Tự làm nắp bể cá lật mở bằng tấm polycarbonate

Bể không có nắp thì nhiệt thoát ra ngoài. Vào mùa lạnh, sưởi phải chạy nhiều hơn để giữ nhiệt độ, tiền điện cũng tăng theo. Có tấm nắp đậy lại thì bể giữ nhiệt tốt hơn.

Bài này hướng dẫn làm nắp lật từ tấm polycarbonate, bản lề và núm cầm. Dụng cụ đơn giản, ai cũng làm được miễn là có đủ vật liệu. Nắp làm xong có phần trước lật lên để cho ăn và chăm bể, không phải nhấc cả tấm ra.

Khi nào nên đậy nắp, khi nào nên mở

Nắp phù hợp nhất với mùa lạnh, khi bạn cần giữ nhiệt cho bể. Mùa hè thì ngược lại. Ở nơi trời rất nóng, nên bỏ nắp ra để không khí lưu thông nhiều nhất và nước mát hơn.

Lúc bỏ nắp, có thể thay bằng một tấm chắn (air guard) quanh miệng bể để chặn nước bắn ra từ lọc bông sủi. Tấm chắn này không đậy kín mặt nước nên bể vẫn thoáng. Cứ thế đổi qua lại theo mùa.

Cần chuẩn bị những gì

• Tấm polycarbonate dày 4,5 mm. Mica (acrylic) cũng dùng được, nhưng tấm mỏng quá sẽ bị võng xuống giữa. Với polycarbonate 4,5 mm thì theo kinh nghiệm dùng đến giờ vẫn chưa gặp sự cố gì.
• Bản lề. Loại inox không bị gỉ nên được ưa chuộng hơn. Bản lề nhựa hay kim loại khác cũng được, miễn là bạn gắn được lên tấm nắp.
• Núm cầm (loại núm tủ) để kéo nắp lên và đóng xuống.
• Băng keo hai mặt thật chắc. Nên đầu tư loại băng keo tốt nhất tìm được, vì đây là thứ giữ bản lề và núm cầm.
• Thước kẻ, thước dây, bút lông để đánh dấu và dao rọc giấy để cắt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:05 Tấm nắp polycarbonate gắn núm cầm để kéo nắp lên đóng xuống.
• Xem video từ ▶ 2:00 Dụng cụ và vật liệu chuẩn bị: tấm nhựa, dao rọc, băng keo, phụ kiện.

Bản lề và tấm polycarbonate thường có lớp màng nhựa bảo vệ hoặc chữ in. Lớp này sẽ được bóc đi ở bước gắn để nắp trong suốt, không còn chữ.

Đo và cắt tấm nắp

1. Dùng thước dây đo chiều dài và chiều sâu (từ trước ra sau) của miệng bể. Ví dụ với một bể, chiều dài đo được khoảng 55,5 cm. Lấy tròn 56 cm thì nắp quá chật, nên giữ 55,5 cm. Chiều sâu lấy 40 cm.
2. Mỗi bể một kích thước khác nhau, nên luôn đo bể của mình trước khi cắt.
3. Kẻ số đo lên tấm polycarbonate rồi cắt. Cắt xong bạn sẽ có hai tấm giống hệt nhau để đặt lên miệng bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:05 Cận cảnh thước dây đặt trên miệng bể để đọc số đo.
• Xem video từ ▶ 3:15 Dùng thước dây đo chiều sâu miệng bể từ trước ra sau.

Đến đây bạn đã có một bộ nắp dùng được. Lúc cho ăn hay chăm bể thì nhấc ra. Nếu thấy vậy là đủ thì dừng ở bước này. Muốn tiện hơn thì làm tiếp phần lật mở.

Nắp phải nằm khít trên viền bể. Nếu có ống dây sủi chắn ở phía sau thì nắp sẽ kênh lên. Cách xử lý là khoét rãnh, phần này nói ở dưới.

Cắt phần lật rộng bao nhiêu

Cắt mỗi tấm thành hai phần theo chiều dài: phần sau cố định và phần trước lật lên được. Chỗ cắt nên nằm ở khoảng 1/3 chiều sâu tính từ phía trước.

Cắt một nửa thì dư chỗ cho tay vào bể. Nhưng nếu bể đặt trên kệ nhiều tầng, nắp lật lên sẽ đụng tầng trên và không mở được. Cắt ở khoảng 1/3 thì vẫn mở được khi bể nằm trong kệ, nên đây là điểm khởi đầu hợp lý. Còn cắt thật hẹp thì chăm bể sẽ rất cực.

Nếu phía trên bể trống thoáng, bạn cũng có thể cắt rộng hơn tùy ý.

Gắn bản lề và núm cầm

1. Đặt thử bản lề và núm cầm lên tấm nắp, chưa dán. Dùng bút đánh dấu vị trí bản lề và tâm của núm để mọi thứ nằm ngay giữa, nhìn gọn.
2. Dán băng keo hai mặt lên mặt bản lề và mặt sau của núm cầm.
3. Bóc lớp màng nhựa ra rồi gắn vào tấm polycarbonate theo các điểm đã đánh dấu. Bản lề nối phần cố định với phần lật.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:35 Đặt thử bản lề lên tấm polycarbonate để căn vị trí trước khi dán.
• Xem video từ ▶ 8:20 Bản lề đã gắn vào mép tấm nắp, có thể lật lên xuống.

Loại núm tủ này mở đóng khá êm. Bạn chỉ cần nắm núm, lật lên hoặc kéo xuống.

Lật bản lề kiểu nào

Cùng một chiếc bản lề có thể gắn theo hai chiều, và mỗi chiều cho một kiểu mở khác nhau:

• Lật ngửa hết: phần lật gập hẳn ra sau, nằm phẳng chồng lên phần cố định như một chiếc bánh kẹp.
• Dừng đứng: đảo mặt bản lề lại thì phần lật chỉ mở đến khi dựng đứng rồi dừng ở đó, tự đứng yên mà không cần đỡ.

Cả hai kiểu đều dùng tốt. Có người thích kiểu nằm phẳng, cũng có người thích kiểu dừng đứng hơn vì thấy nhìn đẹp hơn. Chọn kiểu nào là tùy bạn.

Khoét rãnh cho dây và lọc

Ở mép sau nắp, khoét vài rãnh nhỏ để luồn ống dây sủi, dây sưởi và các loại dây khác. Có rãnh thì nắp mới nằm khít trên viền bể. Nếu bể dùng lọc treo (hang-on-back) thì khoét một rãnh lớn hơn để chừa chỗ cho lọc.