Top 10 cây thủy sinh cho cá sinh sản và nuôi cá bột

Nếu bạn định cho cá đẻ và muốn cá con sống nhiều, lớn nhanh thì nên trồng cây thủy sinh thật. Cây làm bể đẹp hơn, và tán lá là chỗ để cá bố mẹ đẻ trứng. Cá con nở ra phải ăn liên tục thì cái bụng nhỏ xíu mới luôn no. Trên cây có nhiều vi sinh vật nhỏ sinh sôi, nên cá bột có cái để gặm nhặt cả ngày. Cây còn hút bớt chất thải độc do cá thải ra, nhờ vậy nước sạch hơn. Khi cá lớn đói mồi, đám lá dày như rừng rậm là chỗ trốn lý tưởng cho cá con. Có những loại cây đặc biệt hợp để nuôi cá bột. Dưới đây là 10 loại cây xù, rậm mà dân nhân giống cá lúc nào cũng dùng.

1. Rêu java (Java Moss)

Taxiphyllum barbieri

Đứng đầu danh sách là các loại rêu như rêu java và rêu Giáng sinh. Rêu đủ dày để che chắn tốt cho cá con và tép con. Mùn bã và vi sinh vật hay mắc lại trong rêu, thành nguồn thức ăn cho đám nhỏ kiếm ăn. Với những loài cá đẻ trứng rải rác, trứng dễ dính vào các sợi rêu nhỏ. Các nhánh rêu chằng chịt che trứng lại nên trứng khó bị ăn mất.

Người mới chơi rất nên thử rêu java. Rêu dễ trồng, cần ít sáng và không cần nền. Bạn có thể buộc rêu lên lưới kẽm rồi đặt xuống đáy, rêu sẽ lan thành một tấm thảm xanh đậm, mịn như lông. Bạn cũng có thể quấn rêu quanh lũa để bể trông như đã set lâu năm. Chỉ cần châm một ít phân nước tổng hợp Easy Green là rêu lên đều.

2. Pogostemon stellatus 'octopus'

Pogostemon stellatus 'octopus' là cây dạng thân (stem plant) mọc nhanh. Nếu đủ dinh dưỡng và có ánh sáng yếu đến trung bình, cây dễ dàng phủ kín cả bể. Tên "octopus" (bạch tuộc) xuất phát từ những chiếc lá và nhánh dài, mảnh như sợi, màu xanh lá tươi. Lâu dần, đám lá giống xúc tu này có thể mọc rất dày. Giữa các lá có những khe hở chỉ vừa cho cá bột chui vào, còn cá lớn săn mồi thì không lọt được.

Ở trang trại, người ta trồng cạn cây này (emersed, tức trồng ngoài nước) cho nhanh thu hoạch. Vì vậy lúc mới nhận về, lá cây có thể to bản hơn bình thường. Những lá trồng cạn này rồi sẽ tan dần, và cây sẽ ra lá mới mảnh hơn, hợp với việc sống ngập trong nước. Nếu cây Pogostemon stellatus bạn nhận về mới chuyển dạng được một nửa, bạn có thể thả nổi nó trên mặt nước một thời gian đầu. Trên mặt nước, cây nhận được nhiều sáng hơn và lấy được carbon dioxide (CO2) từ không khí, nên chuyển dạng nhanh hơn.

3. Dương xỉ nước (Water Sprite)

Ceratopteris thalictroides

Dương xỉ nước cũng là một loại cây dạng thân mọc nhanh. Cây ăn rất mạnh lượng dinh dưỡng dư thừa, nên nước sạch hơn cho cá và rêu hại khó bùng lên. Trồng xuống nền thì cây mọc thành một bụi cao, rậm, lá mảnh như ren, làm chỗ trú cho cá nhỏ và tép. Để thả nổi thì lá to bản hơn hẳn và có đầu tròn. Lúc đó cây ra những chùm rễ dài, dày cho cá đẻ trứng và cho cá con gặm nhặt.

Giống phần lớn cây dạng thân, dương xỉ nước thích lấy dinh dưỡng từ cột nước và rất hợp với phân nước như Easy Green.

4. Rong guppy (Guppy Grass)

Najas guadalupensis

Loài này có nguồn gốc từ Bắc và Nam Mỹ. Nó hợp cho cá đẻ đến mức người ta đặt luôn biệt danh "guppy grass" (cỏ guppy). Bạn cứ hình dung nó là phiên bản tự nhiên của búi len cho cá đẻ (spawning mop). Rong guppy trồng xuống nền cũng được, nhưng nhiều người chơi để nó thả nổi thành một đám cây to tướng.

Cá trưởng thành gần như không chui lọt qua rong guppy. Lý do là thân cây ra những chùm lá ngắn, hẹp, mọc sát nhau và đan chặt vào nhau. Các nhánh rất dễ gãy rời rồi mọc thành cây mới. Cũng vì dễ gãy nên cây khó vận chuyển và không hợp lắm với bể có dòng chảy mạnh.

5. Mayaca fluviatilis

Mayaca fluviatilis

Nếu bạn muốn tìm một loại cây lạ cho bể có thêm kiểu lá thú vị thì nhất định phải thử Mayaca fluviatilis. Loài này đến từ Nam và Trung Mỹ. Lá của nó rất nhỏ, rất mảnh, mọc kín dọc thân, trông như một que kẽm nhung (pipe cleaner) màu vàng xanh. Đám lá lông xù này nhìn giống rêu, nên trong tiếng Anh cây có tên thường gọi là "stream bogmoss" (rêu đầm lầy ven suối).

Cây dễ chăm, nhưng muốn cây lên đẹp thì nên có ánh sáng trung bình và châm phân nước. Khi đã bén, cây mọc khá nhanh và thành chỗ trốn rậm rạp cho cả cá con lẫn tép con.

6. Vallisneria

Vallisneria spiralis

Muốn phủ kín cả bể bằng một khu rừng xanh thì cách dễ nhất là trồng vallisneria (dân chơi hay gọi tắt là val). Cây hậu cảnh này trông như một cánh đồng cỏ cao. Lá có thể dài đến mức vươn tới mặt nước rồi rủ xuống, tạo thành tấm che cho cá thấy yên tâm.

Người mới chơi thích val vì cây dễ chăm, cần ít sáng và lan nhanh. Vallisneria nhân giống bằng cách bò ngó. Ở đầu mỗi ngó mọc ra một cây con. Cây con lớn dần rồi lại bò ngó tiếp. Khi val đã lan khắp bể và bén rễ chắc, cây đủ cứng cáp để chịu được các loài hay gặm cây như cichlid châu Phi và cá vàng.

7. Hydrocotyle tripartita 'Japan'

Hydrocotyle tripartita

Đây là một loại cây khá lạ. Người chơi thích nó vì lá nhỏ hình cỏ ba lá và những thân mảnh như sợi bò lan trên nền và trên bố cục đá, lũa (hardscape), giống dây thường xuân. Cây dùng được theo nhiều kiểu: trồng ở tiền cảnh làm thảm, hoặc cho bò rủ trên lũa.

Khác với phần lớn các loài trong danh sách này, cây lên tốt nhất dưới ánh sáng trung bình đến mạnh, có châm CO2 thì càng tốt. Trong bể high-tech (đèn mạnh, có CO2, châm phân đầy đủ), Hydrocotyle tripartita 'Japan' mọc gọn và rậm hơn. Dáng mọc đó rất hợp cho tép cảnh nhỏ và cá con ẩn nấp. Đoạn nào mọc quá cao thì bạn cắt ra rồi cắm lại xuống nền để có thêm cây.

8. Dương xỉ Bolbitis

Bolbitis heudelotii

Trong các loại cây bám (epiphyte, tức cây sống bám trên lũa, đá) bán phổ biến cho dân chơi cá, bolbitis (còn gọi là dương xỉ nước châu Phi) thuộc hàng rậm nhất nhờ tàu lá to, nhiều gân nổi. Cây mọc chậm hơn phần lớn cây dạng thân. Nhưng khi đã trưởng thành, một cây bolbitis có thể thành một bụi lớn màu xanh ngọc lục bảo, đủ che khuất cả đàn cá nhỏ.

Bolbitis rất bền và sống tốt trong nước có pH và GH cao hơn. Vì vậy bạn dùng được nó cho bể cichlid châu Phi, bể cá vàng, thậm chí cả bể cá săn mồi cỡ lớn. Bolbitis có thân rễ bò ngang như cành cây, và phần thân rễ này không được vùi lấp. Đừng chôn cây xuống nền. Bạn hãy buộc cây lên lũa hoặc đá bằng chỉ may, hoặc gắn bằng keo siêu dính dạng gel.

9. Cỏ ngọc trai (Pearl Weed)

Hemianthus micranthemoides

Cỏ ngọc trai là cây dạng thân màu xanh lá tươi, nhìn khá giống cây trân châu (baby tears). Điểm khác là lá cỏ ngọc trai dài hơn một chút và có hình thuôn. Lá nhỏ cùng dáng mọc bờm xờm của nó có thể tạo thành một khu rừng rậm cho các sinh vật nhỏ trú ngụ.

Thân cây rất mỏng manh, nên tốt nhất bạn cứ để nguyên cây trong miếng bông khoáng (rockwool) đi kèm. Sau đó đào một hố đủ rộng để chôn cả chậu nhựa xuống nền. Làm vậy thì bộ rễ yếu ớt của cây không bị động tới trong lúc cây chuyển sang dạng thủy sinh. Cây lên tốt nhất dưới ánh sáng trung bình đến mạnh và có thể vươn thẳng tới mặt nước. Bạn có thể để nó làm cây hậu cảnh, hoặc chịu khó cắt tỉa để giữ ở trung cảnh.

10. Bèo frogbit (Frogbit)

Limnobium laevigatum

Cây thả nổi có rễ dài, xù xì rất hợp để che giấu trứng, cá con mới nở và các sinh vật nhỏ khác. Bèo frogbit Amazon (Amazon frogbit) là một loại rất được ưa chuộng. Lá bèo tròn, màu xanh, trông như những lá súng thu nhỏ. Rễ bèo có thể buông dài xuống tận nền, nhìn như một khu rừng mọc ngược.

Frogbit nhân giống bằng cách bò ngó, nên bèo lan ra thành một mạng lưới dính liền nhau. Nhờ vậy bạn vớt bớt từng mảng lớn rất dễ. Một lựa chọn khác là bèo cái lùn (dwarf water lettuce). Đây cũng là cây thả nổi tương tự, dân nhân giống hay dùng vì bộ rễ dày và rộng.

Cây thả nổi mọc rất nhanh, nên hút các hợp chất nitơ độc trong nước rất tốt. Dù vậy, đừng để chúng phủ kín cả mặt nước. Phủ kín thì bèo có thể che hết sáng của cây bên dưới và làm giảm lượng oxy hòa tan trong nước.

Trồng loại nào trong danh sách này thì cá bột cũng sống sót nhiều hơn. Có những cây này trong bể, lứa cá đẻ tiếp theo của bạn sẽ dễ thành công hơn.