Chăm bể thủy sinh mùa nóng: hạ nhiệt, thêm oxy, giảm phân

Ở nhiều nơi, cứ vào hè là nước trong bể thủy sinh nóng lên rõ rệt. Bể không dùng chiller (máy làm lạnh nước) thường ở mức khoảng 30°C, những ngày nóng nhất có thể lên khoảng 32°C. Phần lớn bể đặt trong nhà ở đều rơi vào tình trạng này. Nước nóng kéo theo một chuỗi rắc rối: cây chậm lớn hoặc nhũn, cá ngoi lên mặt nước đớp khí, rêu hại (algae) dễ bùng lên.

Bài này dành cho người chơi bình thường, không có chiller và cũng không để bể trong phòng máy lạnh. Bạn sẽ biết cách hạ nhiệt bằng những thứ đơn giản, cách bổ sung oxy, nên trồng cây gì, xử lý nền và phân ra sao, và cho cá ăn thế nào trong mấy tháng nóng.

Hạ nhiệt bằng đèn và quạt

Đèn T5 và đèn metal (metal halide) cho ánh sáng rất mạnh nhưng cũng tỏa nhiều nhiệt. Cách đơn giản nhất là treo đèn cao lên. Với đèn metal, khoảng cách chừng 40 cm so với mặt bể là hợp lý.

Quạt dùng để tản bớt hơi nóng do đèn tỏa xuống. Nhiều người hay để quạt thổi thẳng xuống mặt nước. Làm vậy nước bay hơi rất nhanh mà bể cũng không mát hơn bao nhiêu. Cách tốt hơn là quay quạt hướng lên trên để đẩy luồng khí nóng ra khỏi khu vực bể.

Dùng đá lạnh sao cho đúng

Thả đá vào bể là mẹo nhiều người dùng. Vấn đề là thả nhiều quá thì nhiệt độ trong bể lúc lên lúc xuống thất thường. Bạn chỉ nên dùng một chai nước đá nhỏ, mục tiêu là giữ cho nước không vượt quá 30°C chứ không phải làm lạnh bể.

Muốn đá tan chậm hơn, bạn có thể pha một chút muối vào nước trước khi đem đi đông đá.

Chỗ đặt bể và giờ thay nước

Vị trí đặt bể ảnh hưởng nhiều đến nhiệt độ nước. Bạn nên tránh chỗ nắng chiếu thẳng vào bể. Nếu không đổi được chỗ thì kéo rèm hoặc đóng cửa vào những giờ nắng gắt.

Một số người ở trọ hoặc chỉ có phòng áp mái để kê bể, nhiệt độ phòng lên tới 35–37°C. Ở mức đó, gần như cây thủy sinh không phát triển nổi nữa. Thật lòng mà nói, giữ được một bể cây đẹp trong điều kiện như vậy là rất khó.

Thay nước cũng là cách hạ nhiệt hiệu quả. Có điều buổi trưa nắng gắt thì nước trong đường ống cũng nóng, thay lúc đó chẳng mát được bao nhiêu. Mùa hè bạn nên thay nước vào buổi tối hoặc sáng sớm.

Vì sao cá ngoi lên mặt nước khi trời nóng

Cây thủy sinh ngoài quang hợp ra còn hô hấp, cá trong bể cũng hô hấp. Khi nước nóng lên, oxy hòa tan vào nước khó hơn và bể dễ thiếu oxy. Cá ngoi lên mặt nước đớp khí, hay cá chết không rõ lý do vào mùa nóng, rất có thể là do thiếu oxy.

Cách bổ sung oxy khá rẻ. Bạn chỉ cần một máy sục khí giá vài chục nghìn đồng cùng dây và quả sủi. Ban ngày đèn sáng, cây quang hợp hấp thụ CO2 và nhả oxy ra nên thường không cần sủi. Bạn nên bật sủi vào ban đêm, sau khi đã tắt đèn và cây ngừng quang hợp.

Chọn cây chịu nóng

Mùa nóng nên ưu tiên những cây khỏe, chịu nóng tốt. Một số cây dễ trồng trong điều kiện này:

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:01 Bể thủy sinh với các cây xanh khỏe, chịu nóng tốt.

• Súng hổ
• Tân đế
• Diệp tài hồng
• Cỏ thìa
• Cỏ đỏ
• Lá trầu

Nếu chịu khó chăm hơn, bạn có thể thử cây trải nền chân trâu ngọc trai. Cây này chơi tốt khi nước dưới 30°C.

Làm nền mới vào mùa hè: vì sao cây bị nhũn

Có trường hợp set bể vào mùa hè, cây cắm xuống bao nhiêu nhũn sạch bấy nhiêu, trồng lại vài lần vẫn vậy. Thủ phạm nhiều khả năng là nền mới. Trời nóng làm cây hút dinh dưỡng rất kém. Nền mới làm lại đang giàu dinh dưỡng và nhả ra quá nhiều, cây không ăn hết nên bị sốc dưỡng, nhũn rồi chết. Phần dinh dưỡng thừa còn là mồi cho rêu hại bùng phát.

Vì vậy mùa hè không nên làm nền mới quá giàu dinh dưỡng. Một cách làm nền nhẹ hơn:

1. Rải lớp phân nền trộn ở dưới thật mỏng.
2. Phủ lên trên một lớp dày hơn bằng sỏi, akadama, hoặc phân nền Gex đã qua sử dụng.

Lớp phủ dày mà nghèo dưỡng như vậy sẽ làm nền bớt xả dinh dưỡng ra nước.

Giảm phân nước khi cây ngừng lớn

Khi trời nóng, phần lớn cây thủy sinh gần như đứng lại, không lớn thêm. Cây ăn ít đi giống người ngày nắng nóng chỉ thèm đồ mát, chẳng muốn ăn bữa chính. Lúc này châm phân nước như bình thường thì cây không dùng hết, phân thừa tồn lại trong bể và rêu hại có cơ hội mọc.

Nếu đang châm phân nước, bạn nên giảm liều hoặc ngưng hẳn. Thay vào đó có thể dùng một loại vitamin cho cây thủy sinh. Một tỷ lệ có thể tham khảo là khoảng 1 giọt cho 10–20 lít nước, lắc đều chai trước khi nhỏ, và nhỏ thêm khi thay nước.

Cho cá ăn ít lại

Mùa nóng nên cho cá ăn vừa phải, thậm chí giảm bớt. Lý do thứ nhất là nước nóng giữ được ít oxy, cá ăn quá no trong lúc này dễ bị thiếu oxy và chết. Lý do thứ hai là cá ăn nhiều thì thải nhiều, lượng amoni trong nước tăng lên và đây cũng là một nguyên nhân gây rêu hại.

Một cách cho ăn có thể tham khảo là 2–3 bữa mỗi tuần. Mỗi bữa chỉ cho lượng cá ăn hết ngay, không để cá no căng bụng.

Bắt đầu từ đâu

1. Nâng đèn lên cao và quay quạt hướng lên trên để thổi hơi nóng ra khỏi bể.
2. Lắp một máy sục khí và bật vào ban đêm sau khi tắt đèn.
3. Giảm hoặc ngưng châm phân nước, cho cá ăn ít lại còn 2–3 bữa mỗi tuần.
4. Dời giờ thay nước sang buổi tối hoặc sáng sớm.