Cá killi Epiplatys mesogramma

Loài này có lẽ đẹp nhất khi nuôi trong bể trồng dày cây, hoặc bể bày theo kiểu tự nhiên với nền cát và vài nhánh rễ, cành lũa.

Rải thêm lá khô thì bể càng có vẻ tự nhiên. Lớp lá cho cá thêm chỗ trốn. Khi lá phân hủy, vi sinh vật cũng sinh sôi thành từng đám trên đó.

Đám vi sinh này là nguồn thức ăn phụ rất quý cho cá bột. Lá mục còn nhả ra chất humic, thứ được xem là có lợi cho cá. Quả thông alder cũng có tác dụng tương tự.

Bạn không cần dùng than bùn tự nhiên. Người ta khai thác than bùn theo cách không bền vững và tàn phá môi trường.

Loài này có vẻ sống khỏe nhất dưới ánh sáng khá yếu. Bạn vẫn có thể trồng những cây chịu được ánh sáng yếu như Microsorum, Taxiphyllum hay Anubias spp. Cá cũng thích có cây nổi như Ceratopteris spp.1

Ngoài tự nhiên, cá có lẽ là loài săn mồi. Thức ăn của chúng là động vật không xương sống trên cạn, dưới nước và các loại động vật phù du khác.

Nuôi trong bể, cá chịu ăn thức ăn khô cỡ vừa miệng. Dù vậy, mỗi ngày bạn vẫn nên cho chúng ăn thêm đồ sống hoặc đông lạnh cỡ nhỏ như ấu trùng Artemia, Daphnia, Moina, trùn grindal…

Côn trùng nhỏ như dế hay ruồi giấm Drosophila cũng cho ăn được. Có điều, trước khi thả cho cá, bạn nên cho đám côn trùng này ăn no thức ăn dạng vảy hoặc rau củ đã.1

Cá đực màu sắc sặc sỡ hơn, vây dài hơn và lớn con hơn cá cái.1

Đây là loài đặc hữu của lưu vực sông Ubangi (còn viết là Oubangui) ở tây nam Cộng hòa Trung Phi. Địa điểm điển hình được ghi là 'Small stream along Mbaiki-Mongoumba road, south of Bangui, 3°55'N, 18°10'E, Central African Republic', tức một con suối nhỏ dọc đường Mbaiki-Mongoumba, phía nam Bangui.

Ubangi là phụ lưu bờ phải lớn nhất của sông Congo và chảy qua một vùng rất rộng. Dù vậy, người ta mới chỉ ghi nhận E. mesogramma ở vài địa điểm.

Khi biết cá thuộc quần thể nào, người chơi thường ghi luôn tên quần thể lên nhãn, ví dụ Bangui, KCF 6… Làm vậy để tránh lai lẫn giữa các dòng và giữ dòng thuần.1

Epiplatys là giống killi aplocheiloid phân bố rộng nhất ở Tây Phi. Vùng phân bố của nó chồng lên vùng của các giống bản địa khác trong khu vực. Các giống kia sống trong phạm vi hẹp hơn, và người ta chia chúng thành nhóm phía đông và nhóm phía tây theo kiểu phân bố của từng giống.

Ví dụ, Callopanchax chỉ sống ở vùng đất thấp ven biển tận cùng phía tây châu Phi. Scriptaphyosemion và Archiaphyosemion chỉ được ghi nhận trong nội địa vùng rừng mưa phía tây. Còn Aphyosemion và Fundulopanchax phân bố lệch về phía đông hơn, trải từ Nigeria về phía nam và phía đông.

Trước đây Epiplatys từng bị xem là họ hàng gần của giống Aplocheilus. Lý do là hai giống có vài điểm giống nhau, như miệng hếch lên và hay sống sát mặt nước. Thực ra Epiplatys thuộc nhóm phía tây nói trên. Nói cách khác, họ hàng gần nhất của nó là Callopanchax, Scriptaphyosemion và Archiaphyosemion.

Ngoài ra, phân tích phát sinh chủng loài của Collier và cộng sự (2009) cho thấy bên trong Epiplatys có hai nhánh tách biệt. Nhánh thứ nhất gồm các loài chỉ có ở vùng rừng mưa phía tây (nhánh tây/savan). Nhánh còn lại gồm các loài sống ở đầm lầy và suối vùng đất thấp (ven biển) phía tây khoảng trống Dahomey (Dahomey Gap).

Phần lớn các loài thuộc nhánh ven biển có kiểu màu gồm những vạch dọc to, sẫm màu. Ở những loài mà cá trưởng thành không có vạch này thì cá con vẫn có. Nhiều quần thể còn có vây đuôi lệch, thùy dưới dài hơn thùy trên. Ngược lại, các loài thuộc nhánh tây thường không có vạch, hoặc chỉ có vài vạch xiên mảnh sẫm màu trên thân, và vây đuôi cân đối.1