Tự làm nắp lật cho bể cá bằng tấm polycarbonate và bản lề

Bể không có nắp thì nhiệt thoát ra suốt. Vào mùa lạnh, sưởi phải chạy nhiều hơn mới giữ được nhiệt độ nước, và tiền điện cũng tăng theo. Nắp còn chặn nước bắn ra ngoài khi lọc vi sinh sủi mạnh. Sang mùa nóng thì ngược lại, bạn có thể mở hẳn nắp cho thoáng để nước mát hơn. Vì vậy nắp tháo lắp được là tiện nhất cho cả hai mùa.

Chiếc nắp lật ở đây làm từ tấm polycarbonate, bản lề và núm cầm. Nắp gồm một phần cố định nằm trên miệng bể và một phần phía trước lật lên được để cho cá ăn hay vệ sinh bể. Đồ nghề không có gì phức tạp. Bạn chỉ cần đủ vật liệu và chịu khó đo cho kỹ là làm được.

Cần chuẩn bị những gì

• Tấm polycarbonate dày 4,5 mm. Tấm mica (acrylic) cũng dùng được. Có điều mica mỏng rất dễ võng xuống ở giữa, nhìn khá xấu. Tấm polycarbonate 4,5 mm cứng hơn, dùng lâu rồi mà vẫn chưa thấy trục trặc gì.
• Bản lề. Bản lề inox là tốt nhất vì gặp hơi nước cũng không gỉ. Nếu chỉ mua được bản lề nhựa hay loại kim loại khác thì vẫn dùng được.
• Núm cầm (loại núm tủ nhỏ) để nhấc phần nắp lật.
• Băng keo hai mặt loại thật chắc. Bạn nên mua loại chắc nhất tìm được, vì cả bản lề lẫn núm cầm đều chỉ bám vào nắp nhờ nó.
• Thước kẻ, thước dây, bút lông và dao rọc giấy.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:04 Núm cầm gắn trên phần nắp lật của hồ.
• Xem video từ ▶ 1:19 Tấm polycarbonate, bản lề, núm cầm và băng keo hai mặt đã bày sẵn.

Về chi phí, bạn có thể tham khảo mấy con số này. Một tấm polycarbonate cỡ khoảng 2,1 × 0,9 m giá chừng 28 USD. Bản lề inox hết 5 USD, núm cầm 3 USD, còn cuộn băng keo hai mặt loại tốt khoảng 12 USD.

Đo và cắt hai tấm nắp

1. Lấy thước dây đo chiều dài và chiều sâu (từ trước ra sau) của miệng bể, đúng chỗ nắp sẽ nằm lên.
2. Tính kích thước cho từng nửa bể. Ví dụ, mỗi tấm có thể dài 55,5 cm và sâu 40 cm. Đây chỉ là con số tham khảo. Bể mỗi nhà mỗi khác, nên bạn phải tự đo bể của mình rồi mới cắt.
3. Đừng cắt sát quá. Trong ví dụ trên, cắt dài 56 cm thì nắp bị chật, phải lùi xuống 55,5 cm mới vừa.
4. Kẻ đường cắt lên tấm polycarbonate rồi cắt ra hai tấm giống hệt nhau. Mỗi tấm che một nửa miệng bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:13 Dùng thước dây đo kích thước miệng bể.
• Xem video từ ▶ 3:18 Đặt thước đo ngang miệng bể, chỗ nắp sẽ nằm lên.

Tới bước này, hai tấm đặt lên bể đã thành một bộ nắp dùng được. Lúc cho ăn hay vệ sinh thì bạn nhấc tấm nắp ra. Muốn tiện hơn nữa thì làm tiếp phần lật.

Cắt phần lật rộng bao nhiêu

Trên mỗi tấm nắp, bạn kẻ một đường song song với mép trước rồi cắt ra một dải. Dải phía trước sẽ thành phần lật. Phần còn lại phía sau nằm cố định trên bể. Độ rộng phần lật tính theo chiều sâu của tấm, tức là chiều từ trước ra sau.

Mức 1/3 là điểm khởi đầu hợp lý. Bể đặt riêng, phía trên trống trải thì bạn cứ cắt rộng hơn tùy ý.

Gắn bản lề theo kiểu nào

Bản lề gắn được theo hai chiều, và mỗi chiều cho một kiểu mở khác nhau:

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:35 Thanh bản lề dài đặt trên tấm nắp kính cùng phụ kiện.
• Xem video từ ▶ 7:39 Bản lề kim loại gắn dọc mép tấm nắp, nhìn gần.

• Lật ra sau nằm phẳng. Phần lật gập hẳn ra sau và nằm chồng lên phần cố định, giống hai lát bánh mì kẹp.
• Dừng ở tư thế đứng. Lật ngược bản lề lại thì nắp mở lên rồi tự đứng yên ở đó.

Kiểu nào cũng dùng tốt. Kiểu dừng đứng thì trông đẹp mắt hơn một chút. Bạn cứ chọn theo sở thích và theo khoảng trống phía trên bể.

Lắp bản lề và núm cầm

1. Đặt các miếng nắp vào đúng vị trí. Lấy bút đánh dấu chỗ gắn bản lề và tâm của núm cầm. Đo cho cân giữa thì nắp nhìn gọn hơn hẳn.
2. Dán băng keo hai mặt lên mặt bản lề và mặt sau núm cầm.
3. Bóc lớp màng nhựa bảo vệ trên bản lề và trên tấm polycarbonate. Nắp sẽ trong suốt, không còn chữ in.
4. Gắn bản lề nối phần lật với phần cố định, rồi gắn núm cầm lên phần lật theo các vạch đã đánh dấu.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:10 Các miếng nắp polycarbonate đặt trên sàn cùng bản lề và núm cầm.
• Xem video từ ▶ 8:44 Nắp đã lắp xong trên bể, bản lề và núm cầm gọn gàng.

Bản lề và núm cầm chỉ bám vào nắp bằng băng keo hai mặt. Vì thế đừng tiếc tiền khoản này, bạn nên chọn loại chắc nhất có thể.

Khoét rãnh cho dây và thiết bị

Nắp chỉ nằm khít trên miệng bể khi bên dưới không có gì kẹt. Chỉ một sợi dây sủi chạy qua thành sau cũng đủ làm nắp kênh lên. Bạn nên cắt vài khấc nhỏ ở mép sau của cả hai tấm để luồn dây sủi, dây sưởi và các loại dây điện khác. Nếu dùng lọc treo thì phải khoét một khấc rộng hơn cho vừa thân lọc.

Bắt đầu từ đâu

• Đo thật chính xác chiều dài và chiều sâu miệng bể, ghi số ra giấy trước khi cầm dao.
• Mua tấm polycarbonate 4,5 mm, bản lề inox và một cuộn băng keo hai mặt loại chắc.
• Nhìn khoảng trống phía trên bể để chọn độ rộng phần lật (khoảng 1/3 nếu bể nằm trên kệ) và chọn chiều gắn bản lề.
• Đánh dấu chỗ luồn dây sủi, dây sưởi và chỗ đặt lọc ở mép sau, khoét rãnh xong rồi mới đặt nắp lên bể.