Diệt rêu hại bằng thuốc: chấm trực tiếp và rút nước xịt thuốc

Bể có thể trông rất trong khi nhìn từ xa. Lại gần mới thấy lá Bucephalandra lấm tấm đốm xanh, còn bụi ngưu mao chiên thì bị rêu tóc quấn kín. Rêu bám kiểu này thường không tự hết. Nếu đã chỉnh lại đèn, phân và CO2 mà rêu vẫn bám dai thì nhiều người chọn dùng thuốc diệt rêu dạng lỏng để dọn nhanh.

Bài này hướng dẫn hai cách dùng thuốc: chấm trực tiếp cho trường hợp rêu vừa phải, và rút nước rồi xịt cho trường hợp rêu đã nặng. Bài cũng nói về liều lượng, dấu hiệu cá tép bị sốc thuốc và cách giữ bể sạch sau khi xử lý.

Vì sao rêu hại mọc

Rêu hại không tự nhiên xuất hiện. Thủ phạm thường là một trong các yếu tố sau bị lệch:

• Đèn quá mạnh hoặc bật quá lâu.
• Dinh dưỡng dư so với lượng cây ăn được.
• CO2 không ổn định.
• Nhiệt độ nước không hợp.
• Thói quen chăm bể, nhất là thay nước không đúng cách.

Thuốc chỉ giúp dọn phần rêu đang có. Nếu không sửa nguyên nhân thì rêu sẽ quay lại. Bể mới set khoảng 10 ngày mà rêu đã bám lên lá là ví dụ hay gặp.

Cách 1: chấm thuốc trực tiếp khi rêu còn ít

Cách này hợp với rêu đốm xanh (green spot algae) trên lá, hoặc một vài đám rêu tóc (hair algae) nhỏ. Thuốc bám ngay vào rêu nên hiệu quả cao, còn cá tép gần như không bị ảnh hưởng nếu dùng đúng liều.

1. Tắt lọc để nước đứng yên. Nếu nước còn chảy, thuốc sẽ trôi đi trước khi kịp ngấm vào rêu.
2. Hút thuốc vào xi lanh. Với bể 60 cm, khoảng 90 lít, tổng liều khoảng 12–15 cc.
3. Bơm thuốc rải đều lên những chỗ có rêu: mặt lá, gốc cây, bụi rêu tóc.
4. Để yên khoảng 30–45 phút rồi bật lọc lại.

Đừng để lọc tắt lâu hơn mức này. Nước đứng lâu sẽ thiếu oxy và cá có thể ngộp chết.

Theo dõi rêu sau khi chấm thuốc

Sau khoảng 24 giờ, rêu trúng thuốc bắt đầu chuyển sang màu trắng. Đó là dấu hiệu rêu đang chết. Muốn chắc ăn thì chấm thêm một lần nữa vào chỗ rêu trắng. Lần này tắt lọc khoảng 15 phút là đủ. Thường sau khoảng 3 ngày, đám rêu tóc chết sạch.

Rêu chết có thể để tép và các loài cá ăn rêu dọn. Nếu bể không có chúng thì sau khoảng 3–4 ngày, rêu chết cũng tự rã vào nước.

Cách 2: rút nước và xịt thuốc khi rêu nặng

Khi rêu bám khắp bể, chẳng hạn rêu chùm đen, chùm xanh, chùm nâu, rêu đốm xanh hay tảo silic (diatoms), thì chấm từng chỗ sẽ không xuể. Cách này mạnh hơn nhiều và cá tép sẽ bị ảnh hưởng nặng. Bể đông cá tép thì nên bắt ra trước.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:25 Bể thủy sinh cây xanh um tùm, cận cảnh để xem rêu hại bám.

1. Tắt lọc và tắt quạt. Gió quạt thổi vào cây đang lộ khỏi mặt nước sẽ làm ngọn cây khô và chết.
2. Rút khoảng 80% nước, giữ lại khoảng 20%. Không rút cạn. Đầu ống hút nên bọc lưới để tép không bị hút ra ngoài, và nên kẹp ống cố định cho khỏi tuột.
3. Pha thuốc vào bình xịt chứa khoảng 300 ml nước. Đây là lượng dùng cho bể 60 cm, khoảng 90–100 lít. Lượng thuốc thì theo hướng dẫn trên chai.
4. Xịt thẳng lên những khu vực có rêu.
5. Châm nước lại ngay. Trong lúc châm, tưới nước sạch lên cây để rửa phần thuốc còn bám trên lá cho trôi xuống.
6. Khi nước gần đầy, xịt thêm một chút vào chỗ rêu dày nhất. Chưa đầy một phút sau, cây đã ngập lại trong nước nên ít bị thuốc làm hại.
7. Châm đầy nước rồi bật lọc và quạt lại.

Dấu hiệu cá tép bị sốc thuốc và cách xử lý

Sau khi châm đầy, hãy quan sát cá tép một lúc. Tép bơi loạn và lao đi khắp nơi là dấu hiệu đã bị ngấm thuốc. Cá thì thường lờ đờ. Các biểu hiện này rõ nhất khi dùng liều gấp đôi mức bình thường.

Thấy cá tép có dấu hiệu lạ thì chạy lọc ngay để nước lưu thông và có thêm oxy. Tuy vậy, an toàn nhất vẫn là bắt cá tép ra trước khi xử lý liều mạnh. Với liều nhẹ như cách 1 thì không cần bắt.

Những sai lầm hay gặp

• Dùng cả hai cách cùng lúc. Chấm thuốc rồi lại rút nước xịt thêm sẽ làm cá tép bị ảnh hưởng nặng. Mỗi lần chỉ chọn một cách.
• Quá liều. Thuốc chỉ an toàn cho cá khi dùng đúng liều.
• Tắt lọc quá lâu. Chỉ tắt 30–45 phút rồi phải bật lại.
• Để quạt chạy khi rút nước. Cây lộ ra ngoài sẽ khô ngọn.
• Diệt xong rồi bỏ bê. Không sửa nguyên nhân và không vệ sinh thì rêu sẽ quay lại.

Giữ bể sạch rêu sau khi xử lý

Phòng rêu vẫn hơn diệt rêu. Ngoài chuyện cân chỉnh đèn và dinh dưỡng, việc quan trọng nhất là vệ sinh kính thường xuyên. Mặt kính hứng nhiều ánh sáng nhất là chỗ rêu lên đầu tiên, vì ở đó vừa đủ sáng vừa có sẵn dinh dưỡng. Nên cạo kính khoảng 3–4 ngày một lần. Dùng dao cạo kính thì đỡ phải thò tay vào bể.

Chỉ cần bỏ bê một tuần không cạo, rêu trên kính đã có thể bùng lên rất nhanh. Lúc đó xử lý sẽ vất vả hơn nhiều. Thả thêm tép và cá ăn rêu cũng giúp dọn phần rêu chết sau đợt thuốc.

Bắt đầu từ đâu

• Nhìn gần từng lá cây để xác định rêu đang ít hay đã lan rộng, rồi chọn cách 1 hoặc cách 2.
• Rêu ít thì tắt lọc, chấm thuốc đúng liều, và 30–45 phút sau bật lọc lại.
• Rêu nặng thì bắt cá tép ra trước, tắt quạt, rút 80% nước rồi mới xịt thuốc.
• Lên lịch cạo kính 3–4 ngày một lần, đồng thời xem lại đèn, phân và CO2 để rêu không quay lại.