Tự gắn quạt tản nhiệt máy tính để thông gió tủ bể và nắp bể cá

Nắp bể vừa khít thì nước bay hơi ít hơn, nhưng vẫn có bay hơi. Phần hơi nước đó bám lại bên trong tủ bể và nắp, gây đọng nước và ẩm. Bể chạy lọc sump đặt trong tủ thì chuyện này càng rõ. Tủ hở lưng thì không khí tự thoát ra được, ít khi phải lo. Còn tủ đóng kín bốn mặt thì gỗ ẩm quanh năm, lâu dần phồng, mốc, bong lớp phủ.

Cách xử lý rẻ và đơn giản là gắn một hai cái quạt tản nhiệt máy tính vào tủ hoặc nắp bể. Bài này hướng dẫn chọn quạt, chọn nguồn, nối dây và lắp đặt. Kèm theo đó là cách tận dụng quạt để bể mát hơn một chút.

Vì sao tủ bể và nắp bể cần thông gió

Không khí trong tủ kín gần như đứng yên. Hơi nước từ mặt bể, từ sump hay từ chỗ nước tràn nhỏ cứ tích lại, gặp mặt gỗ mát hơn thì đọng thành giọt. Tủ gỗ ép, MDF là loại chịu ẩm kém nhất. Thông gió không ngăn được bay hơi, nhưng đẩy hơi ẩm ra ngoài trước khi nó kịp đọng lại. Nhờ vậy đồ gỗ dùng được lâu hơn hẳn.

Nếu tủ của bạn đã hở lưng hoặc có nhiều khe thoáng thì nhu cầu thông gió rất thấp. Phần dưới đây chủ yếu dành cho tủ và nắp đóng kín.

Cần chuẩn bị những gì

• Quạt máy tính 12V: đúng loại quạt dùng làm mát thùng máy tính bàn. Cỡ dưới khoảng 12 cm là đủ dùng. Cỡ khoảng 8–10 cm thì gọn và ít lộ hơn. Nên chọn loại bạc đạn bi (ball bearing) vì loại này thường bền nhất.
• Nguồn 12V: một adapter cắm tường 12V. Bạn có thể tận dụng sạc điện thoại cũ không dùng nữa, cắt bỏ đầu cắm vào điện thoại.
• Đồ nối dây: đầu bấm cos hoặc chụp nối dây, thêm băng keo điện.
• Dụng cụ lắp: cưa nhỏ để khoét lỗ, vít để bắt quạt, có thể thêm nẹp viền trang trí.
• Pin 9V: để thử chiều dây nếu không rõ dây nào âm, dây nào dương.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:19 Quạt máy tính 12V dùng làm mát thùng máy, có dây nguồn.
• Xem video từ ▶ 1:55 Nối dây quạt với dây nguồn adapter 12V đã cắt đầu cắm.

Cả bộ quạt và nguồn chỉ tốn khoảng 8 USD khi mua trên mạng. Quạt cỡ này ăn khoảng 1 W hoặc ít hơn, chạy cả ngày cũng không đáng kể tiền điện.

Nối dây quạt với nguồn

1. Tách vỏ đầu dây của quạt và của adapter.
2. Nối hai dây đen với nhau. Đây là hai dây âm.
3. Nối dây còn lại của quạt với dây còn lại của adapter.
4. Bọc chỗ nối bằng đầu bấm hoặc chụp nối để không hở lõi đồng. Quấn thêm một lớp băng keo điện cho chắc.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:09 Quạt tản nhiệt đen với các dây điện thò ra ở góc.

Nếu dây không theo màu chuẩn và bạn không biết dây nào là dương, hãy lấy pin 9V ra thử. Hai cực pin có ghi rõ dấu cộng và dấu trừ. Chạm dây theo một chiều, quạt không quay thì đảo lại. Chiều nào quạt quay là chiều đúng. Tiện thể, một cục pin 9V chạy được loại quạt này vài tiếng.

Đây là việc nối điện cơ bản, người ta làm từ lâu, nhưng vẫn là điện đặt cạnh nước. Trẻ em nên nhờ người lớn làm. Ai không tự tin thì nhờ người biết điện. Giữ chỗ nối và adapter ở nơi khô, xa chỗ nước có thể bắn hay tràn tới.

Lắp quạt vào tủ hoặc nắp bể

1. Chọn vị trí đặt quạt trên vách tủ hoặc nắp.
2. Đánh dấu và khoét một lỗ vừa với cánh quạt bằng cưa nhỏ.
3. Đặt quạt ở mặt trong, hướng gió thổi ra ngoài.
4. Bắt vít qua các lỗ có sẵn ở góc khung quạt.
5. Nếu thấy lỗ khoét lộ ra mặt ngoài không đẹp, dán thêm một đường nẹp viền quanh lỗ.

Một quạt hay hai quạt

Một quạt hút ra đã đủ để tủ bớt ẩm. Muốn không khí lưu thông đều hơn thì gắn hai quạt ở hai bên tủ hoặc hai đầu nắp. Một quạt hút không khí mới vào, quạt kia đẩy không khí ẩm ra. Luồng gió đi xuyên qua cả khoang nên không còn góc chết.

Tận dụng quạt để bể mát hơn

Quạt gắn trên nắp bể hút được bớt khí nóng do đèn tỏa ra. Quạt trong tủ thì đẩy khí ấm quanh sump hay thiết bị ra ngoài. Nhờ vậy bể có thể mát đi một chút. Đừng kỳ vọng nó thay được chiller hay quạt thổi thẳng mặt nước trong những ngày nóng gắt. Đây là phần lợi thêm chứ không phải mục đích chính.

Cho quạt chạy lúc nào

Quạt có thể chạy liên tục vì tốn rất ít điện. Tuy vậy, cắm quạt qua ổ hẹn giờ và chỉ cho chạy vào những giờ ẩm nhất trong ngày cũng là một lựa chọn. Quạt chạy ít giờ hơn thì bền hơn. Cách này không bắt buộc, tùy bạn thấy tủ ẩm nhiều hay ít.

Bắt đầu từ đâu

• Mở tủ bể và nắp ra kiểm tra: có giọt nước đọng, mùi ẩm, gỗ phồng hay không. Tủ hở lưng và khô ráo thì chưa cần làm gì.
• Lục lại sạc 12V cũ trong nhà trước khi mua mới.
• Mua một quạt máy tính 12V bạc đạn bi cỡ 8–10 cm, nối thử với nguồn ở ngoài cho chạy ổn rồi mới khoét tủ.
• Lắp một quạt hút ra trước, theo dõi vài tuần. Tủ vẫn ẩm thì gắn thêm quạt thứ hai để hút gió vào.