Cá molly

Cá molly vây ngắn (Poecilia sphenops) là loài đẻ con. Vùng phân bố tự nhiên của nó trải từ Venezuela và Colombia ngược lên phía bắc tới Mexico. Loài này có rất nhiều dạng màu, trong đó có molly đen. Sau nhiều năm cận huyết và sản xuất ồ ạt, nhiều dạng màu đã trở nên yếu và dễ bệnh. Dạng nào cũng sống khỏe hơn trong nước hơi lợ. Nếu nuôi trong nước ngọt mà nước không cứng và không kiềm thì cá dễ bệnh hơn nhiều.

Poecilia: từ tiếng Hy Lạp poikilo, nghĩa là 'đa dạng, nhiều màu'.

Chiều dài chuẩn (SL): 80 mm. Đáy bể: 90 × 30 cm. Thể tích: khoảng 81 lít. Kích thước bể: 90 × 30 × 30 cm.

• Nhiệt độ: 21–28 °C
• pH: 7,0–8,5
• Độ cứng: 15–30 dGH

Bể trồng cây thì tốt hơn. Điều bắt buộc là nước phải cứng vừa trở lên và pH phải kiềm. Nuôi trong nước mềm hoặc nước có tính axit thì cá yếu đi khá nhanh. Dấu hiệu thường gặp là cá lắc lư thân, bị nấm, cụp vây, hoặc vài dấu hiệu này cùng lúc. Bạn không cần cho muối vào bể. Thứ quyết định sức khỏe lâu dài của loài này là các khoáng chất làm nước cứng, tức canxi và magiê.

Molly vây ngắn vốn là loài ăn tạp. Ngoài tự nhiên, cá ăn đủ loại sinh vật đáy và mùn bã hữu cơ. Trong bể, cá ăn hầu hết các loại thức ăn bạn cho. Dù vậy, rau và thực vật nên chiếm một phần đáng kể trong khẩu phần, ví dụ rau bina chần hoặc thức ăn vảy gốc thực vật.

Cá hiền lành, nhưng chỉ nên nuôi chung với những loài chịu được cùng điều kiện nước. Vì lý do này, loài này không hợp với bể cộng đồng thông thường. Những bạn cùng bể hợp gồm các loài Poecilia khác, một số loài cá cầu vồng, và các loài cá barb, tetra chịu được nước cứng.

Con đực nhỏ hơn và màu sắc sặc sỡ hơn. Con đực còn có gonopodium, tức vây hậu môn biến đổi thành cơ quan giao phối.

Chỉ cần nước đúng yêu cầu là cá đẻ rất dễ. Cá sinh sản theo kiểu thông thường của các loài đẻ con. Cũng như những loài khác, con đực có thể rượt đuổi con cái khá dai dẳng. Vì vậy, bạn nên nuôi vài con cái cho mỗi con đực để con cái không bị một con đực bám riết. Những khu trồng cây dày trong bể cũng có ích.

Cá mang thai khoảng 8 tuần. Những lứa đông tới 120 cá con không phải chuyện hiếm. Cá lớn sẽ ăn cá con, nên cách tốt nhất là chuyển con cái đang mang bầu sang bể riêng. Bạn để nó đẻ ở đó xong rồi mới đưa về bể chính. Không nên dùng lưới đẻ hay hộp đẻ, vì chúng quá chật để nuôi cá con. Cá con khá to và ăn được ấu trùng Artemia mới nở hoặc thức ăn vảy nghiền mịn ngay từ lúc mới sinh.

Vùng phân bố tự nhiên của loài trải từ Venezuela và Colombia ngược lên phía bắc tới Mexico. Một số đảo ở vùng Caribe cũng có những quần thể sống biệt lập. Dù vậy, ngày nay cá hoang dã rất hiếm gặp trong giới chơi cá. Phần lớn cá bán ngoài tiệm là cá sản xuất hàng loạt ở Viễn Đông và Đông Âu. Ngoài ra, một số nước khác cũng có quần thể du nhập hoặc cá thả ra sống hoang, gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Singapore và thậm chí cả vài vùng ở Đông Âu.

Đây là loài cá cảnh cực kỳ phổ biến. Người ta đã lai tạo trong bể ra nhiều dạng màu của loài này, trong đó có molly đen quen thuộc ở tiệm cá nào cũng có. Ngoài ra còn có các dạng Gold, Green, Lyretail, Silver và Dalmation. Một số dạng là kết quả của việc lai P. sphenops với P. latipinna. Hai loài này cũng rất dễ lai với nhau trong bể. Muốn tránh chuyện đó thì mỗi bể chỉ nên nuôi một trong hai loài. Còn có dạng 'balloon' (molly bụng bầu), thân cá bị dị dạng tròn vo trông như quả bóng. Dị tật này có thể gây bệnh bóng hơi, rối loạn tiêu hóa và có thể khiến cá chết sớm.

Cá dạng hoang dã rất khỏe. Nhưng sau nhiều năm cận huyết và sản xuất ồ ạt, nhiều con molly bán trên thị trường hiện nay có nền di truyền rất yếu và dễ bệnh. Dạng molly đen phổ biến là trường hợp rõ nhất.

Molly thường được giới thiệu cho người mới chơi như một loài hợp bể cộng đồng. Thế nhưng bạn cần biết rằng dạng nào cũng sống khỏe hơn trong nước hơi lợ. Nếu nuôi trong nước ngọt mà nước không cứng và không kiềm thì cá dễ bệnh hơn nhiều. Thực tế, nhiều người hay dùng loài này để chạy vi sinh (cycle) cho bể biển mới. Cá cũng có thể sống khỏe trong nước biển hoàn toàn.