Tự làm đèn LED thủy sinh giá rẻ từ máng xối PVC và dây LED RGB

Đèn thủy sinh bán sẵn mà dài, lại chỉnh được màu và độ sáng thì giá không hề rẻ. Dân tự chế hay làm một kiểu quen thuộc là dán dây LED RGB vào lòng máng xối nhựa PVC. Bản đơn giản nhất tốn khoảng 25 USD. Nó đủ sáng để ngắm cá và đổi màu được bằng remote. Cái dở là máng chỉ chứa được ít dây, nên đèn không sáng lắm.

Dưới đây là bản nâng cấp: quấn dây LED quanh hai ống PVC đặt trong máng, lót băng phản quang và chống võng cho ống. Làm xong bạn có một cây đèn dài 2,4 m, sáng gấp khoảng bốn lần bản cũ và chỉnh được hai dải màu riêng.

Cần chuẩn bị những gì

Giá dưới đây chỉ để tham khảo. Mua ở đâu thì giá mỗi nơi một khác.

Ống PVC thành mỏng là loại rẻ nhất. Ở đây ống chỉ làm lõi quấn dây, nên không cần mua ống dày.

Làm thân đèn từ máng xối

1. Cắt máng xối ngắn hơn chiều dài bể khoảng 2,5 cm. Phần chừa ra đó là chỗ cho hai nắp bịt đầu.
2. Sơn máng nếu bạn thích. Bước này không bắt buộc. Nếu sơn thì chọn sơn chuyên cho nhựa, vì sơn thường không bám vào PVC. Khoảng một tuần sau, lớp sơn cứng hẳn, không tróc và không độc. Nhiều người để cuối mới sơn. Mình thấy sơn ngay từ đầu thì hơn, vì lắp xong là dùng được luôn, khỏi phải chờ.
3. Khoan một lỗ trên đỉnh mỗi nắp bịt ống PVC.
4. Đánh dấu chỗ đặt nắp bịt ống ở mặt trong mỗi nắp máng. Mỗi nắp máng giữ hai nắp ống, đặt cách đều nhau.
5. Khoan lỗ trên nắp máng, bắt bu lông rồi siết đai ốc để cố định nắp ống vào trong nắp máng.

Tới bước này có thể bạn chưa hình dung ra từng chi tiết dùng để làm gì. Sang phần lắp ráp thì mọi thứ sẽ khớp vào nhau.

Lót băng phản quang để đèn sáng hơn

Máng PVC trắng vốn đã hắt sáng khá tốt. Phần lớn ánh sáng dội ngược xuống bể chứ nhựa không hút mất bao nhiêu. Muốn sáng hơn nữa thì dán băng dính phản quang mặt gương vào lòng máng. Lớp gương này hắt gần như toàn bộ ánh sáng xuống bể, nên đèn sáng hơn mà lại đỡ phí sáng.

Băng loại này không rẻ, mỗi cuộn khoảng 5–10 USD. Cây đèn dài 2,4 m thì lót một cuộn là đủ.

Vì sao nên quấn dây LED quanh ống PVC

Dễ nhất là dán dây LED chạy qua chạy lại trong lòng máng. Có điều máng chỉ chứa được một lượng dây có hạn, mà dán kiểu đó thì dây hay bong. Nếu quấn dây xoắn quanh ống PVC, bạn xếp được nhiều dây hơn hẳn trong cùng một cái máng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:06 Dây LED được quấn xoắn quanh ống PVC trắng, bám chắc.
• Xem video từ ▶ 4:16 Quấn dây LED xoắn quanh ống PVC, ống bên cạnh đã quấn xong.

1. Bóc lớp keo có sẵn ở mặt sau dây LED rồi quấn xoắn quanh ống. Keo của dây bám ống khá chắc, quấn rất nhanh.
2. Dán băng keo giữ hai đầu dây. Chỉ hai đầu là dễ bung, còn thân dây đã bám chắc rồi.
3. Cắm điện thử từng dây trước khi lắp cho chắc là dây chạy ngon.

Một dây 5 m quấn vừa khít ống dài 2,4 m. Bể bạn ngắn hơn thì cùng 5 m dây đó quấn được dày hơn, các vòng sát nhau hơn, và đèn sẽ sáng hơn nhiều.

Cách đặt mua và thông số chi tiết của loại dây LED này giống với bản đèn một dây làm trước đó. Bạn nên tìm hiểu kỹ bản một dây trước rồi hẵng bắt tay làm bản này.

Lắp ráp và chống võng cho ống

1. Lắp hai nắp máng vào hai đầu máng xối.
2. Đặt hai ống đã quấn LED vào các nắp ống đã bắt sẵn trên nắp máng.

Ống nằm trong nắp bắt ốc chứ không gắn chết bằng silicon. Nhờ vậy ống bám chắc, không rơi, mà lúc cần vẫn tháo ra được.

Điểm yếu của ống PVC là hay võng ở giữa. Ống dài quá khoảng 90 cm thì gần như chắc chắn sẽ võng, ống 2,4 m lại càng rõ. Cách xử lý rất đơn giản:

1. Lấy một mẩu máng xối thừa, cắt lấy đoạn đầu ở chỗ đã xé rời. Đoạn này không cong, không oằn, tự đứng vững được.
2. Cắt mẩu này rộng hơn lòng máng một chút để nó tự kẹt chặt, khỏi cần keo.
3. Chèn mẩu đỡ vào giữa máng, nằm dưới hai ống PVC. Ống sẽ hết võng hẳn.

Chỉnh màu, độ sáng và đèn này nuôi được cây gì

Remote đi kèm cho bạn chọn màu có sẵn, tự pha màu riêng và tăng giảm độ sáng. Dùng quen remote rồi thì bạn chỉnh ra được khá nhiều kiểu ánh sáng đẹp. Đèn có hai dây riêng nên mỗi bên chỉnh một màu được, ví dụ một bên đỏ, một bên xanh dương.

Với bể chủ yếu để ngắm cá, đèn này rất hợp, vì bạn chỉnh màu tùy ý để tôn màu cá. Còn chuyện nuôi cây thủy sinh hay san hô nói chung thì đừng kỳ vọng. Đèn không đủ mạnh. Nhờ có hai dây và băng phản quang, đèn nhiều khả năng đủ cho mấy loại cây ưa sáng yếu như ráy (Anubias), rêu java, dương xỉ java.

Nếu bể đã có đèn công suất cao, bạn có thể dùng cây đèn này làm đèn phụ hoặc đèn trang trí để tạo màu.

Chi phí và độ sáng so với bản một dây

Bản nâng cấp đắt gấp ba, bù lại sáng gấp bốn và chỉnh màu linh hoạt gấp đôi. Một cây đèn dài 2,4 m làm được chừng ấy việc với giá đó thì khó tìm được hàng bán sẵn nào sánh bằng.

Bắt đầu từ đâu

• Đo chiều dài bể rồi trừ đi khoảng 2,5 cm, ra chiều dài máng cần cắt.
• Mua dây LED RGB 5 m, nhớ kiểm tra kỹ xem có kèm adapter nguồn và remote không.
• Nếu muốn sơn máng thì sơn ngay từ đầu, để lớp sơn kịp cứng trong lúc bạn làm mấy phần khác.
• Đèn dài hơn khoảng 90 cm thì giữ lại một mẩu máng thừa để làm miếng đỡ chống võng.