Cá zebra đỏ

Cá zebra đỏ (Maylandia estherae) là một loài mbuna đặc hữu của hồ Malawi. Chúng sống dọc bờ hồ phía Mozambique và Malawi, từ Metangula đến Gome. Mãi đến năm 1995 loài này mới được mô tả thành một loài riêng. Trước đó, người ta xem nó chỉ là một dạng màu của Maylandia zebra. Một số con đực có màu xanh dương, còn con cái màu cam. Tuy vậy, tùy vùng mà cũng có con đực màu cam và con đực OB. Xét trong nhóm mbuna thì loài này không quá dữ. Có điều chúng dễ lai tạp, vì thế các dạng màu khác nhau không bao giờ được nuôi chung. Ngoài tiệm, cá vẫn hay được bán dưới tên Pseudotropheus estherae.

Chiều dài chuẩn (SL): 135 mm. Đáy bể: 120 × 38 cm. Thể tích: khoảng 137 lít.

Bể 120 × 38 × 30 cm, tức khoảng 137 lít. Có điều bể lớn hơn thì vẫn tốt hơn.

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 7,6–8,8
• Độ cứng: 10–25 dGH

Phần lớn bể nên dành cho các đống đá xếp thành hang, xen giữa là vài khoảng nước trống nhỏ. Nền cát là hợp nhất. Cứ để tảo mọc, đừng tìm cách hạn chế, vì cá sẽ gặm tảo.

Cá ăn gần như mọi loại thức ăn, nhưng phần lớn khẩu phần nên là thực vật, ví dụ cám vảy spirulina, rau bina chần, rong biển nori. Có thể cho ăn thêm thức ăn sống và đông lạnh. Tuyệt đối không cho ăn tim bò hay bất kỳ loại thịt động vật nào khác, vì thịt làm rối loạn hệ tiêu hóa của loài cá này. Đừng cho ăn quá tay, vì loài này đặc biệt dễ béo phì. Riêng thức ăn chế biến sẵn thì chỉ nên cho một lượng nhỏ.

Xét trong nhóm mbuna thì loài này không quá dữ, dù chúng khá cứng cáp. Không nên nuôi chung với các loài hiền như Peacock hay Utaka. Nuôi cùng các loài mbuna khác có kích cỡ tương đương thì được. Bể nên thả thật dày để cá bớt hung hăng và ít chia lãnh thổ. Mỗi con đực nên đi kèm nhiều con cái để con cái đỡ bị con đực quấy rối. Trừ khi bể rất lớn, chỉ nên nuôi một con đực.

Một số con đực có màu xanh dương, còn con cái màu cam. Tuy vậy, tùy vùng mà cũng có con đực màu cam hoặc OB ("orange blotch"), và con cái màu vàng hoặc OB. Ở những quần thể đực và cái cùng màu, bạn có thể phân biệt giới tính qua kích thước, vì con đực thường lớn hơn con cái. Một cách khác là nhìn các đốm trứng trên vây hậu môn. Con đực có đốm to hơn và nhiều hơn.

Cho loài này sinh sản không khó lắm. Đây là loài cá mẹ ấp trứng bằng miệng. Tốt nhất là cho đẻ trong bể riêng, với một con đực và ít nhất 3 con cái, dù chúng vẫn thường đẻ ngay trong bể cộng đồng. Bể 120 cm là cỡ vừa đẹp, lớn hơn thì càng tốt. Bể nên bày như đã nói ở trên, thêm vài phiến đá phẳng và vài khoảng nền trống để cá có chỗ đẻ. pH nên vào khoảng 8,2–8,5, nhiệt độ 25–26,5°C. Vỗ cá bằng thức ăn chất lượng cao, chủ yếu là thực vật.

Con đực sẽ dọn sạch chỗ đẻ mà nó chọn rồi khoe mình quanh đó. Chỗ đẻ có thể là mặt một phiến đá phẳng, hoặc một hố nông do nó tự đào trên nền. Lúc này con đực lên màu rất đậm và tìm cách dụ con cái đến giao phối. Nó rượt đuổi khá hăng. Chính vì thế mà loài này nên cho đẻ theo kiểu một đực nhiều cái, để sự hung hăng của con đực không dồn vào một con. Khi con cái chịu đẻ, nó bơi đến chỗ đẻ, đẻ trứng ở đó rồi ngậm trứng vào miệng. Trên vây hậu môn của con đực có những đốm hình quả trứng, và con cái bị các đốm này thu hút. Khi con cái tìm cách ngậm các "quả trứng" này cho vào ổ trong miệng, thực ra nó nhận tinh dịch của con đực, và trứng thụ tinh theo cách đó.

Cá mẹ ngậm trứng khoảng 3–4 tuần rồi mới nhả cá bột ra khi cá con đã tự bơi được. Suốt thời gian này cá mẹ không ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phình to. Nếu cá mẹ bị stress quá mức, nó có thể nhả ổ trứng sớm hoặc ăn luôn trứng. Nếu bạn quyết định chuyển cá mẹ sang bể khác thì phải làm cẩn thận, để cá bột không bị cá khác ăn và cá mẹ không bị con đực quấy rối. Cũng nên biết rằng nếu cá mẹ xa đàn quá lâu, nó có thể mất vị trí của mình trong thứ bậc của đàn.

Một số người nuôi chủ động lấy cá bột khỏi miệng cá mẹ khi được 2 tuần rồi tự ương từ đó, vì làm vậy thường thu được nhiều cá bột hơn. Ngay từ lúc mới ra, cá bột đã đủ lớn để ăn ấu trùng artemia, giun vi tế và thức ăn khô dạng bột.

Loài này đặc hữu của hồ Malawi. Chúng sống dọc bờ hồ phía Mozambique và Malawi, từ Metangula và rạn Minos đến Gome.

Chúng sống ở các bờ đá và rạn đá.

Đây là một loài mbuna nổi tiếng, và nó hoàn toàn xứng đáng với tiếng tăm đó. Giới phân loại vẫn đang tranh cãi loài này thực sự thuộc giống nào. Nó từng được xếp vào cả Maylandia lẫn Metriaclima, và hiện tên hợp lệ đang thuộc giống Pseudotropheus. Nhiều khả năng nó sẽ không ở lại Pseudotropheus. Rối hơn nữa, mãi đến năm 1995 loài này mới được mô tả thành loài riêng. Trước đó người ta xem nó chỉ là một dạng màu của Maylandia zebra. Trên thị trường có nhiều dạng màu. Dù thế nào cũng không được nuôi chung các dạng này, vì chúng sẽ lai tạp với nhau. Có một chuyện thú vị là nếu trong bể không có con đực, đôi khi một con cái sẽ lên màu giống con đực. Nó còn làm đủ động tác dụ các con cái khác đẻ, dù chẳng bao giờ thụ tinh được cho trứng nào.