Nuôi chạch ngựa vằn (Botia striata): cá đáy diệt ốc cho người mới

Bể thủy sinh nào nuôi lâu cũng dễ bị ốc nhỏ sinh sôi tràn lan. Ốc theo cây mới vào bể. Khi không có gì ăn chúng, ốc đẻ ngày càng nhiều. Chạch ngựa vằn (zebra loach, Botia striata) là một trong những loài cá đáy ăn ốc rất mạnh, mà nhìn cũng đẹp và lạ hơn mấy loài cá dọn bể quen thuộc.

Phần dưới đây nói về đặc điểm, kích thước, cách set bể, cho ăn và nhiệt độ nước cho loài này. Đọc xong bạn sẽ biết chạch ngựa vằn có hợp với bể của mình không và cần chuẩn bị gì trước khi mua.

Chạch ngựa vằn trông thế nào

Thân cá thuôn dài như phần lớn các loài chạch. Trên nền vàng ngả cam đỏ là những sọc đen chạy dọc từ đầu tới đuôi, xếp theo kiểu từng cặp sọc đứng gần nhau rồi cách ra một khoảng. Sọc kéo dài sang cả vây đuôi. Mắt cá ánh vàng, mõm hơi đỏ, dưới miệng có mấy sợi râu nhỏ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:03 Chạch ngựa vằn sọc đen rúc mõm bên gốc đá, sát nền.
• Xem video từ ▶ 2:13 Cá lục lọi trên nền sỏi cạnh thảm cây xanh.

Cá dùng râu để rà trên nền, dò tìm thức ăn. Khi cá ra ngoài, bạn sẽ thấy nó rúc mõm vào sỏi, cát và lục lọi liên tục.

Tính cách: hay trốn, ra ăn về đêm

Chạch ngựa vằn là cá đáy. Ban ngày phần lớn thời gian nó nằm trong khe đá, sau lũa hay dưới tán cây. Tới đêm cá mới ra kiếm ăn nhiều hơn. Có con vẫn ra ngoài cả ban ngày, nhưng chủ yếu vẫn trốn. Ở loài này thì cá hay trốn là chuyện thường gặp.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:03 Khe giữa các tảng đá là chỗ trú quen thuộc của chạch.
• Xem video từ ▶ 3:57 Bể thủy sinh có đá và cây rậm, nhiều chỗ cho cá đáy trốn.

Vì vậy đừng mua chạch ngựa vằn với mong muốn ngày nào cũng ngắm nó bơi giữa bể. Cá thường chỉ quanh quẩn gần một chỗ trốn quen, hiếm khi đi xa.

Cá ăn gì và diệt ốc ra sao

Nhiều người mua các loài cá đáy để dọn bể. Chạch ngựa vằn cũng ăn rêu hại và thức ăn rơi xuống đáy, nhưng nó mạnh nhất ở khoản ăn ốc. Cá ăn ốc gần như suốt ngày. Sau một thời gian bạn sẽ thấy vỏ ốc rỗng nằm rải rác khắp bể, kể cả ở những góc khuất phía sau.

Thức ăn cho cá gồm:

• Ốc có sẵn trong bể: nguồn thức ăn chính nếu bể đang nhiều ốc.
• Thức ăn chìm: viên chìm hoặc viên nén dành cho cá đáy, loại thường dùng cho cá chuột (Corydoras).

Bể đầy ốc có thể nuôi cá suốt vài tháng mà không cần cho ăn thêm. Khi ốc thưa dần thì bạn bắt đầu thả thêm thức ăn chìm, chẳng hạn khoảng hai tuần một viên, rồi tăng lên nếu ốc gần hết. Nếu bể vốn không có ốc thì phải cho ăn thức ăn chìm thường xuyên như các loài cá đáy khác.

Kích thước khi trưởng thành

Chạch ngựa vằn khá nhỏ so với nhiều loài chạch khác. Cá trưởng thành thường chỉ dài khoảng 7,5–9 cm. Một con nuôi vài tháng có thể mới chạm khoảng 5 cm. Các loài chạch khác có thể to hơn nhiều, nên khi mua nhớ hỏi đúng tên loài để khỏi nhầm.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:41 Chạch ngựa vằn với sọc vằn rõ đang kiếm ăn trên thảm cỏ.
• Xem video từ ▶ 5:46 Chạch ngựa vằn chúi đầu xuống thảm cỏ, thân sọc vằn rõ nét.

Set bể thế nào cho hợp

Loài này không hợp với bể mới set. Bạn nên thả nó vào bể đã chạy ổn định một thời gian, không nên chọn nó làm con cá đầu tiên trong bể.

Bể thủy sinh trồng cây nhiều khả năng là môi trường hợp với nó, vì có nhiều chỗ để trốn. Khi bố trí bể, nhớ mấy điểm sau:

• Chỗ trốn: cần nhiều hang hốc, khe đá, khoảng trống sau lũa và đá, cộng thêm cây rậm để cá chui ra chui vào.
• Nền: một số loài cá đáy như cá chuột có thể gặp vấn đề với nền thô ráp. Tốt nhất là dùng cát, vì chạch ngựa vằn rất thích rúc mõm sàng qua cát. Nếu không dùng cát thì chọn sỏi nhỏ hoặc phân nền hạt tròn, tránh loại thô ráp.
• Ốc: nếu mục đích là diệt ốc thì bể đang nhiều ốc lại là chỗ cá có sẵn thức ăn.

Nhiệt độ và sưởi

Chạch ngựa vằn là cá nhiệt đới, không chịu được nước lạnh. Nhiệt độ nên giữ khoảng 25,5–26,5°C. Người mới nên lắp sưởi có điều nhiệt để nhiệt độ nước giữ ổn định quanh mức này, thay vì để nước lên xuống theo thời tiết.

Có thật sự dễ nuôi không

Loài này không đòi hỏi gì đặc biệt, nên có thể xếp vào nhóm cá cho người mới. Điều kiện là bể đã ổn định, bố trí đủ chỗ trốn và bạn chăm bể đều tay: thay nước, vệ sinh đúng lịch, không bỏ bê. Giữ được những điều đó thì cá khá dễ sống.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:26 Bể thủy sinh bố trí đá và cây, có nhiều chỗ trốn cho cá.
• Xem video từ ▶ 6:00 Toàn cảnh bể đã ổn định với đá, cây và đèn led.

Một số lỗi hay gặp:

• Thả cá vào bể vừa set xong, nước chưa ổn định.
• Bể trống trơn, không có chỗ trốn, khiến cá lúc nào cũng phải phơi mình.
• Ốc hết rồi mà vẫn không cho ăn thêm thức ăn chìm.
• Không lắp sưởi khi trời lạnh.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra bể đã chạy ổn định chưa. Bể mới set thì đợi thêm rồi hãy mua cá.
2. Thêm đá, lũa, cây để tạo vài chỗ trốn kín. Nếu có thể, dùng nền cát hoặc sỏi nhỏ không thô ráp.
3. Lắp sưởi và giữ nhiệt độ khoảng 25,5–26,5°C.
4. Chuẩn bị sẵn viên chìm cho cá đáy để cho ăn khi ốc trong bể vơi đi.