Cách chăm sóc cá cảnh khi bạn đi xa

Mỗi lần đi xa, lo người chăm thú cưng ở nhà lúc nào cũng mệt đầu. May là cá cảnh thuộc loại dễ chăm. Bạn không phải dắt cá đi dạo, không phải cho chúng ra ngoài đi vệ sinh, thậm chí không cần ngày nào cũng cho ăn. Dưới đây là bốn cách nên dùng để cá vẫn khỏe mạnh, vui vẻ trong lúc bạn vắng nhà.

Trước khi đi

Khoảng hai ngày trước khi đi, bạn nên dọn bể một lượt cho kỹ. Thay một phần nước, dùng ống siphon hút sạch nền, và vệ sinh lọc nếu cần. Phần dọn bể nên xong trước 48 giờ để bạn còn thời gian theo dõi cá và chắc mọi thứ chạy ổn rồi mới đi. Đã có người vội thay nước vào phút chót rồi quên một chi tiết nhỏ, chẳng hạn quên bật lại lọc. Thế là cá phải chịu cảnh nguy hiểm suốt chuyến đi của chủ. Vì vậy, hãy dọn bể trước một đến hai ngày để kịp kiểm tra cá, thông số nước và thiết bị.

Cách 1: Không cho cá ăn

Nếu bạn chỉ đi một tuần hoặc ngắn hơn, cách đơn giản nhất là không cho cá ăn. Nghe thì có vẻ ác, nhưng ngoài tự nhiên cá phải tự kiếm ăn và đâu phải ngày nào cũng có bữa. Cá vốn khỏe thì hoàn toàn chịu được một tuần không ăn, có loài còn nhịn được lâu hơn. Ở cửa hàng cá, quy trình cách ly thường lệ là cho cá dùng thuốc phòng bệnh và nhịn ăn bảy ngày liên tiếp. Hàng nghìn con cá đã qua quy trình này trong suốt mười năm.

Có ba trường hợp không nên dùng cách này. Thứ nhất là bạn đang nuôi cá con cần ăn mỗi ngày. Thứ hai là cá chưa thật khỏe và cần ăn đều để hồi phục. Thứ ba là bạn đi hơn một tuần.

Cách 2: Dùng máy cho ăn tự động

Nếu bạn rơi vào một trong mấy trường hợp trên thì máy cho ăn tự động là trợ thủ tốt nhất. Bạn cho thức ăn dạng mảnh hoặc dạng viên vào máy, cài giờ cho ăn mỗi ngày rồi gắn máy lên thành bể. Nhớ chạy thử máy vài ngày trước khi đi để chắc máy chạy đúng và lượng thức ăn rơi xuống vừa phải. Nói chung chỉ nên cho lượng vừa đủ để cá cầm cự qua chuyến đi. Cá ăn nhiều thì chất thải tích lại trong bể càng nhiều trong lúc bạn vắng nhà.

Cách 3: Nhờ người trông cá

Nhờ bạn bè, người nhà hay thuê người trông thú cưng để coi cá đều có cái lợi và cái hại. Cái lợi là người trông có thể báo cho bạn khi cá có vấn đề, rồi gửi ảnh, gửi video để bạn tìm cách xử lý. Họ cũng có thể dọn bể và châm thêm nước nếu cần. Cái hại là không phải ai cũng rành bể cá, nên có lúc họ làm hỏng nhiều hơn làm tốt. Lỗi hay gặp nhất là cho ăn quá tay vì thấy "cá có vẻ đói". Kết quả là nước bẩn và cá có thể chết.

Một cách xử lý là dùng hộp chia thuốc, mỗi ngăn đựng sẵn đúng lượng thức ăn của một ngày. Bạn nhớ dặn người trông rằng nếu lỡ quên một ngày (hoặc nhiều hơn) thì đừng cho bù phần thức ăn của những ngày đã qua. Cá thường không ăn hết số bữa dư đó, và lượng thức ăn mảnh thừa chỉ làm bẩn nước. Gặp trường hợp đó, người trông chỉ cần bỏ qua các ngăn của ngày đã qua và cho ăn phần của những ngày còn lại.

Bạn cũng có thể dùng thức ăn đông lạnh thay cho thức ăn mảnh và viên. Loại này thường đóng thành viên khối nên rất dễ chia cho từng bể. Nhờ người trông cho ăn đồ đông lạnh thay vì đồ khô là lựa chọn rất đáng cân nhắc. Đây là loại thức ăn "sạch" hơn, khó làm bẩn nước, và cá hiếm khi ăn thừa. Cho dễ hơn nữa, bạn có thể dán nhãn lên từng bể để người trông biết mỗi bể cho mấy khối.

Cách 4: Dùng thức ăn sống cho cá kén ăn

Nếu bạn đi hơn một tuần, không thuê được người trông, còn cá thì kén ăn, không chịu ăn viên từ máy cho ăn tự động thì sao? Lúc này lựa chọn khá ít, nhưng vẫn còn vài cách có thể dùng được. Nếu cá chỉ ăn đồ sống hoặc đồ đông lạnh, bạn có thể thả sẵn thức ăn sống nước ngọt vào bể, như giun đen (blackworm), bo bo (Daphnia), tôm râu/bọ nước ngọt (Gammarus) và ốc. Muốn thức ăn sống trụ được lâu hơn, bạn có thể cho chúng vào một hộp nhựa nổi có lỗ nhỏ. Lỗ phải đủ nhỏ để cá không chui vào được, còn thức ăn thì từ từ bò hoặc bơi ra dần. Bo bo (Daphnia) là loài giáp xác bơi rất nhỏ, dân chơi hay dùng làm thức ăn sống cho cá bột và cá nhỏ.

Bạn có thể để ý là ở đây không khuyên dùng khối thức ăn cho kỳ nghỉ hay các loại khối thức ăn nhả chậm khác. Những khối này có thể hợp để bổ sung canxi cho cá và động vật không xương sống. Nhưng nếu dùng lúc đi vắng, chúng hay làm amoniac tăng vọt và tảo bùng phát. Lý do là chúng thường rã thành một đống hạt vụn li ti mà cá lớn không ăn được.

Mong là bạn tìm được một cách hợp với mình trong bốn cách trên khi chuẩn bị cho kỳ nghỉ hay chuyến công tác sắp tới. Chúc bạn đi đường bình an và chơi cá vui vẻ!