5 cách giảm bớt công chăm bể thủy sinh hằng tuần

Chăm bể mất thời gian chủ yếu vì vài việc lặp đi lặp lại: thay nước, gỡ rêu, hút nền, chà ống và chữa cháy khi thiết bị hỏng. Mỗi việc đều có cách làm nhẹ hơn.

Dưới đây là năm thay đổi bạn có thể áp dụng ngay để lịch chăm bể gọn lại, chỉ giữ những việc thật sự cần.

Thay nước nhỏ giọt thay cho thay nước một lần lớn

Thay 50% nước mỗi tuần một lần thì cá phải làm quen với một lượng lớn nước mới cùng lúc. Lâu dần chuyện này không tốt cho sức khỏe của cá. Một số người chia ra thay hai lần một tuần cho mỗi lần nhẹ hơn, nhưng như vậy lại phải set ống, xô hai lần.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:59 Đầu ống nhỏ giọt màu xanh đang nhỏ nước vào bể.
• Xem video từ ▶ 1:14 Ống nước xanh vắt qua thành bể để dẫn nước nhỏ giọt.

Hệ thống thay nước nhỏ giọt chạy liên tục giải quyết được cả hai chuyện. Bạn chỉnh số giọt sao cho cộng lại cả tuần thì lượng nước thay vào khoảng 50%. Nước thay đổi từ từ nên giảm sốc cho cá, còn bạn thì không phải làm gì mỗi tuần.

• Nước vào: nối với máy lọc RO, hoặc nối thẳng nước máy nếu nước máy nhà bạn không có clo.
• Nước ra: dẫn ra ngoài trời hoặc xuống cống nếu gần bể có cống thoát.
• Không có cống gần: cho ống xả nhỏ vào một cái xô có bơm chìm. Bơm nối với cảm biến mực nước, nước trong xô lên tới mức đặt sẵn thì bơm tự chạy và đẩy nước theo ống đi chỗ khác, kể cả lên máng xối.

Cách làm này thường phải khoan một lỗ gần miệng bể để nước tự tràn ra khi chạm mức đó. Vì vậy bể đắt tiền thì không nên làm theo kiểu này. Có thể có cách xả khác không cần khoan, nhưng bạn cần tự tìm hiểu thêm.

Kiểm soát rêu hại thay vì gỡ tay hằng tuần

Bể có rêu hại là bể ngốn thời gian. Nhiều người mới chơi chỉ đọc cách phòng rêu hại và nghĩ làm đúng hết thì rêu sẽ không bao giờ xuất hiện. Thực tế bể nào rồi cũng gặp rêu hại, sớm hay muộn thôi. Khi không biết cách xử lý, người ta đành gỡ tay, và việc gỡ rêu cứ thế thành một phần cố định của lịch chăm bể trong nhiều tháng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:02 Dùng dụng cụ cọ rêu hại trên đá trong bể thủy sinh.
• Xem video từ ▶ 3:32 Rêu hại phủ xanh nền và đá trong bể.

Đừng để chuyện đó xảy ra. Hãy dành thời gian tìm hiểu từng loại rêu hại và cách kiểm soát nó, tới mức nhìn bể không thấy rêu dù về lý thuyết nó vẫn còn đó. Gỡ tay chỉ là cách tạm.

Có một việc đơn giản đáng thử trước: hạ nhiệt độ nước. Nếu nước đang trên khoảng 24–25°C, thử hạ xuống khoảng 23–24°C. Theo kinh nghiệm nhiều người, hạ nhiệt độ thường giúp rõ rệt với rêu hại. Dĩ nhiên nó không thay được việc tìm đúng nguyên nhân, và nhớ kiểm tra loài cá bạn nuôi chịu được mức nhiệt đó.

Chọn cá nhỏ nếu muốn bớt hút nền

Phần lớn người chơi chọn cá theo màu sắc và thông số nước. Nếu muốn bớt việc, bạn nên xem thêm kích thước cá. Ở đây không chỉ là chọn cá vừa bể. Ngay cả khi bể lớn, cá to vẫn có nghĩa là nhiều việc hơn vì cá to thải nhiều.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:36 Cá nhỏ bơi giữa thảm cỏ xanh trong bể nano.
• Xem video từ ▶ 4:51 Bể thủy sinh trải phân nền sạch, cây xanh đỏ mọc dày.

Với cá nano, phân rất nhỏ, rơi lọt xuống sỏi hay phân nền, nhìn không thấy và tự phân hủy dần. Phần lớn thời gian bạn không cần hút nền, nhất là khi dùng phân nền (aqua soil). Còn cá to thải nhiều đến mức phân nằm lại trên mặt nền, và bạn buộc phải hút ra định kỳ.

Không phải cứ cá to là không nên nuôi. Cá to vẫn đẹp theo kiểu riêng. Bạn chỉ cần biết trước rằng nuôi chúng thì phải chấp nhận thêm việc hút nền.

Để thuốc tẩy chà ống thay cho bạn

Ống lily bẩn, sủi CO2 bẩn, skimmer, đá, ống dẫn, chơi bể là chà liên tục. Cách sau đây gần như không tốn sức:

1. Trước khi bắt đầu chăm bể, pha một xô nước với thuốc tẩy. Dùng loại ghi là thuốc tẩy diệt khuẩn (disinfecting bleach). Tránh loại không mùi hoặc loại chống bắn vì có thêm hóa chất và tẩy yếu hơn.
2. Ngâm ngập hoàn toàn ống lily, sủi hoặc skimmer trong xô.
3. Trong lúc chờ, bạn cứ cắt tỉa cây, thay nước hay vệ sinh lọc như bình thường.
4. Sau khoảng 10–15 phút, rêu và bẩn sẽ bong sạch. Đổ nước tẩy đi, xả thiết bị cho sạch.
5. Cho thiết bị lại vào xô, lần này đổ nước sạch pha thuốc khử clo (loại bạn vẫn dùng cho nước máy). Ngâm thêm 15–20 phút.
6. Xả lại một lần cuối rồi lắp vào bể.

Cả quy trình mất khoảng 30–40 phút, nhưng bạn gần như không phải động tay. Bước ngâm khử clo rất quan trọng, đừng bỏ qua vì clo còn sót lại sẽ hại cá và vi sinh.

Luôn có đồ dự phòng cho lúc sự cố

Cẩn thận đến đâu thì thiết bị vẫn có lúc hỏng. Lọc thùng có thể rò nước ngay sau khi vệ sinh. Sủi thủy tinh có thể vỡ lúc rút ống, thậm chí làm đứt tay. Nếu không chuẩn bị trước, bạn sẽ mất rất nhiều thời gian chặn rò hay loay hoay tìm cách đưa nước về bể khi ống lily bị vỡ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:23 Sủi CO2 tự chế từ chai nhựa gắn vào ống dự phòng.
• Xem video từ ▶ 7:38 Sủi CO2 thủy tinh đặt trong bể, bọt khí bốc lên.

Giải pháp là luôn có đồ dự phòng. Không cần mỗi thứ hai cái, chỉ cần một món rẻ hơn mà chạy được việc tương tự:

• Sủi CO2: dùng sủi thủy tinh cho đẹp, nhưng để sẵn một cái sủi nhựa. Sủi thủy tinh vỡ thì lắp sủi nhựa dùng tạm trong lúc chờ mua cái mới.
• Ống lily: có thể tự chế ống tạm từ chai nhựa hoặc đầu ống hút nền.
• Lọc: để một lọc bông (lọc vi sinh) chạy sẵn ở một bể nào đó. Nếu lọc thùng hỏng lúc vệ sinh, bạn chuyển lọc bông sang. Lọc bông nhỏ hơn nhưng có sẵn vi sinh, đủ giữ bể không bị sụp vi sinh trong lúc sửa lọc chính.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra nhiệt độ bể. Nếu đang trên khoảng 24–25°C và rêu hại đang làm phiền, thử hạ xuống khoảng 23–24°C.
2. Lần chăm bể tới, pha sẵn xô nước tẩy và ngâm ống lily, sủi trước khi làm việc khác.
3. Mua một sủi CO2 nhựa và đặt một lọc bông chạy sẵn trong bể để làm đồ dự phòng.
4. Nếu sắp mua cá mới, ưu tiên cá nhỏ nếu bạn không muốn hút nền thường xuyên.