Mút lọc đầu vào (pre-filter sponge) là gì và vì sao bạn cần nó?

Muốn nâng cấp lọc treo hông (HOB) hay lọc thùng mà không tốn công, bạn cứ thử gắn mút chặn đầu hút (pre-filter sponge, còn gọi là intake sponge). Món này chỉ là một khối mút hình trụ khoét lỗ ở giữa. Bạn xỏ nó vào đầu ống hút của lọc, giống như xỏ một chiếc tất. Bể đã có lọc rồi thì gắn thêm mút làm gì? Thật ra miếng mút nhỏ này có kha khá cái lợi:

• Mút có thêm diện tích bề mặt cho vi sinh có lợi bám vào. Đám vi sinh này xử lý chất thải hòa tan trong nước, nhờ vậy nước an toàn cho cá sống.
• Đầu ống hút của lọc thường có khe hở lớn. Vật hơi to một chút cũng có thể bị hút vào và làm hỏng động cơ. Khi có mút chặn ở đầu hút, cá con, tép cảnh, ốc nhỏ, lá cây và thức ăn của cá không lọt vào lọc được nữa.
• Mút đầu hút gánh thêm phần lọc cơ học, nên vật liệu lọc bên trong lâu bẩn hơn. Vật liệu lọc càng bẩn thì lọc càng kém. Chưa kể tháo miếng mút ở đầu hút ra rửa dễ hơn nhiều so với lôi vật liệu lọc nằm sâu trong lọc thùng ra vệ sinh.

Nên chọn mút đầu hút cỡ nào?

Loại mút này có ba cỡ: mini, trung bình (medium) và lớn (large). Mút làm bằng bọt thô, lỗ xốp to. Vì thế nó không giữ được cặn siêu mịn. Bù lại, nó chặn được hầu hết các loại cặn khác và không bị nghẹt nhanh. Mút mini hợp với bể nhỏ và lọc có dòng chảy yếu. Mút lớn hợp với bể to và lọc có dòng chảy mạnh. Bảng dưới đây liệt kê nhiều mẫu lọc phổ biến kèm cỡ mút vừa với từng mẫu:

Bạn cũng có thể gắn mút đầu hút vào máy bơm chìm (powerhead) để biến nó thành một bộ lọc mini. Cách làm rất đơn giản. Bạn siết hai sợi dây rút quanh giỏ hút của máy bơm, cắt bỏ phần đuôi thừa, rồi lồng một miếng mút cỡ lớn vào là xong.

Cách lắp mút đầu hút

1. Nếu đầu ống hút có giỏ chắn to hơn hẳn thân ống, bạn tháo giỏ đó ra.
2. Lồng mút vào ống hút một đoạn ngắn, vừa đủ che kín đầu ống. Mút phải nằm ngay ở đầu cuối ống hút. Đặt như vậy thì nước đi qua đều khắp miếng mút và mút không bị nghẹt nhanh.

Nếu mút bị lỏng so với ống hút, bạn có thể làm cho nó chặt hơn bằng một trong các cách sau:

• Mua một bộ vòng O-ring có nhiều cỡ. Bạn chọn chiếc vòng ôm khít ống hút rồi đặt nó cách đầu ống khoảng 2,5–5 cm. Khi lồng mút qua chỗ có vòng O-ring, mút sẽ nằm yên, không tuột ra nữa.
• Lấy một sợi dây rút nhựa siết quanh đầu ống hút, cách miệng ống khoảng 2,5–5 cm. Cắt bỏ phần đuôi thừa nhưng giữ lại khóa. Lồng mút qua chỗ có dây rút, mút sẽ bám rất chắc.
• Cắt một miếng nhỏ hình chữ nhật từ tấm mút thô rồi nhét vào lỗ giữa của mút đầu hút. Sau đó bạn lồng mút vào ống và kiểm tra xem nó đã chắc chưa.

Ống hút có hình dạng lạ thì bạn vẫn tự chế được mút đầu hút. Bạn mua một tấm mút thô, cắt ra một miếng, rồi chọn một trong hai cách: a) nhét miếng mút vào trong giỏ hút, hoặc b) quấn mút quanh toàn bộ đầu hút rồi cố định bằng dây rút.

Cách vệ sinh mút đầu hút

Mút đầu hút chẳng khác gì một cái thùng rác. Nó gom phân cá, thức ăn thừa và đủ loại cặn khác trong nước. Mỗi tháng một lần, hoặc bất cứ lúc nào thấy nước từ lọc chảy ra yếu đi, bạn nên "đổ rác" bằng cách vệ sinh miếng mút.

1. Dùng một túi nhựa trùm lấy mút rồi vớt ra khỏi nước. Làm vậy thì cặn bẩn không bung ra làm bể đục ngầu.
2. Bóp và vắt mút nhiều lần ngay trong túi nhựa, dùng nước cũ lấy từ bể.
3. Nước bẩn vắt ra giống như một loại phân bón nhẹ cho cây. Nếu được thì bạn đem tưới cho chậu cây trong nhà hoặc bãi cỏ.
4. Lặp lại bước 2 và bước 3 vài lần, đến khi nước trong túi không còn bẩn lắm.
5. Lắp mút trở lại ống hút. Nếu nước bể có nhiều cặn lơ lửng, bạn chỉ cần chờ khoảng một tiếng là lọc gom sạch lại.

Gắn thêm mút đầu hút là cách đơn giản để tăng cả lọc cơ học lẫn lọc sinh học. Ngoài ra, miếng mút còn giữ cho cá con, tép và ốc không bị hút vào lọc.