Tự làm sưởi ngoài bể bằng ống PVC: bản gắn lọc và bản treo thành

Sưởi ngoài bể (inline heater) là kiểu sưởi nằm ngoài bể chính và gắn vào bơm hoặc lọc có sẵn. Nước đi qua ống sưởi, ấm lên rồi mới chảy về bể. Cái lợi dễ thấy là trong bể bớt đi một món thiết bị. Cái lợi lớn hơn là sưởi làm nóng nước hiệu quả, và nước ấm trả về bể được phân tán đều.

Hàng làm sẵn không rẻ. Bù lại, gần như ai nuôi cá cũng có sẵn một cây sưởi chìm còn tốt, và đó chính là thứ bộ sưởi tự chế này cần. Bài dưới đây hướng dẫn hai cách làm bằng ống PVC: bản gắn vào đường nước của lọc và bản treo thành bể. Bạn có thể làm đúng theo hoặc lấy đó làm khung để chế lại cho hợp bể nhà mình.

Uniseal là gì và vì sao cần nó

Uniseal là một vòng đệm cao su dùng giống bulkhead (cút xuyên thành) nhưng rẻ hơn nhiều và dùng được vào nhiều việc hơn. Bạn khoan lỗ, nhét uniseal vào, rồi luồn ống hoặc vật hình trụ đúng cỡ qua giữa là nó tự ép kín nước. Món này chưa phổ biến trong giới chơi cá, nhưng ai hay tự chế đồ nên biết đến nó.

Trong bộ sưởi này, uniseal ôm lấy thân cây sưởi. Nước không rỉ ra ngoài, còn khi cần thay sưởi hay đem đi vệ sinh thì bạn chỉ việc rút ra.

Mỗi hãng sưởi có đường kính thân khác nhau, nên phải chọn uniseal theo đúng cây sưởi của mình. Hai cặp đã thử thấy vừa khít:

Với loại sưởi khác, hãy đo đường kính thân sưởi trước. Sau đó mua một cái uniseal rẻ về thử cho vừa rồi mới bắt tay vào làm. Uniseal bán trên eBay, Amazon và các trang bán vật tư.

Bản gắn vào đường nước của lọc: chuẩn bị vật tư

Bản này rẻ nhất và lắp dễ nhất. Điều kiện là bể phải có sẵn bơm sump hoặc lọc thùng để gắn vào. Vật tư gồm:

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:04 Vật tư bày sẵn: ống PVC, côn thu, khớp nối chữ T và uniseal.
• Xem video từ ▶ 1:24 Cận cảnh uniseal cao su đen dùng để luồn thân sưởi.

• Ống PVC phi 34 loại thành mỏng (ở Việt Nam thường gọi là ống phi 34). Chỉ cần khoảng 30 cm.
• Một đầu đuôi chuột ren phi 21 loại thẳng và một đầu đuôi chuột ren phi 21 loại cong 90 độ (hose barb).
• Một uniseal đúng cỡ thân sưởi.
• Hai côn thu (reducer), loại ghi là 2,5 cm sang 2,5-1,5 cm.
• Một khớp nối thẳng (măng sông), một nắp bịt và một tê 2,5 cm.

Tổng vật tư cho bản này hết khoảng 12 USD.

Bản gắn lọc: các bước lắp

1. Khoan một lỗ trên mặt nắp bịt. Lỗ khoan có đường kính bằng phần thân của uniseal.
2. Lắp uniseal vào lỗ, phần vành nằm ở mặt ngoài nắp. Uniseal vào lỗ khá chặt. Lúc đầu trông nó có vẻ chưa đủ kín, nhưng khi luồn sưởi vào thì nó ép rất chặt.
3. Ướm trước để chắc rằng vạch mực nước tối đa trên cây sưởi sẽ nằm phía trên uniseal sau khi lắp.
4. Ghép ống PVC với tê. Đoạn ống nối từ tê sang nắp bịt chỉ cần ngắn, vừa đủ để nối hai món với nhau.
5. Trước khi luồn sưởi vào ống, tháo cái kẹp giác hút cũ của sưởi ra và gắn nó vào đầu dưới cây sưởi. Kẹp này giữ cho sưởi không áp vào thành ống PVC.
6. Ở đầu kia của ống, lắp khớp nối, tiếp theo là một côn thu, rồi đến đầu đuôi chuột thẳng.
7. Lắp côn thu thứ hai vào nhánh ngang của tê, rồi gắn đầu đuôi chuột cong 90 độ vào đó.
8. Chưa dán keo vội. Đem cả bộ ra ướm thử ở chỗ định đặt xem có vừa không.
9. Ướm xong thì tháo ra và dán lại bằng keo dán ống PVC. Cẩn thận đừng để keo dính vào uniseal.

Muốn dùng thì cắt đường ống hồi nước của bơm sump hoặc lọc thùng rồi nối bộ sưởi vào giữa. Nước đi vào ở đầu dưới và ra ở đầu trên.

Bản treo thành bể: chuẩn bị vật tư

Bản này dành cho người không có bơm ngoài hay lọc thùng nhưng vẫn muốn có cái lợi của sưởi ngoài bể. Vật tư gồm:

• Bảy đoạn ống PVC phi 34 thành mỏng, tổng cộng khoảng 60 cm.
• Một côn thu loại 2,5 cm sang 2,5-1,5 cm.
• Một tê 2,5 cm và một nắp bịt 2,5 cm.
• Một uniseal đúng cỡ thân sưởi.
• Một đầu đuôi chuột ren phi 21 loại thẳng.
• Sáu co 90 độ 2,5 cm.

Tổng vật tư cho bản này hết khoảng 18,5 USD.

Bản treo thành bể: các bước lắp

1. Khoan nắp bịt và lắp uniseal giống hệt bản gắn lọc.
2. Luồn sưởi vào, đầu dưới sưởi vẫn gắn kẹp giác hút.
3. Cắm một đoạn ống ngắn và một đoạn ống dài vào tê như bản trước. Khác ở chỗ lần này bạn gắn một co vào cuối đoạn ống dài.
4. Cắm thêm hai đoạn ống, một vào co và một vào tê, rồi gắn hai co nữa vào đầu hai đoạn đó.
5. Lặp lại bước trên thêm một lần cho mỗi co.
6. Co dưới cùng nhận thêm một đoạn ống và một co nữa. Co còn lại lắp côn thu và đầu đuôi chuột.
7. Chưa dán keo. Đem treo thử lên thành bể.
8. Lúc mới treo, bộ ống khá lỏng và dễ xê dịch. Bạn xoay các co lệch ra hai phía ngược nhau là nó bám chặt vào thành bể. Khi xoay như vậy, đầu nước vào và đầu nước ra cũng cách xa nhau hơn, nên nhiệt tỏa trong bể đều hơn.
9. Ướm vừa rồi mới dán keo PVC, nhớ tránh keo dính vào uniseal.

Chọn bơm và chạy bản treo thành bể

Bạn nối một con bơm nhỏ hoặc một đầu bơm (powerhead) vào đầu đuôi chuột. Bơm đẩy nước vào ống, nước đi qua sưởi rồi chảy ra ở đầu kia. Lưu lượng cụ thể tùy vào cây sưởi và cái bể. Mức tham khảo là 190–380 lít/giờ, cho mỗi 100 W công suất sưởi. Với cây sưởi 300 W, bơm nên rơi vào khoảng 570–1.140 lít/giờ.

Khi khởi động, cho bơm chạy vài phút để đẩy hết bọt khí trong ống ra rồi mới cắm điện sưởi. Xong xuôi, bạn có một món vừa tạo dòng chảy cho bể, vừa sưởi nước và đưa nước ấm đi đều khắp bể.

Bắt đầu từ đâu

• Xem bể đang có gì. Bể có bơm sump hoặc lọc thùng thì làm bản gắn lọc vì rẻ và gọn hơn. Bể không có thì làm bản treo thành.
• Đo đường kính thân cây sưởi bạn định dùng và mua một cái uniseal về thử cho khít trước khi mua ống.
• Lắp khô toàn bộ, ướm vào đúng chỗ sẽ đặt rồi mới dán keo.
• Ở lần chạy đầu, đợi ống hết khí rồi mới bật sưởi.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:08 Hai cây sưởi có đường kính khác nhau để đo và so sánh.
• Xem video từ ▶ 2:37 Ướm thử đầu cây sưởi với ống PVC chữ T trước khi dán keo.