CO2 cho bể thủy sinh: bình chuyên dụng hay DIY, châm và đo thế nào

Cây ngoài trời và cây trồng trong nhà lấy CO2 thoải mái từ không khí. Cây trong bể thì khác. Nước trong bể có rất ít CO2, trong khi đây lại là dưỡng chất quan trọng nhất để cây lớn. Vì vậy dân chơi thủy sinh mới phải châm CO2 vào bể.

Bài này giải thích một bộ CO2 gồm những gì, nên chọn bình chuyên dụng hay tự chế, đưa CO2 vào nước bằng cách nào, đo ra sao cho đủ, và bể của bạn có thật sự cần CO2 hay không.

Một bộ CO2 chuyên dụng gồm những gì

Bộ CO2 bình (hay gọi là bộ chuyên dụng) thường có các phần sau, nối theo thứ tự từ bình tới bể:

1. Bình CO2 nén: chứa khí CO2 ở áp suất cao.
2. Van giảm áp (regulator): hạ áp suất từ bình xuống mức dùng được và chỉnh lượng khí ra.
3. Van điện từ (solenoid): bật tắt dòng CO2. Cắm van này vào ổ hẹn giờ thì ban đêm CO2 tự ngắt.
4. Bộ đếm giọt (bubble counter): cho bạn đếm số bọt khí mỗi giây để biết mình đang châm nhiều hay ít.
5. Ống dẫn vào bể, cuối ống là sủi hoặc bộ khuếch tán.

Bộ CO2 tự chế (DIY) hoạt động ra sao

Bộ DIY đơn giản hơn nhiều. Bạn dùng hai chai nhựa, đổ đường và men vào. Men ăn đường và sinh ra CO2, khí theo ống dẫn chạy vào bể. Không cần bình nén, không cần van giảm áp.

Nên chọn bình chuyên dụng hay tự chế

Bình chuyên dụng ổn định và ít phải để ý. Một van giảm áp tốt dùng được khoảng mười năm, có khi lâu hơn. Một bình CO2 dùng được tầm vài tháng, con số hay nhắc là khoảng năm tháng, nhưng bạn chỉ nên coi đó là ước chừng. Khi đã gắn van điện từ vào ổ hẹn giờ, gần như bạn không phải đụng tay nữa. Tắt CO2 ban đêm vừa đỡ phí khí, vừa tránh nguy cơ cá bị ngạt. Nhược điểm lớn nhất là giá. Cả bộ có thể tốn quanh mức 300 euro, con số này cũng chỉ để hình dung.

Bộ DIY thì được cái rẻ, rẻ hơn bình chuyên dụng rất nhiều. Bù lại, lượng CO2 nó sinh ra lên xuống thất thường. Một mẻ đường men chỉ chạy được khoảng năm tuần là phải pha lại. Bộ này cũng không tắt được, CO2 chạy liên tục cả ngày lẫn đêm. Ban đêm cây không dùng CO2, nên bạn phải giữ dòng chảy mạnh và sục khí tốt để cá không bị ngạt. Lượng CO2 chạy ban đêm cũng bỏ phí.

Đưa CO2 vào nước bằng cách nào

Có nhiều cách, nhưng hai cách sau là phổ biến nhất.

• Sủi CO2 đặt trong bể (in-tank diffuser): cách đơn giản nhất. Sủi tạo ra bọt li ti, dòng nước từ lọc cuốn bọt đi và rải CO2 ra khắp bể.
• Sủi gắn ngoài (inline diffuser): gắn vào đường nước ra của lọc ngoài, nên chỉ dùng được nếu bể chạy lọc ngoài. Cách này được cho là tạo ra màn bọt còn mịn hơn sủi đặt trong bể, nhưng đây là thông tin nghe lại, chưa phải kinh nghiệm thực tế.

Châm bao nhiêu là đủ và đo thế nào

Nồng độ CO2 trong bể nên ở khoảng 20–30 mg mỗi lít. Có nhiều cách đo, cách dễ nhất là dùng drop checker. Đây là một ống nhỏ gắn trong bể, bên trong chứa dung dịch đổi màu theo pH. CO2 hòa vào nước làm thay đổi pH, nên màu dung dịch cho bạn biết lượng CO2:

• Xanh dương: thiếu CO2.
• Xanh lá: vừa đủ.
• Vàng: dư CO2, cần giảm ngay vì cá có thể bị ảnh hưởng.

Bể có nhất thiết phải có CO2 không

Không nhất thiết. Nhiều người mới chơi không có tiền mua bộ CO2, cũng chưa biết tới bộ tự chế, vẫn set bể không CO2 và bể vẫn ổn. Có điều bạn phải chấp nhận vài thứ:

• Lựa chọn cây bị hẹp hơn.
• Cây lên chậm hơn rõ rệt.
• Cây thường không rậm, không gọn và đầy đặn bằng bể có châm CO2.

Có CO2 thì cây lên nhanh hơn, dày và gọn hơn. Nên châm hay không là do bạn cân nhắc giữa tiền bạc, công sức và kiểu bể mình muốn.

Bắt đầu từ đâu

1. Xác định bạn muốn bể cây rậm, lên nhanh hay chấp nhận cây chậm. Câu trả lời quyết định có cần CO2 không.
2. Nếu có ngân sách, chọn bình chuyên dụng có van điện từ và cắm vào ổ hẹn giờ để CO2 tắt ban đêm.
3. Nếu muốn thử rẻ trước, làm bộ DIY đường men, nhưng nhớ giữ sục khí và dòng chảy tốt cả đêm.
4. Gắn drop checker và chỉnh lượng khí cho tới khi dung dịch chuyển xanh lá.