Cách thiết lập bể thủy sinh dễ làm cho cá cichlid châu Phi

Nhiều người tin rằng cichlid châu Phi không bao giờ sống chung được với cây thủy sinh thật. Thực ra, nếu chọn đúng loài cây thì cây lại rất được việc, vì nó chắn tầm nhìn giữa các con cá. Có cây che, mấy con đực đầu đàn cũng bớt hung hăng. Phần dưới đây hướng dẫn từng bước set một bể trồng cây bắt mắt, nuôi được các loài như mbuna và peacock cichlid.

Bước 1: Chuẩn bị bể

Bể dùng ở đây có dung tích khoảng 280 lít. Bể dài khoảng 1,2 m, sâu từ trước ra sau khoảng 45 cm. Mặt sau bể được sơn đen để giấu dây điện và ống dẫn khí. Nếu không muốn sơn, bạn có thể mua phông nền dán bể ở cửa hàng cá cảnh. Dùng một tấm bìa poster cũng được.

Nắp bể thì nên chọn loại nắp kính có cánh lật cho dễ thao tác. Kính trong suốt nên ánh sáng vẫn xuống tới cây. Nắp còn chặn cá nhảy ra ngoài, và giữ cho nước với nhiệt không thất thoát nhanh. Bể cũng phải đặt trên một cái kệ thật chắc. Nước, cây và cá cộng lại nặng gần 450 kg. Nhắc lại một lần nữa cho rõ: nên đậy bể bằng nắp kính, vì kính cho ánh sáng xuống cây nhiều nhất và làm nước bay hơi chậm hơn.

Cichlid châu Phi cần nước cứng hơn và pH cao hơn phần lớn cá nước ngọt thông thường. Nếu nước nhà bạn mềm và có tính axit, bạn nên chọn loại nền có khả năng đệm nước. Thích nền màu sáng thì dùng san hô vụn. Thích nền tối thì có Seachem Gray Coast. Nhớ rửa nền thật kỹ trước khi đổ vào bể để nước đỡ đục. Rải nền xong thì châm đầy bể bằng nước đã khử clo.

Bước 2: Lắp thiết bị

Lọc có nhiều lựa chọn. Nếu muốn dễ vệ sinh, bạn có thể dùng hai cục lọc mút (sponge filter) cỡ lớn, loại mút thô, đặt ở hai góc sau của bể. Cách lắp lọc mút có hướng dẫn chi tiết trong một bài riêng. Muốn bể có vi sinh nhanh, bạn cho hai cục lọc này chạy trước vài tuần trong một bể khác đã ổn định, rồi mới chuyển sang bể mới. Vi khuẩn có lợi sẵn trong lọc sẽ tạo môi trường dễ chịu cho cá mới về. Cá chết ít hơn hẳn, và việc chăm bể hằng ngày cũng nhàn hơn nhiều.

Muốn cây lên tốt (và cá lên màu đẹp hơn) thì nên đầu tư một bộ đèn tốt dành cho bể trồng cây. Bể to nhỏ khác nhau thì nhu cầu ánh sáng có thể chênh nhau nhiều. Vì vậy bạn nên xem thêm bài hướng dẫn chọn đèn LED cho bể cá để tìm loại hợp với bể mình. Đèn nên cắm qua ổ hẹn giờ để ngày nào cây cũng nhận lượng sáng như nhau, thường là tám đến mười tiếng mỗi ngày. Thiếu sáng thì cây tàn dần. Dư sáng thì rêu hại mọc kín bể, nhìn rất xấu.

Cuối cùng là sưởi. Nếu chỉ có vài bể, bạn lắp máy sưởi trong bể để giữ nhiệt độ nước hợp với cá. Bài hướng dẫn về máy sưởi có ghi cần chọn công suất bao nhiêu theo thể tích bể. Còn nếu có nhiều bể thì sưởi ấm cả căn phòng đặt bể có thể lại rẻ hơn.

Bước 3: Trồng cây

Cây được chọn cho bể này là vallisneria. Đây là loài cây lá dài, cao, trông giống cỏ. Nó rất hợp với cichlid châu Phi. Lá cao chắn bớt tầm nhìn, nên những con yếu có chỗ trốn con trùm hung dữ trong bể. Vallisneria lại chỉ cần ánh sáng yếu mà vẫn sinh sôi rất mạnh. Chỉ một loài này thôi cũng đủ biến cả bể thành một khu rừng dày đặc, xanh mướt.

Cá vẫn cần khoảng trống để bơi. Bạn lấy hai hoặc ba viên gạch đá phiến vuông cạnh khoảng 30 cm (mua ở cửa hàng vật liệu xây dựng), cắm xuống nền và xếp thành một hàng hình thoi. Mấy viên đá này sẽ chặn không cho vallisneria lan khắp bể. Bạn cũng có thể bẻ đôi viên đá cho hình dáng tự nhiên hơn, nhìn sẽ đẹp mắt hơn.

Bể 280 lít này dùng bốn chậu vallisneria, mỗi chậu có nhiều cây. Bạn trồng vallisneria vào những khoảng nền không có đá. Khi trồng, vùi rễ xuống nền nhưng để gốc lá nằm trên mặt nền. Nếu vùi luôn phần cổ rễ, tức chỗ gốc lá, cây có thể chết. Vallisneria lên rất cao, nên phần lớn trồng ở phía sau bể, phía trước chỉ để vài cây. Nói gọn lại, cách bố trí là xếp đá thành hình thoi trên nền rồi trồng vallisneria vào khoảng giữa. Như vậy cichlid sẽ có những khoảng trống để bơi.

Vallisneria hút dinh dưỡng cả từ nền lẫn từ nước. Loại nền đã chọn gần như không có dinh dưỡng, nên bạn cần nhét phân nhét gốc cạnh gốc từng cụm cây. Sau đó châm thêm phân nước tổng hợp (loại all-in-one) để cây lên khỏe hơn.

Bước 4: Thả cá

Hãy cho vallisneria thời gian bén rễ rồi mới thả cichlid. Rễ đã chắc thì cá khó nhổ cây lên hơn. Tốt nhất là để cây lên và chạy vi sinh cho bể trong lúc cá vẫn đang cách ly. Thả cá xong, bạn theo dõi xem chúng có cắn đá nhau nhiều không, và có cần trồng thêm cây không. Giờ thì cứ ngồi ngắm bể trồng cây của mình thôi, một thứ rất hiếm gặp trong giới chơi cichlid châu Phi!