Nuôi cá otto (Otocinclus): thả cá, cho ăn và giữ nước ổn định

Otto (Otocinclus) là con cá được nhiều người mua về để dọn tảo silic (brown algae, diatoms), lớp rêu nâu phủ lên lá cây, đá và kính. Bể nào cũng có lúc bị lớp này, nhất là bể cây. Bể có nhiều đá lỗ chỗ thì tảo nâu chui vào khe, cọ tay gần như không sạch được.

Otto nhỏ và hiền, nhưng không phải loại cá thả vào là xong. Nhiều người mua otto về rồi cá chết dần trong vài tuần đầu. Bài này nói về chuyện chọn bể, thả cá, cho ăn và giữ nước sao cho otto sống lâu.

Otto là cá gì

Otto là một loài cá da trơn nước ngọt, nhưng không giống hình dung quen thuộc về cá trê hay cá da trơn to. Nó gần với cá pleco hơn, chỉ có điều thân mảnh và nhỏ hơn nhiều. Cá trưởng thành dài khoảng 5 cm. Thân có màu xám, đen và trắng: bụng trắng, một sọc đen chạy dọc hông, phần còn lại lốm đốm xám. Otto có nguồn gốc từ các con suối và sông ở Nam Mỹ.

Vì sao otto được xếp vào loại cá trung cấp

Otto khá kén điều kiện. Nó cần một bể đã chạy ổn định, chuyện này gần như bắt buộc. Thả otto vào bể mới set thì cá nhiều khả năng sẽ chết. Theo kinh nghiệm chung của dân chơi, bể mới thường chưa ổn định vi sinh và chưa có đủ rêu bám cho cá gặm, nên một loài nhỏ và nhạy như otto khó trụ được.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:10 Bể cá đã chạy ổn định với đá và vài con cá nhỏ bơi.

Chuyện thứ hai là thức ăn. Otto bán ngoài tiệm nhiều khả năng là cá bắt tự nhiên. Những con này chỉ quen ăn rêu và tảo nâu trong bể. Chúng không nhận ra thức ăn viên hay viên chìm dạng bánh (wafer) là đồ ăn, và tập cho chúng ăn có khi mất rất lâu. Đây là lý do nhiều người nuôi otto thấy cá chết đói. Otto nuôi sinh sản trong bể thì dễ hơn nhiều, vì cá đã quen sống trong bể và thường nhận thức ăn viên ngay. Nếu có chọn lựa, bạn nên hỏi người bán xem cá là cá bắt hay cá nuôi sinh sản.

Thả otto vào bể thế nào

Nếu bể chính đã có cá, bạn nên cách ly otto trước khi thả. Không ai biết trước cá mới mang theo gì. Thực tế nhiều người chơi, kể cả người có kinh nghiệm, vẫn bỏ qua bước này vì không có bể cách ly. Nếu bạn cũng vậy thì ít nhất hãy cho cá làm quen nước thật chậm.

1. Đổ cá cùng nước trong túi vào một cái xô sạch.
2. Dùng một ống nhỏ dẫn nước từ bể chính sang xô theo kiểu nhỏ giọt (drip acclimation), để nước trong xô đổi dần sang nước bể.
3. Để cá trong xô khoảng 4–5 tiếng cho quen hẳn với nước mới.
4. Sau đó mới chuyển cá sang bể chính.

Otto thả đúng cách thường không quá nhát. Ban đầu cá bám kính một lúc rồi mới bơi đi tìm ăn. Chỉ khoảng hai tiếng sau khi thả, cá có thể đã bắt đầu gặm tảo nâu trên lá cây. Một bể có Staurogyne repens bị tảo nâu phủ kín lá, sau một thời gian có otto thì lá sạch hơn hẳn, dù chưa sạch hoàn toàn. Đá có nhiều khe thì cá cần thời gian lâu hơn.

Nước và nhiệt độ

Otto chịu được nước ở nhiệt độ phòng. Khoảng 21–26°C là ổn. Bể khoảng 26°C, hơi ấm một chút, cá vẫn sống được. Otto không cần nước ấm, ở mức trên là đủ.

Với pH, tài liệu hay ghi mức 6–7,5. Bạn không cần chạy theo con số đó, trừ khi định cho cá sinh sản. Thứ quan trọng là pH đứng yên. Đừng mua thuốc chỉnh pH hay chất đệm (pH buffer) để kéo pH xuống cho đúng sách. Đổi thông số đột ngột làm cá sốc, và ngoài những loài cực khỏe, cá trong bể rất dễ chết vì sốc. Cá sẽ tự quen với nước ổn định của bạn sau một thời gian.

Thay nước mỗi tuần một lần gần như là bắt buộc. Có người thay hai lần mỗi tuần để chất lượng nước luôn ở mức tốt nhất có thể. Bể giữ sạch và chăm đều thì otto có thể sống 3–5 năm, có con lâu hơn.

Nuôi bao nhiêu con và bể cỡ nào

Otto là cá sống theo đàn. Năm con là mức tối thiểu. Đàn 5–10 con đã ổn, còn muốn thấy cá hoạt động tự nhiên nhất thì nên nuôi 15–20 con. Bể khoảng 38 lít vẫn nuôi được otto, nhưng chỉ khi trong bể có rất ít cá khác. Muốn nuôi đàn đông thì bạn cần bể rộng hơn.

Nuôi chung với cá và tép

Otto là một trong những loài cá ăn rêu đáy hiền nhất. Nó không đụng tới cá khác, và với kích thước nhỏ như vậy thì nó cũng không làm hại được gì. Bể cộng đồng gồm toàn cá hiền là chỗ hợp nhất. Đừng nuôi otto chung với cá lớn.

Với tép, otto nhìn chung an toàn. Dù vậy mỗi con cá một tính, nên bạn vẫn nên để ý thời gian đầu.

Bắt đầu từ đâu

• Kiểm tra bể đã chạy ổn định chưa. Bể mới set thì chờ thêm, chưa nên mua otto.
• Hỏi rõ cá là cá bắt tự nhiên hay cá nuôi sinh sản, ưu tiên cá nuôi sinh sản vì dễ tập ăn hơn.
• Mua ít nhất 5 con, và chuẩn bị xô cùng ống nhỏ giọt để cho cá làm quen nước 4–5 tiếng.
• Lên lịch thay nước mỗi tuần và giữ pH ổn định, không dùng thuốc chỉnh pH.