Bệnh thối anubias: triệu chứng, nguyên nhân và cách xử lý

Thối anubias là bệnh ít gặp, nhưng vẫn có thể xuất hiện trên anubias trồng trong bể thủy sinh. Tiếc là hiện nay có rất ít thông tin về cách bệnh khởi phát và cách chặn nó lây lan. Phần dưới đây nói về triệu chứng, những nguyên nhân có thể có và cách xử lý tốt nhất khi bạn phát hiện cây bị bệnh.

Vì sao anubias chết dần?

Trước khi đi vào bệnh thối anubias, bạn cần loại trừ những vấn đề khác hay gặp hơn.

Thứ nhất, cây đã được trồng đúng cách chưa? Thân rễ (rhizome) của anubias là đoạn thân to, nằm ngang. Toàn bộ lá và rễ đều mọc ra từ đoạn thân này, vì vậy khi trồng tuyệt đối không được vùi nó xuống. Nếu trồng anubias xuống nền, bạn chỉ vùi phần rễ và để thân rễ nằm trên mặt nền. Nếu muốn gắn anubias lên đá hay lũa, bạn có thể nhét cây vào khe đá, hoặc gắn lên lũa bằng keo siêu dính dạng gel hay chỉ khâu. Dần dần rễ sẽ dài ra và bám chặt quanh đá, lũa, chặt đến mức rất khó gỡ ra. Nhiều người cố định anubias bằng cách buộc chỉ khâu. Bạn chỉ cần để ý đừng buộc chặt quá, kẻo thân rễ bị dập.

Thứ hai, cây có đang trong giai đoạn làm quen với bể mới không? Ở trang trại, cây thủy sinh thường được trồng trên cạn (emersed). Về bể nhà bạn, cây phải chuyển sang sống hẳn dưới nước (submersed). Lúc này lá cây mới mua thường tan rữa dần. Lý do là cây rút dinh dưỡng từ những lá cũ mọc trên cạn để nuôi các lá mới nhỏ hơn mọc dưới nước. Anubias lớn rất chậm nên không phải lúc nào cũng tan lá. Dù vậy, đây vẫn là một lý do có thể khiến cây rụng lá. Lá cũng có thể rụng vì bị dập lúc vận chuyển hoặc lúc bạn lấy cây ra khỏi chậu. Nếu thân rễ trông vẫn khỏe và cây ra lá mới trong vòng hai đến ba tuần sau khi trồng, thì nhiều khả năng cây hoàn toàn khỏe mạnh.

Làm sao biết cây bị thối anubias?

Một trong những triệu chứng đầu tiên là rụng lá. Có điều lá rụng vì thối khác với kiểu tan lá do chuyển từ trên cạn xuống nước. Lá bị thối thường đứt ra ở đầu cuống, đúng chỗ cuống nối vào thân rễ. Gốc cuống có thể mềm nhũn, hoặc có chút chất nhầy rỉ ra ở đầu cuống. Những lá đổi màu thường mọc ra từ đoạn thân rễ đang thối.

Dấu hiệu rõ nhất nằm ở thân rễ. Thân rễ khỏe có màu xanh và sờ vào thấy rất chắc. Thân rễ bị bệnh thường mềm, bóp vào thấy nhũn. Trên thân rễ cũng có thể có những mảng đổi màu, trông như thạch hơi trong, hoặc có màu trắng, vàng, nâu hay đen. Khi bệnh đã nặng, cây có thể bốc mùi hôi thối. Rễ mọc ra từ chỗ bệnh hoặc gần đó cũng thường đổi màu rồi thối rữa. Khi thân rễ đã thối, rễ mọc từ vùng bệnh bắt đầu mềm đi và rã ra.

Nguyên nhân gây bệnh thối anubias là gì?

Đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chắc chắn. Các giả thuyết hiện tại cho rằng thủ phạm là vi khuẩn hoặc nấm. Tuy vậy, rất khó xác định chính xác. Có khi cây yếu đi vì một đợt nhiễm bệnh ban đầu, rồi một mầm bệnh khác mới thừa cơ tấn công.

Qua thực tế hàng nghìn cây anubias đã qua tay, nhiều khả năng bệnh này có mặt ở mọi trang trại cây. Nếu đúng vậy thì không có cách nào tránh được, trừ khi bạn chỉ mua cây cấy mô.

Làm sao để chặn bệnh thối anubias?

Một số người chơi kể đã thử chữa bằng thuốc tím (kali permanganat), oxy già (hydro peroxit) và thuốc tẩy. Nhưng bệnh này có vẻ kháng gần như mọi cách chữa bằng hóa chất. Đã có những thử nghiệm kỹ lưỡng với thuốc kháng sinh và thuốc kháng nấm, kéo dài từ nhiều tuần đến nhiều tháng. Kết quả là bệnh không khỏi, nhưng cũng không lan thêm.

Cách tốt nhất cho đến giờ là dùng dao hoặc kéo sắc cắt bỏ phần thân rễ bị nhũn hay đổi màu. Nếu bạn cắt sạch hết chỗ hỏng và chỉ chừa lại mô khỏe, phần còn lại của cây có thể sống tiếp và lớn thành một bụi anubias to, khỏe.

Sau đó, bạn nên báo cho cửa hàng cá hoặc người bán cây mà bạn đã mua anubias.

Anubias nana petite là một trong những giống được chuộng nhất, nhờ cây nhỏ và mọc gọn.

Nếu cây có những triệu chứng khác, có thể cây đang thiếu dinh dưỡng. Bạn có thể tra thêm các dấu hiệu thiếu dinh dưỡng ở cây thủy sinh để tìm ra cây đang gặp vấn đề gì.