Cách dùng máy sục khí cho bể cá (và làm cho máy êm hơn)

Máy sục khí thường đi chung với lọc, đồ trang trí và nhiều thiết bị chạy bằng khí khác trong bể cá. Vậy máy sục khí làm gì, và làm sao biết bể của bạn có cần nó không? Phần dưới đây nói về lúc nào nên dùng máy sục khí, cách chọn máy và cách lắp vào bể.

Máy sục khí bể cá là gì?

Máy sục khí là thiết bị cơ học đặt bên ngoài bể. Máy chạy bằng điện (cắm ổ trên tường) hoặc bằng pin, và bơm không khí vào bể. Khí đi từ máy theo dây dẫn khí tới thiết bị hoặc đồ trang trí trong bể. Vào tới nước, khí thành bọt, nổi lên mặt nước rồi vỡ. Bọt nổi lên làm nước chuyển động và khuấy mặt nước. Mặt nước được khuấy tốt thì bể mới trao đổi khí tốt. CO2 dư do cá thải ra sẽ thoát lên không khí, còn oxy từ không khí hòa vào nước cho cá thở. Nếu bạn muốn tăng oxy hòa tan trong nước, lọc bọt biển là một trong những kiểu lọc rất đáng dùng.

Bể của mình có cần máy sục khí không?

Không phải bể nào cũng cần. Một số loại lọc như lọc treo và lọc thùng đẩy nước bằng mô tơ điện, nên chúng không chạy bằng máy sục khí. Ngược lại, các loại lọc chạy bằng khí như lọc bọt biển và lọc đáy dùng khí để đẩy nước, nên bắt buộc phải có máy sục khí. Nếu vẫn chưa chắc, bạn đọc hướng dẫn đi kèm để xem thiết bị hay đồ trang trí đó có cần máy sục khí mới chạy được không.

Lọc bọt biển cần máy sục khí để tạo bọt. Bọt khí kéo nước đi qua miếng bọt biển, và miếng bọt biển giữ lại cặn lơ lửng trong nước.

Máy sục khí bể cá dùng để làm gì?

Máy sục khí chạy được rất nhiều thiết bị và đồ trang trí trong bể, chẳng hạn:

• Đá sủi hoặc bộ tạo bọt – chia khí từ máy thành bọt nhỏ và mịn hơn. Bọt mịn thì êm hơn, lọc tốt hơn khi gắn với lọc, hoặc đơn giản là nhìn đẹp hơn
• Lọc bọt biển, lọc đáy hoặc lọc hộp góc – bọt khí nổi lên kéo nước đi qua lọc, và lọc giữ lại cặn lơ lửng
• Lọc giá thể chuyển động (moving bed) – khí đảo liên tục vật liệu lọc sinh học cho vi sinh có lợi phát triển
• Đồ trang trí bể cá – chạy bằng bọt khí, ví dụ rương kho báu mở ra đóng vào hay chú thợ lặn tí hon
• Hộp đẻ – tạo dòng chảy trong hộp để nước không bị tù và có thêm oxy
• Bộ đảo trứng – khí đẩy dòng nước vào trứng cá hoặc trứng tép, đảo trứng nhẹ nhàng nên trứng ít bị nấm và nở nhiều hơn

Cách lắp máy sục khí cho bể cá

Máy sục khí hút không khí bên ngoài bể rồi bơm vào thiết bị đặt chìm trong nước. Muốn khí đi đúng hướng và đủ áp, bạn cần thêm vài phụ kiện. Người mới phần lớn chỉ cần một cuộn dây dẫn khí và một van một chiều là bắt đầu được. Các món còn lại thì mua thêm tùy cách bạn dùng.

• Dây dẫn khí – đưa khí từ máy sục khí vào thiết bị hoặc đồ trang trí trong bể
• Van một chiều – chặn nước chảy ngược ra khỏi bể khi máy sục khí tắt hoặc mất điện
• Van chỉnh khí – chỉnh lượng khí từ máy vào bể
• Chia chữ T – chia một dây khí thành hai nhánh, nhờ vậy một máy sục khí chạy được hai thiết bị
• Bộ chia khí nhiều cổng – chia và chỉnh khí từ một máy sục khí cho bốn thiết bị khác nhau
• Kẹp giữ dây khí – có giác hút để giữ cố định dây dẫn khí, gắn trong hay ngoài bể đều được
• Đầu nối dây khí – nối hai đoạn dây dẫn khí khi bạn cần kéo dây xa hơn

Dây dẫn khí màu đen là món không thể thiếu để đưa khí từ máy sục khí vào lọc bọt biển.

Khi đã có máy sục khí, thiết bị hoặc đồ trang trí và đủ phụ kiện, bạn lắp theo các bước cơ bản sau:

1. Đặt máy sục khí ở một chỗ cố định bên ngoài bể. Sau đó cắt dây dẫn khí đủ dài để nối từ máy tới thiết bị trong bể. Bạn nên chừa dư dây một chút, phòng khi sau này phải dời máy hoặc thiết bị.
2. Nối một đầu dây dẫn khí vào thiết bị rồi đặt thiết bị vào bể. Đầu dây còn lại nối vào máy sục khí.
3. Nếu máy sục khí đặt cao hơn miệng bể, bạn bỏ qua bước này. Còn nếu máy đặt thấp hơn miệng bể, bạn cần van một chiều để nước không theo dây dẫn khí chảy ra ngoài. Bạn cắt dây dẫn khí ở một chỗ giữa lọc bọt biển và thiết bị, rồi gắn van một chiều vào giữa. Đầu van có lá chặn phải quay về phía máy sục khí. Lá chặn này thường trông như một vạch có màu hoặc một thanh nằm ngang. Nếu lắp ngược van, bật máy lên sẽ không thấy khí ra. Gặp trường hợp này, bạn chỉ cần trở đầu van lại.
4. Để dây điện của máy sục khí võng xuống thành một vòng thấp hơn ổ cắm (drip loop). Nhờ vậy nước có nhỏ theo dây cũng không chảy vào ổ cắm. Sau đó cắm điện cho máy. Chỉ vài giây sau, bọt khí sẽ bắt đầu sủi ra từ thiết bị trong bể.

Cách lắp chi tiết cho từng loại máy sục khí và thiết bị thường có trong sách hướng dẫn đi kèm. Bạn nên đọc kỹ để nắm thêm.

Máy sục khí có chỉnh được không?

Bể sủi bọt nhiều quá hay ít quá thì bạn chỉnh lại lượng khí được. Một số máy sục khí có sẵn núm xoay để tăng giảm khí. Nếu máy của bạn không có núm chỉnh, bạn gắn thêm van chỉnh khí là xong.

Có nên để máy sục khí chạy cả đêm không?

Nhìn chung, bạn nên để máy sục khí chạy suốt ngày đêm cho nước trong bể lưu thông tốt và cá có đủ oxy thở. Nếu bạn ngại tiếng máy kêu ban đêm, phần dưới đây có vài cách khắc phục.

Cách làm máy sục khí chạy êm hơn

Máy sục khí mua ở cửa hàng thú cưng nhiều khả năng là loại máy màng. Bên trong máy có một tấm màng rung qua lại rất nhanh để hút không khí xung quanh rồi đẩy vào bể. Tiếc là độ rung này có thể làm máy ngày càng ồn. Bạn thử các cách sau cho máy êm hơn:

• Lót một chiếc khăn nhỏ, miếng mút hay vật mềm nào đó dưới máy để giảm rung.
• Đặt máy cùng miếng lót trên một mặt phẳng chắc chắn. Mặt kê mà rung theo thì tiếng ồn sẽ to hơn.
• Nếu máy không nặng lắm, bạn có thể treo máy lên bằng chính dây điện để máy không chạm hay rung vào vật gì.
• Vệ sinh thiết bị hoặc đồ trang trí nối với máy sục khí. Có thể chúng đã bị cặn bẩn hoặc rêu làm tắc.
• Nếu vẫn ồn, bạn có thể tính chuyện thay máy khác nhỏ hơn và êm hơn, hoặc loại chỉnh được lượng khí.
• Nếu tiếng sủi bọt quá ồn, bạn dùng lọc bọt biển Aquarium Co-Op có kèm ống chụp khí (air collar). Ống chụp khí tạo bọt nhỏ hơn, nên bọt vỡ trên mặt nước nhỏ tiếng hơn nhiều. Nếu cần xem chi tiết, cách lắp lọc bọt biển có hướng dẫn riêng.

Gắn ống chụp khí vào lọc bọt biển thì tiếng sủi bọt giảm hẳn, và lọc cũng chạy hiệu quả hơn.

Máy sục khí bể cá nào tốt nhất?

Trong hàng chục mẫu máy sục khí đã thử qua nhiều năm, có hai mẫu nổi bật vì rất bền, chạy êm và giá hợp lý. Mỗi máy hợp với một kiểu dùng riêng, bạn chọn theo nhu cầu của mình:

Máy cho bể nhỏ đến bể lớn – máy sục khí Aquarium Co-Op

Máy sục khí Aquarium Co-Op đứng đầu danh sách vì có sẵn pin dự phòng, dùng được khi cúp điện hoặc khi vận chuyển cá. Giống phần lớn máy sục khí khác, máy cắm thẳng vào ổ điện trên tường. Điểm khác là máy có thêm pin lithium ion, tự bật lên khi máy phát hiện mất điện. Máy còn có chế độ Power Save chạy 15 giây rồi nghỉ 15 giây, nhờ vậy pin dùng được lâu hơn nữa. Máy có núm chỉnh lượng khí, nên dùng cho bể nhỏ hay bể lớn đều tốt.

Máy cho nhiều bể – máy sục khí piston tuyến tính Medo LA-45

Khi bạn nuôi tới hàng chục bể, mua riêng cho mỗi bể một máy sục khí thì không hợp lý lắm. Cửa hàng cá và các phòng nuôi cá dùng máy sục khí piston tuyến tính Medo LA-45 để chạy hệ thống khí trung tâm, cấp khí cho từng bể. Máy không dùng màng như kiểu truyền thống mà dùng piston (giống trong động cơ ô tô) để bơm 47 lít khí mỗi phút. Nhờ vậy máy chạy êm hơn và bền hơn. Một máy chạy được khoảng 47 bể, tùy kích thước từng bể. Khi cần tăng công suất cho hệ thống khí, bạn chỉ việc ghép thêm một máy piston tuyến tính nữa.

Nhiều người nuôi cá thích dùng máy sục khí vì công nghệ này đã qua kiểm chứng và rất đáng tin. Dòng chảy máy tạo ra rất nhẹ, và tổng chi phí khá rẻ, nhất là khi bạn chạy nhiều bể.