Tự làm lọc sủi từ chai nhựa trồng trầu bà để khử nitrate

Lọc nào chạy ổn cũng sinh ra nitrate. Vi sinh chuyển amoniac thành nitrite rồi thành nitrate, và nitrate cứ tích dần trong bể cho tới lần thay nước kế tiếp. Lọc trong bài này gắn thêm cây trầu bà (pothos) mọc rễ ngay trong dòng nước chảy qua lọc. Rễ cây hút nitrate, nên lọc lo được cả phần cuối của chu trình.

Đồ nghề rất ít: một chai nước, một miếng bông, một nắm vật liệu vi sinh, vài nhánh trầu bà và một máy sủi rẻ tiền. Tính luôn máy sủi thì tổng chi phí khoảng 15 đô la. Bên dưới là cách khoan, cách lắp và lý do của từng chi tiết.

Lọc này chạy theo nguyên lý nào

Đây là lọc sủi kiểu airlift. Khí từ máy sủi đi vào cổ chai rồi nổi lên. Bọt khí bay lên tạo lực hút phía sau, kéo nước trong bể đi theo một đường cố định:

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:36 Chai lọc sủi gắn bên hông bể, phía trên có cây trồng.
• Xem video từ ▶ 1:56 Cận cảnh chai lọc chứa đầy viên vật liệu lọc vi sinh.

1. Nước bị hút qua miếng bông bọc ở nắp chai. Đây là phần lọc cơ học, giữ lại cặn bẩn.
2. Nước đi qua các lỗ trên nắp vào trong chai. Nắp giữ vật liệu không rơi ra nhưng vẫn cho nước chảy qua.
3. Nước chảy qua lớp vật liệu vi sinh. Đây là phần lọc vi sinh.
4. Trước khi ra khỏi chai, nước đi qua rễ trầu bà. Rễ hút nitrate do vi sinh tạo ra.
5. Nước thoát ra ở các lỗ khoan gần miệng chai và về lại bể.

Lúc lắp, chai được úp ngược. Nắp và cổ chai nằm dưới đáy bể, phần đáy chai đã cắt hướng lên trên.

Cần chuẩn bị những gì

• Một chai nước nhựa loại thường, kèm nắp.
• Máy khoan và mũi khoan khoảng 6 mm.
• Một giác hút có núm nhỏ ở đầu.
• Một đoạn dây sủi khí.
• Một miếng bông lọc nhỏ.
• Vật liệu vi sinh loại bạn hay dùng.
• Vài nhánh trầu bà.
• Một máy sủi khí.

Khoan chai thế nào

Tất cả các lỗ đều khoan cỡ khoảng 6 mm.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:31 Chai nhựa trong được cầm trên tay, chuẩn bị khoan lỗ.
• Xem video từ ▶ 0:41 Dùng mũi hàn nóng để khoan lỗ trên thân chai nhựa.

1. Cắt bỏ đáy chai.
2. Khoan một vòng lỗ quanh phần đáy chai, cách mép cắt khoảng 2,5 cm. Đây là lỗ nước ra.
3. Khoan một lỗ ở cổ chai để luồn dây sủi.
4. Khoan vài lỗ trên nắp chai cho nước đi vào.
5. Khoan một lỗ trên thân chai để gắn giác hút.

Lỗ nước ra nằm trên thành chai chứ không ở miệng chai là có lý do. Nước thoát ngang qua thành chai nên vật liệu không bị dòng nước đẩy trào ra ngoài.

Lắp ráp từng bước

1. Nhét giác hút vào lỗ trên thân chai. Loại giác có núm nhỏ ở đầu hợp với kiểu lọc này nhất.
2. Luồn dây sủi vào lỗ ở cổ chai. Dây sủi hơi to hơn lỗ 6 mm một chút nên nó tự giữ chặt, không cần keo. Đẩy đầu dây vào khoảng nửa cổ chai.
3. Khoét một lỗ ở đáy miếng bông rồi chụp bông vào nắp chai, sao cho nắp lọt vào khoảng nửa miếng bông.
4. Đổ vật liệu vi sinh tới khoảng nửa chai.
5. Cắm vài nhánh trầu bà vào giữa lớp vật liệu.
6. Đổ thêm vật liệu cho đầy phần còn lại của chai.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:07 Chai lọc đã gắn giác hút và dây sủi, bên cạnh miếng bông đen.
• Xem video từ ▶ 1:20 Chuẩn bị đổ vật liệu vi sinh vào chai, bên cạnh có cành trầu bà.

Đặt lọc vào bể và cho chạy

Đặt lọc vào bể và ấn giác hút vào kính để giữ lọc đứng yên. Chỉnh độ cao sao cho miệng chai nhô nhẹ trên mặt nước. Đây là chi tiết dễ bỏ qua nhất. Nếu chai chìm hẳn, vật liệu nhẹ có thể trôi ra ngoài qua miệng chai. Khi miệng chai nằm trên mặt nước thì nước chỉ thoát qua các lỗ bên hông, còn vật liệu nằm yên trong chai.

Xong thì cắm máy sủi. Bọt khí bắt đầu nổi lên là lọc đã chạy.

Trầu bà là cây cần sáng. Bể đặt trong phòng sáng thì ổn. Nếu phòng tối, bạn cần chiếu đèn lên phần lá thò ra khỏi chai, nếu không cây sẽ không phát triển và cũng không hút được bao nhiêu nitrate.

Vệ sinh lọc

Việc vệ sinh rất đơn giản. Bạn rút miếng bông ra khỏi nắp chai, giũ sạch rồi chụp lại. Bông là chỗ giữ cặn nên nó bẩn nhanh nhất. Bông bị nghẹt thì nước đi chậm và lọc yếu hẳn.

Khi cúp điện

Lọc chỉ cần khí để chạy, nên đây là điểm mạnh của nó. Lúc mất điện, bạn nối dây sủi sang một máy sủi chạy pin là lọc vẫn hoạt động đầy đủ. Nếu không có máy sủi pin, cây trầu bà vẫn tiếp tục hút nitrate miễn là phòng đủ sáng.

Bắt đầu từ đâu

• Kiểm tra các lỗ trên nắp và thành chai trước khi lắp. Lỗ nào bị bavia nhựa che thì làm sạch cho nước chảy thông.
• Lúc đặt lọc, chỉnh cho miệng chai nhô nhẹ trên mặt nước rồi mới bật máy sủi.
• Chọn chỗ đặt bể có đủ sáng cho trầu bà, hoặc chuẩn bị sẵn đèn chiếu lên phần lá.
• Nếu khu bạn hay cúp điện, mua sẵn một máy sủi chạy pin để cắm vào lúc cần.