ปลาสอด

ปลาสอดครีบสั้น (short-finned molly) หรือ Poecilia sphenops เป็นปลาออกลูกเป็นตัว ถิ่นกำเนิดกระจายจากเวเนซุเอลาและโคลอมเบียขึ้นไปทางเหนือจนถึงเม็กซิโก มีสีและรูปแบบที่ได้จากการเพาะพันธุ์อยู่มากมาย รวมถึงปลาสอดดำ (black molly) การผสมพันธุ์ในสายเลือดเดียวกันและการเพาะผลิตจำนวนมากเกินไปเป็นเวลาหลายปีทำให้หลายสายพันธุ์อ่อนแอและป่วยง่าย ทุกสายพันธุ์อยู่ได้ดีกว่าในน้ำกร่อยอ่อน ๆ และป่วยง่ายกว่ามากหากเลี้ยงในน้ำจืดที่ไม่กระด้างและไม่เป็นด่าง

Poecilia มาจากภาษากรีก poikilo แปลว่า 'หลากหลาย, ลวดลายหลากสี'

ความยาวมาตรฐาน: 8 ซม. (SL) ขนาดฐานตู้ปลา: 90 × 30 ซม. ปริมาตร: ประมาณ 81 ลิตร ขนาดตู้ 90 × 30 × 30 ซม.

• อุณหภูมิ: 21–28 °C
• ค่า pH: 7.0–8.5
• ความกระด้าง (GH): 15–30 dGH

ตู้ที่ปลูกไม้น้ำจะเหมาะกว่า แต่ต้องเลี้ยงปลาชนิดนี้ในน้ำที่กระด้างปานกลางหรือมากกว่านั้น และมีค่า pH เป็นด่าง หากเลี้ยงในน้ำอ่อนหรือน้ำที่เป็นกรด ปลาจะอ่อนแอลงค่อนข้างเร็ว อาการที่มักพบคือว่ายส่ายตัวอยู่กับที่ (shimmying) เกิดเชื้อรา และ/หรือหุบครีบ ไม่จำเป็นต้องใส่เกลือ เพราะแร่ธาตุที่ทำให้น้ำกระด้าง (แคลเซียม แมกนีเซียม) ต่างหากที่สำคัญต่อสุขภาพในระยะยาวของปลาชนิดนี้

โดยธรรมชาติเป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ ในธรรมชาติกินสัตว์หน้าดินขนาดเล็กหลายชนิดและเศษซากอินทรีย์ ยอมรับอาหารปลาเกือบทุกชนิดที่ให้ แต่อาหารส่วนใหญ่ควรเป็นพืชผัก เช่น ผักโขมลวก หรืออาหารแผ่นสูตรผัก

เป็นปลารักสงบ แต่ควรเลี้ยงร่วมกับปลาที่ทนสภาพน้ำแบบเดียวกันได้เท่านั้น ด้วยเหตุนี้จึงไม่แนะนำให้เลี้ยงในตู้รวมทั่วไป ปลาที่เลี้ยงร่วมได้ดี ได้แก่ ปลาในสกุล Poecilia ชนิดอื่น ปลาเรนโบว์บางชนิด และปลาตะเพียนกับปลาเตตร้าที่ทนน้ำกระด้างได้

ตัวผู้มีขนาดเล็กกว่า สีสันสดกว่า และมีโกโนโพเดียม (gonopodium)

เพาะพันธุ์ง่ายมากหากสภาพน้ำเหมาะสม ขยายพันธุ์แบบปลาออกลูกเป็นตัวทั่วไป เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่น ตัวผู้อาจไล่ตามตัวเมียแทบไม่หยุด จึงแนะนำให้เลี้ยงตัวเมียหลายตัวต่อตัวผู้หนึ่งตัวเพื่อกระจายการไล่ตาม การมีบริเวณที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่นก็ช่วยได้เช่นกัน

ระยะตั้งท้องประมาณ 8 สัปดาห์ และการออกลูกครั้งละมากถึง 120 ตัวก็พบได้ไม่ยาก ปลาตัวเต็มวัยจะกินลูกปลา วิธีอนุบาลที่ดีที่สุดคือย้ายตัวเมียที่ท้องแก่ไปไว้ในตู้แยก ปล่อยให้ออกลูกในตู้นั้นแล้วจึงย้ายกลับตู้หลัก ไม่แนะนำให้ใช้ตาข่ายหรือกล่องแยกเพาะพันธุ์ เพราะมีขนาดเล็กเกินไป ไม่เหมาะสำหรับอนุบาลลูกปลา ลูกปลาค่อนข้างตัวใหญ่ และกินไรทะเลแรกฟักหรืออาหารแผ่นบดละเอียดได้ตั้งแต่แรกเกิด

ถิ่นกำเนิดกระจายจากเวเนซุเอลาและโคลอมเบียขึ้นไปทางเหนือจนถึงเม็กซิโก และมีประชากรแยกตัวอยู่บนเกาะบางแห่งในทะเลแคริบเบียน อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันปลาจากธรรมชาติหาได้ยากในวงการปลาสวยงาม ปลาที่วางขายส่วนใหญ่มาจากการเพาะผลิตจำนวนมากในตะวันออกไกลและยุโรปตะวันออก นอกจากนี้ยังมีประชากรที่ถูกนำเข้าไปหรือหลุดไปอยู่ในธรรมชาติในอีกไม่กี่ประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น สิงคโปร์ และแม้แต่บางส่วนของยุโรปตะวันออก

เป็นปลาสวยงามที่ได้รับความนิยมอย่างมาก มีสีและรูปแบบที่ได้จากการเพาะพันธุ์ในตู้ปลาให้เลือกมากมาย รวมถึงปลาสอดดำที่พบได้ทั่วไป นอกจากนี้ยังมีสายพันธุ์สีทอง สีเขียว หางพิณ (lyretail) สีเงิน และลายดัลเมเชียน บางสายพันธุ์เป็นผลจากการผสมข้ามระหว่าง P. sphenops กับ P. latipinna ทั้งสองชนิดผสมข้ามกันได้ง่ายในตู้ปลา หากต้องการหลีกเลี่ยงจึงแนะนำให้เลี้ยงเพียงชนิดเดียวต่อหนึ่งตู้ ยังมีสายพันธุ์ 'บอลลูน' ซึ่งลำตัวผิดรูปและกลมป่อง ดูคล้ายลูกโป่ง ลักษณะนี้อาจทำให้เกิดปัญหากระเพาะลมและระบบย่อยอาหาร และอาจทำให้ปลาตายก่อนวัยอันควร

ปลาจากธรรมชาติแข็งแรงทนทานมาก แต่การผสมพันธุ์ในสายเลือดเดียวกันและการเพาะผลิตจำนวนมากเกินไปเป็นเวลาหลายปี ทำให้ปลาสอดจำนวนมากที่มีขายในปัจจุบันอ่อนแอทางพันธุกรรมและป่วยง่าย โดยเฉพาะปลาสอดดำที่พบได้ทั่วไป

ปลาชนิดนี้มักถูกแนะนำให้มือใหม่เป็นปลาที่เหมาะกับตู้รวม แต่ควรทราบว่าทุกสายพันธุ์อยู่ได้ดีกว่าในน้ำกร่อยอ่อน ๆ และป่วยง่ายกว่ามากเมื่อเลี้ยงในน้ำจืดที่ไม่กระด้างและไม่เป็นด่าง อันที่จริง ปลาชนิดนี้เป็นตัวเลือกยอดนิยมสำหรับใช้เซ็ตวงจรไนโตรเจนในตู้ปลาทะเลใหม่ และสามารถอยู่ได้อย่างสบายในน้ำทะเลเต็มรูปแบบ