Vì sao cây Cryptocoryne của tôi bị tan lá? Cách xử lý hiện tượng crypt melt

Bạn vừa trồng cryptocoryne (dân chơi hay gọi tắt là crypt) vào bể, và mấy ngày đầu cây trông rất đẹp. Rồi bạn để ý thấy một hai chiếc lá bắt đầu có vấn đề. Lá có thể ngả vàng nâu, thủng những lỗ to, hoặc cứ thế héo dần. Ít lâu sau, cả cây trơ trụi như cây phong vào mùa đông. Chuyện này rất hay gặp ở cryptocoryne, dân chơi gọi là “crypt melt”, tức crypt tan lá. Crypt và nhiều loại cây thủy sinh khác rất nhạy với những thay đổi lớn của nước. Khi phải thích nghi với điều kiện mới, cây hấp thu ngược lại chính những chiếc lá nó đang có. Cây “ăn” lá cũ để lấy năng lượng ra rễ mới và lá mới. Bộ lá mới này hợp hơn để lấy dinh dưỡng và ánh sáng trong môi trường mới.

Vì sao cây crypt mới trồng lại bị chết?

Cây mới mua là trường hợp hay tan lá nhất. Các trang trại thương mại thường trồng cây thủy sinh ở dạng emersed, tức dạng cạn. Lá nằm ngoài không khí, chỉ có rễ ngập trong nước. Lá lấy ánh sáng và CO2 từ không khí dễ hơn từ nước, vì thế cây trồng kiểu này lớn nhanh hơn và to hơn. Lá nằm ngoài nước cũng tránh được rêu hại, ốc hại và bệnh của cá. Nói gọn lại, trang trại để lá cây trên mặt nước cho cây lên nhanh và ít dính rêu.

Khi bạn mua một cây cryptocoryne trồng cạn về rồi dìm hẳn xuống nước, cây phải chuyển sang dạng submersed, tức dạng thủy sinh, và tập lấy ánh sáng, CO2 từ trong nước. Đám lá cạn dày và to bản thường sẽ tan hết. Thế chỗ chúng là những lá thủy sinh nhỏ hơn, mỏng hơn.

Có cửa hàng cho crypt nhận nhiều ánh sáng và châm CO2 trước khi bán, để cây bắt đầu chuyển dạng từ sớm. Dù vậy, nếu cryptocoryne vẫn tan lá sau khi bạn trồng ở nhà thì đừng vứt nó vào thùng rác. Chỉ cần rễ còn khỏe và bạn không nhổ cây lên dời chỗ, vài tuần sau bạn sẽ thấy những chồi nhỏ nhú lên. Khi cây đã ra chồi mới, bạn cần cho cây đủ ánh sáng và nhét phân viên vào gốc để cây tiếp tục ra lá thủy sinh.

Lá đã tan thì xử lý thế nào?

Lá nào đã tan rõ ràng thì bạn cắt ở chân cuống, sát mặt nền. Lá thối đôi khi đẩy nitơ tăng vọt hoặc kéo rêu hại lên. Vì vậy tốt nhất là vớt bỏ, trừ khi đội dọn bể đã ăn sạch lá chết trước bạn. Các lá cạn to bản thường tan trước. Sau đó lá thủy sinh nhỏ hơn mới bắt đầu nhú lên từ nền.

Vì sao crypt đã ổn định trong bể vẫn bị tan?

Có khi crypt đã sống khỏe trong bể nhiều tháng mà vẫn tan lá như chẳng vì lý do gì. Như đã nói ở trên, crypt rất dễ phản ứng với thay đổi của môi trường, chẳng hạn thay đổi về:

• Chất lượng nước
• Tần suất thay nước
• Vị trí (ví dụ dời cây crypt sang chỗ khác)
• Ánh sáng
• Lượng phân châm
• Nhiệt độ trong những đợt hè nóng
• Châm CO2
• Thức ăn cho cá
• Chất ô nhiễm trong không khí

Để cây qua được giai đoạn chuyển tiếp, bạn có hai cách. Cách thứ nhất là tỉa từng lá khi lá tan. Cách thứ hai là cắt hết lá sát nền. Về lý thuyết, cắt trụi sẽ buộc crypt dồn sức ra lá mới thay vì cố giữ lá cũ. Sau đó bạn cứ giữ bể ổn định hết mức có thể, rồi chờ vài tuần xem cryptocoryne có mọc lại không.

Bạn cũng nên nhớ rằng trong lúc crypt đang tan lá hoặc vừa bị cắt trụi, bể dễ bùng rêu hơn. Lý do là crypt không còn hút nhiều dinh dưỡng trong nước như trước. Trong thời gian này, bạn có thể trồng thêm vài cây thân mọc nhanh và cây thả nổi để hạn chế rêu và giữ bể cân bằng.

Đừng vội vứt cây crypt đã tan lá. Hãy chờ ít nhất ba đến bốn tuần xem cây có hồi lại và ra chồi mới không.