Tự làm lọc chung cho 2 bể đặt cạnh nhau bằng cầu nước và lọc tràn

Muốn hai bể dùng chung một lọc thì cách hay gặp nhất là khoan bể làm đường tràn rồi xếp bể này lên trên bể kia. Phần lớn người chơi lại đặt hai bể cạnh nhau trên cùng một kệ, và khoan kính thì không phải ai cũng dám làm. Có một cách đơn giản hơn nhiều: nối hai bể bằng một cầu nước làm từ ống PVC, rồi đặt một lọc tràn tự chế phía trên một bể.

Bài này hướng dẫn cách làm từng phần, cách chọn cỡ lọc, lưu lượng bơm và cỡ ống cho hợp với dung tích bể. Bài cũng nói rõ những điểm yếu của kiểu lọc này để bạn cân nhắc trước khi làm. Toàn bộ vật tư chỉ tốn khoảng 10 USD, chưa tính bơm và mút có sẵn.

Cầu nước giữ mực nước hai bể bằng nhau thế nào

Nhiều người nghĩ cái khó nhất là giữ mực nước hai bể bằng nhau mà nước vẫn chảy qua lại được. Thật ra phần này dễ. Cầu nước là một ống chữ U úp ngược, hai đầu nhúng xuống hai bể. Khi trong ống đầy nước, áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn áp suất trong ống nên nước không tụt ra. Nếu nước ở bể này dâng lên, nước sẽ tự chảy sang bể kia cho đến khi hai bên cân bằng.

Cách làm:

1. Chuẩn bị hai co (cút) PVC và một đoạn ống đủ dài để bắc qua khoảng cách giữa hai bể.
2. Ghép thành hình chữ U úp ngược và dán keo PVC tất cả các mối nối. Một mối hở là cầu nước mất tác dụng.
3. Để mỗi đầu ống ngập sâu vào nước vài cm. Mặt nước khuấy mạnh có thể làm không khí lọt vào đầu ống và phá cột nước, nên ngập sâu một chút cho chắc.
4. Mồi nước: đổ đầy ống, bịt hai đầu bằng nắp chụp PVC (hoặc dùng lòng bàn tay), đặt ống vào vị trí rồi mới tháo nắp ra dưới mặt nước.

Phần cầu nước này hết khoảng 3 USD. Cá nhỏ có thể bơi ngược lên qua cầu sang bể bên kia. Nếu không muốn vậy, bạn bọc lưới ở hai đầu ống rồi giữ bằng dây thun hoặc vài chấm silicone.

Làm lọc tràn đặt trên bể

Lọc ở đây là kiểu lọc tràn treo trên mặt bể, giống một sump thu nhỏ. Thân lọc là một chậu trồng cây bằng nhựa dạng dài. Chậu có nhiều cỡ, trong đó ba cỡ dễ dùng là khoảng 45 cm, 60 cm và 90 cm.

1. Khoan một lỗ ở đáy chậu, cỡ lỗ tùy lưu lượng cần chảy qua (xem phần lưu lượng bên dưới).
2. Dùng một đầu nối PVC ren ngoài và một đầu ren trong vặn vào nhau qua lỗ khoan, tạo thành một đầu xả xuyên đáy. Lọc nằm ngay trên bể nên chỉ cần thêm chút silicone cho kín là đủ.
3. Hơ nóng một đoạn ống PVC nhỏ bằng máy khò nhiệt rồi uốn cong, gắn vào đầu xả để hướng dòng nước xuống bể.
4. Cắt mút thừa làm vách ngăn hai đầu chậu. Vách mút tách phần đường ống ra khỏi khoang vật liệu lọc.
5. Đặt một bơm nhỏ trong bể để đẩy nước lên lọc. Bơm loại nào cũng được, kể cả lọc sủi (airlift). Ống hồi uốn chữ U bằng cách hơ nóng ống PVC như trên.
6. Cho vật liệu lọc vi sinh vào khoang giữa.

Vật liệu lọc vi sinh ở đây là đá nham thạch (lava rock). Loại đá này nhẹ, rất xốp nên có nhiều chỗ cho vi sinh bám. Một bao khoảng 3 kg giá 5 USD đủ cho năm cái lọc cỡ này. Đá bán làm than nướng BBQ cũng là đá nham thạch, chỉ cần rửa qua là dùng được. Nên cho đá vào hai túi lưới để sau này nhấc ra cho dễ.

Nước chạy trong hệ thống ra sao

1. Bơm ở bể thứ nhất đẩy nước lên đầu lọc.
2. Nước qua lớp mút đầu tiên để lọc cơ học, giữ lại cặn bẩn.
3. Nước chảy qua khoang đá nham thạch, hoặc vật liệu khác bạn tự chọn cho vào.
4. Nước qua lớp mút cuối rồi xả xuống bể thứ hai.
5. Mực nước bể thứ hai cao lên, nước theo cầu chảy ngược về bể thứ nhất, khép kín vòng tuần hoàn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:22 Nước chảy qua mút vào khoang đá nham thạch trong máng lọc.
• Xem video từ ▶ 4:42 Máng lọc có mút hai đầu, đá nham thạch ở giữa và ống dẫn nước.

Vệ sinh lọc rất nhanh. Bạn chỉ cần nhấc hai miếng mút ra, giũ sơ rồi đặt lại.

Chọn lưu lượng bơm, cỡ lọc và cỡ ống

Lưu lượng bơm nên bằng 4–6 lần tổng thể tích hai bể mỗi giờ. Ví dụ hai bể khoảng 95 lít mỗi bể, tổng khoảng 190 lít, thì cần bơm khoảng 750–1.150 lít/giờ.

Cỡ ống cầu nước quyết định lượng nước chảy về được. Bơm mạnh hơn sức ống thì một bể sẽ cạn dần còn bể kia dâng lên.

Với đầu xả đáy chậu, cỡ 25 mm đủ dùng cho cả ba cỡ lọc ở lưu lượng khuyến nghị.

Ưu và nhược điểm cần biết trước

• Ưu điểm: lọc được hai bể theo kiểu sump với rất ít tiền, và trong bể gần như không có thiết bị nào lộ ra.
• Không đẹp: cái chậu nhựa trên bể khá thô. Trồng vài cây trầu bà (pothos) vào lọc là che được, mà rễ trầu bà còn hút bớt nitrate.
• Bệnh lây chéo: hai bể chung một nguồn nước, bệnh có ở bể này thì sẽ sang bể kia. Chỉ nên nuôi cá đã cách ly đầy đủ.
• Mất điện: nếu đặt sưởi trong lọc, nên gắn thêm một đoạn ống đứng ở đầu xả để chậu luôn giữ lại một lớp nước khi bơm ngừng, tránh sưởi bị phơi ra ngoài.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:35 Chậu lọc nhựa đặt trên hai bể, nối ống PVC giữa hai bể.
• Xem video từ ▶ 6:40 Cận cảnh chậu lọc chứa đá nham thạch và miếng mút lọc.

Dùng cho bể sinh sản

Ứng dụng đáng giá nhất của kiểu lọc này là nuôi sinh sản: cặp bố mẹ ở một bể, cá con ở bể còn lại. Hai bể chung nước nên thông số nước giống hệt nhau. Cá con rất nhạy cảm, nên chuyện này giúp ích nhiều, nhất là khi chuyển cá con sang bể khác mà không phải tập cho quen nước.

Bắt đầu từ đâu

• Tính tổng thể tích hai bể, nhân 4–6 để ra lưu lượng bơm cần dùng.
• Từ lưu lượng đó chọn cỡ ống cầu nước và cỡ chậu lọc theo hai bảng trên.
• Làm và thử cầu nước trước: mồi ống, rút bớt nước một bể rồi xem bể kia có tự cân bằng không.
• Chạy thử lọc với nước sạch một thời gian, rồi mới thả cá đã cách ly.