhú niệu sinh dục của cá đực nhô ra từ một nếp da ở chỗ bắt đầu vây hậu môn. Thứ ba, các xương tia vây hậu môn phía gần gốc dính với nhau, ít nhất là một phần.

Họ Auchenipteridae chỉ có ở vùng tân nhiệt đới. Có thể phân biệt chúng với các họ cá trê khác nhờ tổ hợp các đặc điểm sau: thân không có tấm xương, vùng trước vây lưng phủ các tấm xương ghép khớp nhìn rõ qua lớp biểu bì mỏng, không có râu mũi, vây mỡ nhỏ và đôi khi không có, mắt không có viền ổ mắt rõ ràng và bị mô mỡ phủ lên.1

• Ferraris, C. J., Jr. (2007). Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes: Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types. Zootaxa 1418, 1-628
• Reis, R. E., S. O. Kullander and C. J. Ferraris, Jr. (eds) (2003). Check list of the freshwater fishes of South and Central America. CLOFFSCA. EDIPUCRS, Porto Alegre, i-xi + 1-729
• Soares-Porto, L. M. in Malabarba, L. R. et al.: Phylogeny and classification of Neotropical fishes (1998). Monophyly and interrelationships of the Centromochlinae (Siluriformes: Auchenipteridae). EDIPUCRS, Porto Alegre, 331-3501