Sự khác biệt về màu sắc và hoa văn ở cá hổ (Clown Loach)

Khác biệt về màu sắc và hoa văn ở cá hổ (Clown Loach)

Bài này nói về chuyện màu cá hổ khác nhau theo vùng, vì sao màu cá thay đổi, và các kiểu sọc biến dị hay gặp.

Vì sao có bài này

Trên diễn đàn, câu hỏi về màu sắc và hoa văn của cá hổ được đem ra hỏi rồi bàn đi bàn lại liên tục. Bài này gom các thông tin đó lại để mọi người dễ hình dung những khác biệt đang được nói tới. Một bức hình đáng giá ngàn lời, nên bài có hình minh họa khác biệt màu theo vùng của loài này. Ngoài ra còn có một ví dụ về cá "xám màu" (tiếng Anh gọi là "Graying Out", tên quen dùng cho hiện tượng này). Hình minh họa là tranh vẽ bằng bút màu rồi quét lại. Vì vậy độ chính xác chỉ phụ thuộc vào bút màu và chất lượng bản quét. Dù sao thì đây vẫn là tài liệu tham khảo có ích. Một số con có kiểu sọc khác hẳn kiểu "chuẩn" thường thấy, và bài cũng minh họa các kiểu hoa văn cơ bản đó.

Khác biệt màu sắc theo vùng

Cá hổ phân bố khắp Borneo và Sumatra. Các quần thể sinh sản sống tách biệt theo vùng, và mức đa dạng sinh học nhất định đó đã tạo ra những khác biệt rõ rệt. Thường phải đặt hai con từ hai vùng cạnh nhau thì mới dễ thấy. Trong tất cả các con từng được quan sát, cá Borneo nhìn chung kém sặc sỡ hơn cá Sumatra. Cá Sumatra trông như ánh lên, rực rỡ hơn.

Cách nhận biết nhanh nhất có lẽ là nhìn màu vây bụng. Ở cá Borneo, gốc và giữa vây có một mảng đen. Tia vây phía trước (tia cứng) thường đỏ hoặc cam, còn phần cuối vây thì trong, màu khói hoặc hơi đỏ. Ở cá Sumatra, cả vây bụng đều đỏ hoặc cam.

Ngoài ra còn vài điểm khác. Vây lưng và vây hậu môn của cá Sumatra có ít màu vàng ở mép trước hơn cá Borneo. Sọc sau cùng ở cá Borneo kéo dài sang cuống đuôi, còn ở cá Sumatra thì không. Cá Sumatra thường có một chút màu đỏ từ vây đuôi lan vào cuống đuôi.

Cá hổ còn được nhập từ Kalimantan. Cá ở đây về cơ bản giống cá Sumatra nhưng đỏ đậm hơn. Có nguồn cho biết cá Sumatra có một lớp ánh bạc trên thân mà cá Kalimantan không có.

Hiện tượng "xám màu" (Graying Out)

"Xám màu" là tên quen dùng để chỉ một trạng thái màu đặc biệt ở cá hổ. Người mới nuôi lúc nào cũng đăng bài hốt hoảng, tưởng cá mới mua đang gặp vấn đề nghiêm trọng. Thường thì cá chẳng có vấn đề gì cả.

Cá hổ có thể đổi màu trong một giới hạn nhất định. Thủ phạm có thể là tâm trạng, tính hung hăng, có thể là stress và vài yếu tố khác. Hình minh họa vẽ một con cá hơi chúc đuôi xuống, các vây xòe ra. Tư thế này thường đi kèm hiện tượng xám màu khi cá hổ đánh giả với nhau. Những trận đánh này hay được gọi là "đấu tập" (sparring), và cá dùng chúng để phân thứ bậc tự nhiên trong đàn. Có người cho rằng con nào giữ màu xám lâu là con cấp dưới, thứ bậc thấp. Nhưng thực tế quan sát cho thấy con đầu đàn lại thường là con mang màu này. Cá có thể chuyển từ màu bình thường sang xám khá nhanh, nhất là vào giờ cho ăn, lúc tranh giành nổ ra nhiều. Tùy ánh sáng trong bể, màu đổi có thể tạo ra một lớp ánh kim xanh lục trên khắp thân, rõ nhất ở các sọc. Viền các sọc thường nhạt hơn phần còn lại của sọc.

Đây là sắc thái điển hình của cá đang xám màu. Để ý viền sáng trên các sọc vốn màu đen. Màu đổi lan sang cả các vây.

Dưới đây là loạt ảnh chụp trong lúc hai con cá hổ xung đột. Để ý màu của chúng thay đổi suốt trận và nhiều vết xước thấy rõ trên thân.

Con bên trái từng là đầu đàn nhưng đã bị lật đổ cách đây vài năm. Các vây của nó bị tổn thương trong lần tranh ngôi đó và không bao giờ lành hẳn. Con còn lại là đầu đàn hiện tại của nhóm. Để ý miệng cá đang há ra. Trong những trận này, cá thở gấp hơn hẳn. Vây xòe là tư thế điển hình, có thể để trông to và đáng sợ hơn. Hai con khoe dáng cạnh nhau, cố làm đối thủ chùn bước mà không phải đánh thật. Con đầu đàn thường lệch khỏi màu bình thường rõ hơn con kia. Cuối cùng, hai con có thể lao vào nhau và khóa hàm trong chốc lát. Đây lại là một màn thử sức. Con đầu đàn đã xám màu hoàn toàn. Những vệt sẫm thấy ở hai bên thân không phải vết xước thật. Đó là vết bẩn và rêu bám trên kính bể. Tiếp theo là một kiểu va chạm thân khác. Để ý con phía trước giờ đã gần về màu bình thường. Đây là dấu hiệu nó đang thua và sắp rút khỏi trận. Đến đây thì cuộc xung đột gần như kết thúc.

Các biến thể sọc

Phần lớn cá hổ có kiểu sọc "cổ điển" như trong các bản vẽ màu. Thỉnh thoảng vẫn gặp vài biến thể khá kỳ lạ. Chúng chỉ là biến dị di truyền làm hoa văn khác đi. Hình minh họa vẽ những biến thể hay gặp nhất. Chúng có vẻ chia thành 6 nhóm cơ bản. Chắc chắn vẫn có khác biệt về kích thước đốm, và có con mang nhiều kiểu hoa văn kết hợp với nhau. Những con như vậy giúp chủ dễ nhận ra cá của mình, và nét độc đáo đó chỉ làm chúng thêm dễ thương.

Các biến thể dưới đây được đặt tên riêng để sau này bàn về một kiểu hoa văn cụ thể cho rõ, khi mọi người đã nhớ tên. Nếu ai có tên hay hơn cho kiểu nào thì có thể đổi.

• A.) "Jigsaw" (ghép hình): sọc thứ hai dạng ghép hình, vì sọc trông như một mảnh ghép.
• B.) "3rd Stripe Fragmentation" (sọc thứ ba đứt đoạn)
• C.) "2nd Stripe, Top & Bottom Spot" (sọc thứ hai, đốm trên và dưới): có đốm ở lưng và ở bụng.
• D.) "Saddle" (yên ngựa): sọc thứ hai chỉ nằm trên lưng, giống cái yên.
• E.) "Side Spot" (đốm bên hông): đúng như tên gọi.
• F.) "1-2 Join" (sọc 1-2 nối nhau): sọc thứ nhất và sọc thứ hai nối với nhau ở phía trên.

Ảnh cá hổ có hoa văn khác thường:

Cảm ơn những người đã đăng các mẩu thông tin nhỏ làm nền cho bài này.