Chơi thủy sinh cho người mới: chọn bể, lọc, đèn và nuôi vi sinh

Người mới chơi thủy sinh thường mua đồ theo cảm tính. Họ thấy bể nào vừa mắt thì mua, lọc thì dùng nguyên vật liệu đi kèm, còn đèn thì bật lúc nào nhớ ra. Đa số những thứ này đều chạy được, nhưng vài chỗ làm sai từ đầu sẽ khiến bể khó ổn định, có chỗ còn gây rò hay nứt bể.

Bài này đi lần lượt qua từng phần: chọn bể, kê bể, chọn lọc, đèn, phân nền, cây theo bố cục và giờ bật đèn. Phần quan trọng nhất là cách dùng vật liệu lọc để bể mới có vi sinh ngay từ ngày đầu.

Chọn bể kính thế nào

Bể kính sẽ theo bạn gần như suốt thời gian chơi, nên đáng bỏ thời gian chọn. Loại bể và kích thước tùy sở thích và túi tiền của mỗi người. Hàng phổ thông có bể kính dán Việt Nhật, bể đúc và bể kính siêu trong.

Muốn phân biệt kính thường với kính siêu trong thì nhìn vào cạnh kính. Cạnh kính siêu trong trông sáng và trong hơn hẳn.

Khi đi mua, nên kiểm tra mấy điểm sau:

• Đường keo đều, gọn, không lem nhem.
• Các mối ghép khớp với nhau. Lấy tay sờ dọc mối nối xem có lệch không.
• Khe keo càng chính xác thì bể càng đẹp.

Lúc mới chơi, người ta thường chỉ cần bể không rò nước là được. Chơi lâu rồi mới để ý tới đường keo, đường ghép và thấy bể mình xấu. Vì vậy nên chọn kỹ ngay khi mua.

Đặt bể ra sao để không rò, không nứt

Đây là lỗi mà rất nhiều người mới mắc phải. Họ mang bể về rồi đặt thẳng lên mặt bàn, nhất là bàn mặt kính. Khi đổ đầy nước, sức nặng của nước ép hai mặt kính vào nhau. Bể có thể bị sứt, rò nước, nặng hơn thì vỡ.

Cách xử lý rất đơn giản. Bạn đặt bể lên bề mặt nào cũng nên có một lớp lót ở dưới, ví dụ một tấm cao su. Không để đáy bể chạm trực tiếp vào mặt cứng.

Chọn lọc theo cỡ bể

Lọc là phụ kiện quan trọng nhất. Với bể nhỏ, một cái lọc treo thành bể loại nhỏ là đủ. Bể to hơn có thể dùng loại lọc treo lớn hơn, có thùng lọc chia 5–6 ngăn để chứa vật liệu.

Nguyên lý chung của các loại này đều là nuôi vi sinh trong các ngăn lọc. Ngăn lọc càng to thì nước càng tốt, nhưng giá cũng cao hơn. Bạn cứ chọn theo khả năng tài chính của mình.

Vật liệu lọc và cách có vi sinh ngay từ đầu

Đây là phần cần nhớ kỹ nhất. Khoang lọc sinh ra để giữ và nuôi hệ vi sinh. Nó không phải chỗ gom cặn bẩn để định kỳ lấy ra giặt sạch. Giặt sạch vật liệu lọc thì vi sinh cũng trôi theo.

Lọc mua về thường có sẵn một lớp bông và một lớp than hoạt tính. Nhiều người chơi lâu năm thấy hai lớp này giữ vi sinh kém. Họ bỏ ra và thay bằng sứ lọc hoặc đá lọc, vì những loại này giữ được nhiều vi sinh hơn. Cách này không bắt buộc, nhưng đáng làm.

Cách tạo vi sinh nhanh cho bể mới:

1. Khi mua lọc, nhờ cửa hàng lấy cho một ít vật liệu lọc đã chạy lâu trong bể của họ. Nếu nhà có sẵn một bể đang chạy ổn thì lấy vật liệu từ đó cũng được.
2. Bỏ bông và than đi kèm ra khỏi khoang lọc.
3. Cho vật liệu lọc cũ vào khoang lọc của bể mới.
4. Lắp lọc, vào nước rồi cho lọc chạy.

Với vật liệu đã có vi sinh, nước thường trong lại chỉ sau vài tiếng chạy lọc. Khoảng hai ngày sau là vi sinh đã phát triển nhiều và có thể thả cá. Nếu chỉ dùng vật liệu mới tinh, bạn có thể phải chạy nước cả tuần mà cá thả vào vẫn yếu.

Khi vi sinh đủ mạnh, nước trong hơn nên ánh sáng xuống tới đáy tốt hơn. Nhiều khả năng cá cũng khỏe hơn và cây lên tốt hơn.

Chọn đèn theo túi tiền

Đèn có đủ mức giá:

Nếu chỉ chơi thử thì mua theo điều kiện của mình. Nếu đã định chơi lâu dài, đầu tư luôn một cây đèn tốt sẽ đỡ phải nâng cấp về sau.

Phân nền rẻ và phân nền tốt khác nhau ra sao

Phân nền giá rẻ dùng vẫn được. Có điều thời gian đầu, rêu hại màu nâu (brown algae) thường lên khá nhiều. Nếu không chịu khó vệ sinh và thay nước thường xuyên, rêu nâu sẽ bùng mạnh, cây chậm lên và người chơi dễ nản. Dùng loại phân này thì phải chăm thay nước cho tới khi hệ vi sinh trong bể ổn định.

Phân nền loại tốt hơn đắt hơn một chút. Theo kinh nghiệm của nhiều người chơi, loại này làm nước trong nhanh hơn, rêu nâu thường ít hơn và cây cũng lên nhanh hơn rõ rệt.

Chọn cây theo bố cục

Phần bên trong bể hoàn toàn tùy sở thích. Một bể đơn giản chỉ cần ít cát, một tảng đá gắn rêu và một gốc cây bonsai gắn cây là đã đẹp rồi. Một vài kiểu bố cục hay gặp:

• Bố cục nhất trụ: một điểm nhấn chính, phía sau trải một lớp cây. Bể kiểu này hay dùng ráy và các loại cây bền. Những cây này giá khá cao, nhưng chơi lâu bạn sẽ thấy độ bền của chúng xứng với giá.
• Bố cục lũa: xếp lũa theo ý thích, cắm cây cắt cắm phía sau, gắn ráy hoặc rêu lên lũa.
• Bể trải thảm: hợp với người muốn bể phủ xanh thật nhanh sau khi set. Cây thảm lên nhanh, nhưng cần để ý thêm vài yếu tố chăm sóc thì thảm mới xanh đẹp.
• Iwagumi: xếp vài viên đá rồi cắm cây là có một bể xanh. Đây là kiểu dễ làm nhất.
• Bố cục núi đá: dựng đá thành dáng núi. Sau khoảng 3 tuần cây bắt đầu lên.

Bật đèn bao lâu và vào giờ nào

Set xong, trồng cây xong và vào nước thì cho lọc chạy. Từ đó bạn bật đèn mỗi ngày khoảng 6–8 tiếng và cố gắng không vượt quá mức này.

Giữ giờ cố định cũng quan trọng không kém. Nếu bạn chọn bật từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều thì hôm sau cũng bật đúng như vậy. Nếu chọn 4 giờ chiều đến 10 giờ tối thì ngày nào cũng theo khung đó. Hôm nay bật buổi sáng, mai lại bật từ trưa tới chiều là kiểu bật không nhất quán. Cây sẽ lên kém hơn nhiều so với bật đều giờ.

Bắt đầu từ đâu

1. Đi mua bể thì soi đường keo, mối ghép, và chuẩn bị sẵn tấm lót cao su cho chỗ đặt bể.
2. Khi mua lọc, xin cửa hàng một ít vật liệu lọc cũ đã có vi sinh, và thay bông, than đi kèm bằng sứ hoặc đá lọc.
3. Nếu dùng phân nền rẻ, lên lịch thay nước đều trong những tuần đầu để rêu nâu không kịp bùng.
4. Chọn một khung giờ bật đèn 6–8 tiếng và giữ đúng khung đó mỗi ngày.