Set bể rêu mini để bàn làm việc không cần CO2, chỉ cần nước mát

Nhiều người muốn có một bể thủy sinh nhỏ trên bàn làm việc nhưng ngại mua bình CO2, đèn xịn và lọc lớn. Bể rêu là lựa chọn hợp lý cho trường hợp này. Rêu và dương xỉ sống khỏe với đèn yếu và không cần châm CO2. Thứ duy nhất chúng thật sự đòi hỏi là nước mát.

Bài này hướng dẫn cách set một bể rêu mini khoảng 40–45 cm: chọn lũa, cắt dáng cây, dán rêu, chỉnh đèn và giữ nhiệt độ. Sau khoảng 2 tháng, rêu sẽ phủ kín tán và bể trông như một cây cổ thụ bên bờ sông.

Vì sao bể rêu cần nước mát

Phần lớn rêu và dương xỉ thủy sinh có nguồn gốc từ suối và vùng núi cao. Nước ở đó lạnh, có nơi dưới 20°C. Đưa vào bể ở nhiệt độ cao, rêu chậm lên, dễ úa và dễ bị rêu hại bám.

Có người đầu tư hẳn máy làm lạnh (chiller) cho bể. Với bể để bàn thì cách đơn giản hơn là đặt bể ở phòng có điều hòa. Văn phòng thường bật máy lạnh suốt giờ làm, nên nhiệt độ nước giữ được khá ổn định.

Chuẩn bị những gì

• Bể kính nhỏ: dài khoảng 40–45 cm, loại kính siêu trong, vừa một góc bàn.
• Lũa nhiều nhánh nhỏ: loại lũa chùm cành mảnh, dễ cắt bằng kéo để tạo dáng cây.
• Rêu: rêu ươm sẵn trên vỉ. Rêu weeping (weeping moss) rủ cành, rất hợp làm tán cây. Một bể 45 cm cần khoảng 2–3 vỉ nếu dán dày.
• Mini fissidens: rêu fissidens loại nhỏ, mua dạng miếng hoặc bám sẵn trên đá.
• Keo dán thủy sinh: một tuýp là đủ cho bể 45 cm.
• Nền, đá và cát: nền cho phần đất, ít đá màu tối và cát trắng hoặc vàng để làm dòng sông.
• Lọc thác nhỏ và một đèn kẹp chỉnh được nhiều mức sáng.

Cắt lũa thành dáng cây

Lũa cành nhỏ cắt rất dễ. Bạn dùng kéo cắt bonsai và tỉa bớt những nhánh thừa theo ý mình. Tỉa gọn thành hình ngọn lửa thì sẽ được một cây kiểu cây thông. Nếu để thân dưới dài và tán phía trên thì lũa sẽ thành dáng cổ thụ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:37 Dùng kéo cắt tỉa bớt các nhánh thừa của cành lũa nhỏ.
• Xem video từ ▶ 3:57 Cành lũa sau khi tỉa có thân dưới dài và tán phía trên.

Bố cục cho bể nhỏ nên đơn giản. Một cây cổ thụ đặt lệch một bên, nền đất có vài viên đá tối màu, và một dải cát trắng chạy qua làm dòng sông là đủ đẹp.

Dán rêu lên lũa và đá

1. Cắt bỏ cước (dây cước) mà người ta dùng để buộc rêu vào vỉ ươm, rồi rút hết cước ra.
2. Tách rêu khỏi vỉ. Tách khéo thì được nguyên mảng. Nếu bị vụn một chút cũng không sao.
3. Chia rêu thành từng mảnh nhỏ cỡ móng tay.
4. Chấm một ít keo lên chỗ cần dán trên lũa, ấn mảnh rêu vào và giữ vài giây.
5. Làm lần lượt khắp các nhánh, sau đó dán tương tự lên đá.
6. Đặt lũa và đá vào bố cục. Bạn cũng có thể dán ngay trong bể nếu thấy tiện.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:55 Rêu đã được chia thành nhiều mảnh nhỏ, sẵn sàng để dán.
• Xem video từ ▶ 6:10 Rêu đã được dán kín các nhánh lũa bằng keo.

Buộc chỉ trên lũa nhiều nhánh rất mất công. Dán keo nhanh hơn hẳn. Cách này dùng được cho cả Bucephalandra, ráy và dương xỉ.

Muốn có một thảm rêu dưới nền thì đặt thẳng cả vỉ rêu xuống. Mini fissidens bám đá thì xếp thẳng lên nền là xong.

Đèn và lọc không cần cầu kỳ

Rêu không cần nhiều ánh sáng. Với đèn chỉnh được 5–6 mức, bạn chỉ cần để ở mức trung bình. Nâng đèn lên cao một chút cũng được. Đèn quá mạnh làm lớp rêu trên ngọn cây bị cháy vàng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:59 Toàn cảnh bể có đèn đặt phía trên, rêu phủ đều.
• Xem video từ ▶ 7:09 Bể rêu nhỏ với lọc thác bên góc và cụm rêu xanh tốt.

Một lọc thác nhỏ là đủ cho bể này. Nước thường trong ngay sau một ngày set.

Nếu trồng thêm cây nền như trân châu thì đừng kỳ vọng nhiều. Bể không có CO2 và đèn yếu nên cây gần như đứng yên. Cây không chết nhưng cũng không lên thảm. Bể này nên để rêu làm chủ.

Chăm sóc sau khi set

• Thay nước 2–3 ngày một lần. Thay nước thường xuyên giữ cho rêu sạch, hạn chế rêu tóc (hair algae) và tảo nâu (tảo silic, diatoms) bám vào. Nước mới cũng mang theo một ít CO2 và vi lượng nên rêu xanh đẹp hơn.
• Thả cá tép sau 2–3 tuần, khi nước đã ổn định.
• Cho ăn vừa phải. Lọc thác nhỏ xử lý được rất ít chất thải. Thức ăn thừa sẽ làm bẩn bể rất nhanh.
• Kiên nhẫn. Khoảng 2 tháng sau rêu mới bung tán dày, lúc đó cây trông tự nhiên hẳn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:18 Toàn cảnh bể thủy sinh rêu xanh mướt với lọc thác nhỏ.
• Xem video từ ▶ 8:33 Tép đỏ bò giữa đám rêu và cây xanh tốt.

Sai lầm hay gặp: bỏ đá lạnh vào bể

Nhiều người thấy nước nóng thì thả đá lạnh vào cho mát. Nhiệt độ có hạ xuống một chút, nhưng đá tan hết thì nước lại về như cũ. Nhiệt độ lên xuống liên tục như vậy làm hại cả rêu lẫn cá tép. Giữ nước ổn định quanh 25°C còn tốt hơn nhiều so với lúc lạnh lúc nóng.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo nhiệt độ nước ở chỗ định đặt bể trong vài ngày. Nếu nước giữ được dưới 26°C thì chỗ đó đủ điều kiện.
2. Mua một bể 40–45 cm, một khúc lũa nhiều nhánh, 2–3 vỉ rêu weeping và một tuýp keo dán thủy sinh.
3. Cắt lũa thành dáng cây, dán rêu từng mảnh nhỏ, để đèn ở mức trung bình.
4. Đặt lịch thay nước 2–3 ngày một lần và chờ 2–3 tuần rồi mới thả cá tép.