Cá Cyprinodon pachycephalus

Chiều dài chuẩn (SL): 45 mm. Đáy bể: 60 × 30 cm. Thể tích: khoảng 54 lít.

Bể có đáy 60 × 30 cm hoặc tương đương chỉ tạm đủ cho một cặp. Giống phần lớn các loài trong họ Cyprinodontidae, loài này sống khỏe nhất khi nuôi thành đàn trong bể hoặc thùng lớn hơn.1

Bể không cần bày biện cầu kỳ. Điều cần nhất là có nhiều vật che chắn để cá không nhìn thấy nhau suốt từ đầu này sang đầu kia bể.

Bạn nên bố trí nhiều chỗ trú bằng cây thủy sinh, búi len và những thứ tương tự. Nếu dùng lọc thì lọc mút chạy bằng sủi khí là tốt nhất, vì loại này không làm hại trứng hay cá bột.

Đèn không quan trọng, nhưng muốn dùng thì cứ dùng. Nếu được, hãy để tảo sợi mọc trong bể.1

Nơi thu mẫu chuẩn là 'Baños de San Diego, phía đông Chihuahua, Mexico, 28°35,5'N, 105°32,5'W, độ cao khoảng 1140 mét'. Loài này đặc hữu ở suối San Diego de Alcalá và các nhánh tách ra từ suối, thuộc bang Chihuahua, miền bắc Mexico.1

Người ta cho rằng các mạch suối ở Baños de San Diego trước kia đổ vào sông Río Chuviscar gần đó. Ngày nay chúng dừng lại ở một hồ chứa nhân tạo. Dòng suối tự nhiên chảy ra từ mạch nước đã bị nắn vào một con kênh, khoảng thập niên 1970.

Nước trồi lên từ những miệng mạch tròn, đường kính khoảng 20 cm. Từ đó nước chảy thành một con suối rộng 2–3 m, sâu chỉ vài cm và không có bóng cây che.

Đây là suối nước nóng, nước ra luôn ở mức 43,8 °C. Chảy xuống chừng 20 mét thì nước nguội còn khoảng 38 °C. Ở hồ chứa, người ta từng đo được 25 °C, dù nhiều khả năng nhiệt độ ở đây lên xuống theo nhiệt độ không khí.

C. pachycephalus có mặt khắp hệ suối. Ở đoạn dưới, nó lai tự nhiên với loài cùng chi C. eximius. Trong hồ chứa còn có các loài cá khác sống chung, gồm Gambusia zarskei cùng hai loài du nhập là Lepomis megalotis và cá rô phi.

Đến nay vẫn chưa rõ C. eximius và C. pachycephalus vốn đã sống chung từ đầu, hay chính những thay đổi do con người gây ra ở các mạch suối đã mở đường cho C. eximius tràn vào.1

Nguồn gốc tên gọi:

Cyprinodon: ghép từ hai chữ Hy Lạp cổ κυπρῖνος (kuprinos) nghĩa là 'cá chép' và ὀδούς (odous) nghĩa là 'răng'.

pachycephalus: ghép từ hai chữ Hy Lạp cổ παχύς (pakhus) nghĩa là 'dày' và κεφαλή (kephale) nghĩa là 'đầu'. Tên này nói đến cái đầu có hình dạng rất rõ nét của loài.1