ปลากดบาตาซิโอ

Batasio feruminatus เป็นปลากดขนาดเล็กในวงศ์ Bagridae จากระบบแม่น้ำอัตรัน (Ataran) ทางตอนใต้ของเมียนมา และอาจเป็นปลาเฉพาะถิ่นของลุ่มน้ำนี้ ลำน้ำสาขาบางสายของแม่น้ำอัตรันไหลข้ามพรมแดนเข้ามาในประเทศไทย เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน ปลาชนิดนี้อาศัยอยู่ได้เฉพาะในลำธารต้นน้ำที่ตื้น น้ำไหลแรง และมีออกซิเจนสูงเท่านั้น B. feruminatus เป็นชนิดเดียวในสกุลที่มีทั้งแถบสีเข้มพาดเฉียงด้านหน้าครีบหลังและเส้นสีดำเรียวพาดกลางลำตัว

ตู้ปลาขนาดเล็กที่สุดที่ควรพิจารณาคือตู้ที่มีฐานขนาด 90 × 30 ซม. หรือเทียบเท่า ปริมาตรประมาณ 81 ลิตร

• อุณหภูมิ: 16–24 °C
• ค่า pH: 6.0–7.0
• ความกระด้าง (GH): 1–10 dGH

หากจัดสภาพให้เหมาะสม ปลาชนิดนี้ไม่น่าจะเลี้ยงยาก แต่โดยรวมแล้วไม่เหมาะกับตู้ปลารวมทั่วไป แนะนำให้เลี้ยงในตู้ที่จัดเลียนแบบแม่น้ำที่มีกระแสน้ำไหล ปูพื้นด้วยหินขนาดต่าง ๆ กรวด และก้อนหินใหญ่ที่ผิวเรียบจากการกัดเซาะของน้ำ

สามารถตกแต่งเพิ่มด้วยกิ่งขอนไม้ รากไม้ และไม้น้ำที่ทนทาน เช่น Microsorum, Bolbitis หรือ Anubias ซึ่งปลูกโดยให้เกาะติดกับวัสดุตกแต่งได้

เช่นเดียวกับปลาหลายชนิดที่อาศัยในน้ำไหลตามธรรมชาติ ปลาชนิดนี้น่าจะไม่ทนต่อการสะสมของของเสียอินทรีย์ และต้องการน้ำที่สะอาดอยู่เสมอจึงจะเติบโตได้ดี

สิ่งสำคัญอีกอย่างคือต้องมีออกซิเจนละลายในน้ำเพียงพอและมีการเคลื่อนไหวของน้ำ โดยใช้กรองถังร่วมกับปั๊มทำกระแสน้ำ เป็นต้น โดยเฉพาะหากต้องการให้ปลาผสมพันธุ์ ควรถือว่าการเปลี่ยนน้ำ 30–50% ทุกสัปดาห์เป็นสิ่งที่ต้องทำ

ในธรรมชาติน่าจะกินสัตว์จำพวกกุ้งกั้งขนาดเล็กในน้ำ หนอน ตัวอ่อนแมลง และแพลงก์ตอนสัตว์อื่น ๆ ดังนั้นอาหารในที่เลี้ยงควรเป็นอาหารสดและ/หรืออาหารแช่แข็งขนาดเล็กเป็นหลัก เช่น หนอนแดง ไส้เดือนน้ำ ไรทะเล ลูกน้ำ เป็นต้น

มีการใช้อาหารสำเร็จรูปชนิดจมน้ำได้ผลอยู่บ้าง แต่ปลาจากธรรมชาติที่เพิ่งนำเข้ามาใหม่อาจไม่ยอมกินในช่วงแรก

ปลาในสกุล Batasio ไม่ค่อยแย่งอาหารเก่ง จึงไม่ควรเลี้ยงร่วมกับปลาที่ตัวใหญ่กว่ามากหรือก้าวร้าวกว่า ปลาตระกูลปลาตะเพียน (cyprinid) ที่รักสงบและอยู่เป็นฝูงเป็นเพื่อนร่วมตู้ที่เหมาะที่สุด หรือหากไม่ยึดถิ่นกำเนิดเป็นเกณฑ์ ปลาคาราซิน (characid) และปลาออกลูกเป็นตัวหลายชนิดก็น่าจะเลี้ยงร่วมกันได้

สำหรับชั้นล่างของตู้ แนะนำปลาดุกในวงศ์ Akysidae หรือ Sisoridae จากสกุลต่าง ๆ เช่น Erithistes, Erethistoides, Hara, Pseudolaguvia และ Glyptothorax หลายชนิด

นอกจากนี้ ปลาค้อในวงศ์ Balitoridae จากสกุลต่าง ๆ เช่น Gastromyzon, Pseudogastromyzon และ Homaloptera ก็เหมาะสม และปลาบางชนิดในวงศ์ Cobitidae และ Nemacheilidae ก็น่าจะเลี้ยงร่วมได้ แต่จำเป็นต้องศึกษาข้อมูลให้ดี เพราะบางชนิดอาจก้าวร้าวหรือหวงถิ่นมากเกินไป หรือโตเกินไป

ยังไม่ทราบ ในปลาบางชนิดของสกุลเดียวกันมีรายงานว่าตัวผู้มีปุ่มอวัยวะเพศยาวที่มองเห็นได้ชัดเจนอยู่ด้านหน้าครีบก้น

มีการเพาะพันธุ์ปลาในสกุลนี้สำเร็จแล้วอย่างน้อยอีกสองชนิด ดูเหมือนว่าสามารถกระตุ้นการวางไข่ได้โดยเปลี่ยนน้ำครั้งใหญ่ 50–70% ด้วยน้ำที่เย็นกว่า หนึ่งครั้งหรือมากกว่า เมื่อปลาดูพร้อมผสมพันธุ์แล้ว ไข่จะถูกปล่อยกระจายแบบไม่เป็นที่ และใช้เวลาประมาณ 2 วันจึงฟักเป็นตัว

มีการบรรยายลักษณะครั้งแรกจากลำธารชื่อ 'Chon Son' ซึ่งอยู่ระหว่างชุมชน Phadaw และ Kyondaw ในรัฐกะเหรี่ยง (Kayin) ทางตอนใต้ของเมียนมา อยู่ในระบบแม่น้ำอัตรัน ซึ่งปลาชนิดนี้อาจเป็นปลาเฉพาะถิ่น

แม่น้ำอัตรันเป็นต้นน้ำส่วนหนึ่งของลุ่มน้ำสาละวินซึ่งใหญ่กว่า และลำน้ำสาขาบางสายไหลข้ามพรมแดนที่อยู่ใกล้เคียงเข้ามาในประเทศไทย โดยในไทยรู้จักกันในชื่อแม่น้ำกษัตริย์

ปลาในสกุล Batasio อาศัยอยู่ได้เฉพาะในลำธารต้นน้ำและตอนบนของแม่น้ำสายเล็ก ซึ่งมีลักษณะเป็นช่วงน้ำตื้นไหลแรงและมีออกซิเจนสูง ทั้งช่วงแก่งและช่วงน้ำไหลเรียบ บางแห่งมีแอ่งน้ำหรือน้ำตกเล็ก ๆ คั่นอยู่

ภาพถ่ายของแม่น้ำอัตรันก็แสดงให้เห็นช่วงต้นน้ำที่ไหลผ่านร่มเงาป่า ดูเหมือนมีออกซิเจนดี น้ำใส พื้นเป็นทรายปนหิน และมีขอนไม้กับใบไม้ร่วงจมอยู่ใต้น้ำจำนวนมาก

ปลาชนิดอื่นที่พบในแม่น้ำอัตรัน ได้แก่ Acanthocobitis pictilis, Botia kubotai, Schistura vinciguerrae, S. robertsi, Garra sp. 'redtail' และ Mastacembelus armatus รวมถึงปลาในสกุล Devario, Scaphiodonichthys, Tor, Neolissochilus, Garra และ Schistura ที่ยังระบุชนิดไม่ได้

สามารถแยกปลาชนิดนี้ออกจากชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้จากลักษณะต่อไปนี้ร่วมกัน: ฐานครีบไขมันติดกับฐานก้านครีบหลังก้านสุดท้าย (ขณะที่ชนิดอื่นแยกห่างกัน 4.4–23% ของ SL); มีแถบสีเข้มพาดเฉียงด้านหน้าครีบหลัง; มีเส้นสีดำเรียวพาดกลางลำตัว; ฐานครีบไขมันค่อนข้างยาว (39.7–41.6% ของ SL เทียบกับ 14.5–35.1)

ชนิดอื่นอาจมีแถบเฉียงหน้าครีบหลังหรือแถบกลางลำตัวอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ B. feruminatus เป็นชนิดเดียวที่มีทั้งสองอย่าง

ปลาในสกุล Batasio มีลักษณะเด่นร่วมกันดังนี้: ลำตัวแบนข้าง; มีรูรับความรู้สึกขนาดใหญ่บนหัว; บริเวณคางแคบ; มีปุ่มยื่นด้านหลังเด่นชัดหนึ่งคู่ที่ส่วนหน้าของกระดูก vomer; กระดูก entopterygoid ยาวตามขวางเป็นรูปแท่ง; กระดูก metapterygoid แนบชิดกับกระดูก quadrate แต่ไม่เชื่อมต่อกับกระดูก hyomandibular

• Darshan, A. , N. Anganthoibi, and W. Vishwanath (2011). Batasio convexirostrum, a new species of catfish (Teleostei: Bagridae) from Koladyne basin, India. Zootaxa 2901, 52-58