อะโรวาน่าซุปเปอร์เรด (Super red arowana)

ที่มา

ซุปเปอร์เรดไม่ได้เกิดจากการผสมข้ามพันธุ์ แต่เป็นปลาอะโรวาน่าเอเชีย (Scleropages formosus) สีแดงที่มีอยู่ในธรรมชาติ พบเฉพาะที่ต้นแม่น้ำคาปัวส์ (Kapuas) และทะเลสาบใกล้เคียงในกาลิมันตันตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย รวมถึงทะเลสาบเซนทารุม (Sentarum) ส่วนปลาที่ซื้อขายกันอยู่ทุกวันนี้เพาะจากฟาร์มทั้งหมด

ฟาร์มอะโรวาน่าแห่งแรกที่ CITES รับรองอยู่ในอินโดนีเซีย สิงคโปร์เริ่มส่งออกปลาเพาะเลี้ยงที่มีใบรับรองในปี 1994 และปัจจุบันมีฟาร์มที่ขึ้นทะเบียนกับ CITES มากกว่า 150 แห่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สถานะทางอนุกรมวิธานยังเถียงกันอยู่ ในปี 2003 Pouyaud, Sudarto และ Teugels แยกซุปเปอร์เรดเป็นชนิดใหม่ชื่อ S. legendrei โดยใช้ตัวอย่างต้นแบบจากเซอมีเตา (Semitau) ใกล้ทะเลสาบเซนทารุม แต่ Catalog of Fishes จัดชื่อนี้เป็นชื่อพ้องของ S. formosus ตาม Roberts (2012) และ Kottelat (2013) นักวิจัยส่วนใหญ่ถือว่าซุปเปอร์เรดเป็นสีหนึ่งของ S. formosus แต่ Seriously Fish มองว่ายังมีโอกาสที่จะพิสูจน์ได้ว่าเป็นอีกชนิดหนึ่ง

ลักษณะและสายพันธุ์ย่อย

ปลาโตเต็มวัยมีแผ่นปิดเหงือก เกล็ด และเยื่อครีบเป็นสีแดงเงาโลหะ ตั้งแต่แดงอมทองไปถึงแดงเข้ม ส่วนหลังเป็นสีน้ำตาลเข้ม สีแดงมักใช้เวลา 2–3 ปีกว่าจะขึ้น ความเข้มของสีขึ้นอยู่กับอาหาร แสง คุณภาพน้ำ และพันธุกรรม ในปลาวัยอ่อน ตัวที่หลังเข้มมักโตมาแดงเข้มกว่า

ผู้เลี้ยงตัดสินปลาต่างกัน บางกลุ่มดูที่สีเป็นหลัก ยิ่งแดงยิ่งถือว่าดี อีกกลุ่มดูที่ทรง คือลำตัวสมส่วน หางใหญ่และกางตึง ตาไม่ตก และหนวดชี้ขึ้น นักเลี้ยงบางคนบอกว่าคำว่า “ซุปเปอร์เรด” หมายถึงปลาแดงเกรด 1 (ชิลลี่เรดหรือบลัดเรด) ส่วนตัวที่แดงอมส้มหรืออมเหลืองนับเป็นเกรด 2

สายย่อยที่นักเลี้ยงพูดถึงกันมีดังนี้

• บลัดเรด (Blood Red): แดงเข้ม ตาเล็กสีเหลืองซีด ลำตัวยาวเพรียวและเรียวลงไปทางหาง
• ชิลลี่เรด (Chilli Red): แดงสด ลำตัวกว้างและหนา ขนาดเกือบเท่ากันไปจนถึงหาง ตาโตสีแดงกินพื้นที่ไปจนเกือบถึงขอบหัว
• ออเรนจ์เรด (Orange Red): สีเหลืองส้ม ครีบสีอ่อนกว่าชิลลี่เรดและบลัดเรด
• โกลเด้นเรด (Golden Red): ลำตัว ครีบ ริมฝีปาก และหนวดเป็นสีเหลืองอ่อน แหล่งข้อมูลระบุว่าได้มาจากการผสมข้ามและการเร่งเพาะ

นักเลี้ยงยังเห็นไม่ตรงกันว่าชิลลี่เรดกับบลัดเรดเป็นคนละสายจริงหรือไม่ บางคนมองว่าเดิมสองแบบนี้มาจากคนละแหล่งน้ำ แต่ฟาร์มนำมาผสมปนกันแล้ว จึงมักขายรวมกันในชื่อซุปเปอร์เรด ส่วน บันจาร์เรด (Banjar Red) เป็นลูกผสมที่พบบ่อยระหว่างซุปเปอร์เรดกับอะโรวาน่าเงินหางเหลือง และนักเลี้ยงหลายคนจัดไว้คนละกลุ่มกับซุปเปอร์เรด

การเลี้ยง

หัวข้อ	Seriously Fish	อีกแหล่งหนึ่ง
อุณหภูมิ	22–28 °C	28–32 °C
ค่า pH	5–8	6.5–7.5
ความกระด้าง (GH)	2–15	–
ขนาดโตเต็มที่	ประมาณ 90 ซม.	60–80 ซม.
ความยาวตู้ขั้นต่ำ	200 ซม.	150 ซม.

ปลาชนิดนี้เหมาะกับตู้ปลาขนาดใหญ่มากเท่านั้น และกระโดดเก่ง จึงต้องมีฝาปิดที่แน่นหนา ผู้เลี้ยงเห็นตรงกันว่าระบบกรองที่ดีสำคัญที่สุด ควรเลี่ยงการเปลี่ยนอุณหภูมิหรือสภาพน้ำแบบกะทันหัน และใช้ฮีตเตอร์ในช่วงอากาศเย็น อีกแหล่งหนึ่งแนะนำให้เปลี่ยนน้ำสัปดาห์ละ 20–30% และไม่ตั้งตู้โดนแดดตรง

ซุปเปอร์เรดเป็นปลานักล่าเต็มตัว Seriously Fish แนะนำให้ให้กุ้ง เนื้อปลาหั่นเป็นชิ้น หอยแมลงภู่ ไส้เดือน และกุ้งเป็น ไม่ควรใช้อาหารเม็ดเป็นอาหารหลัก และควรเลี่ยงหัวใจวัว เนื้อไก่ และปลาเหยื่อ ส่วนผู้เลี้ยงอีกกลุ่มใช้หนอน จิ้งหรีด กุ้ง ปลาเล็ก และตะขาบเป็นอาหารประจำ ซึ่งขัดกับคำแนะนำเรื่องการเลี่ยงปลาเหยื่อ

ปลานี้เลี้ยงเดี่ยวดีที่สุด ถ้าจะมีเพื่อนร่วมตู้ต้องเลือกให้ดี

การเพาะพันธุ์

ซุปเปอร์เรดเป็นสีหนึ่งของ S. formosus ลูกที่ได้จึงออกมาเป็นแบบพ่อแม่ แต่ส่วนใหญ่เพาะกันเชิงพาณิชย์ในบ่อกลางแจ้ง ตัวผู้เริ่มเป็นหนุ่มเมื่ออายุ 3–4 ปี ตัวเมียวางไข่ฟองใหญ่ครั้งละ 30–100 ฟอง แล้วตัวผู้อมไข่และลูกปลาไว้ในปาก ตามกฎของ CITES ปลาที่ซื้อขายได้ถูกกฎหมายต้องเพาะในฟาร์มมาแล้วอย่างน้อยสองรุ่น

สุขภาพ

โรคที่ผู้เลี้ยงอะโรวาน่าเจอบ่อยคือเชื้อรา และเกล็ดพองตั้งเหมือนลูกสน นักเลี้ยงมักโทษว่าอาการตาตก (drop eye) เกิดจากอาหารที่มีไขมันสูง ตู้ที่สั้นหรือตื้นเกินไป หรือพันธุกรรม แต่ยังไม่มีสาเหตุไหนพิสูจน์ได้ และยังไม่มีวิธีป้องกันที่ได้ผลแน่นอน

การเลือกซื้อ

• ปลาที่ถูกกฎหมายต้องมีใบรับรองความเป็นของแท้ ใบแสดงแหล่งกำเนิด และไมโครชิปฝังในตัว
• ฟาร์มฝังไมโครชิปเมื่อปลาอายุประมาณ 4–5 เดือน (ยาว 12–15 ซม.) เพื่อระบุว่าเป็นปลาจากฟาร์มไหน นักเลี้ยงจึงถือว่าชิปคือสูติบัตรของปลา
• เลือกปลาวัยอ่อนที่หลังเข้ม เพราะมักโตมาแดงเข้มกว่า
• ลูกปลาแดงควรเริ่มมีสีแดงหรือส้มที่ครีบหลัง ครีบหาง และครีบก้นแล้ว แต่นักเลี้ยงเตือนว่ายังบอกไม่ได้ว่าจะได้เกรดไหนจนกว่าสีจะขึ้นเต็มที่

ประเด็นถกเถียง

อะโรวาน่าเอเชียอยู่ในบัญชีที่ 1 ของ CITES มาตั้งแต่ปี 1975 และเชื่อกันว่าซุปเปอร์เรดกับทองหางแดงใกล้สูญพันธุ์ในธรรมชาติมากกว่าสีอื่น ในสหรัฐอเมริกา ปลานี้อยู่ภายใต้กฎหมายคุ้มครองสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ (Endangered Species Act) และต้องมีใบอนุญาต ส่วนรัฐฟลอริดาและนิวเม็กซิโกห้ามประชาชนเลี้ยง Seriously Fish ระบุว่าการค้าในสหรัฐฯ ไม่ถูกกฎหมาย แต่ตลาดมืดก็ยังมีอยู่ Emily Voigt นักเขียน เชื่อมโยงการค้าอะโรวาน่าเข้ากับการลักพาตัว การลงโทษด้วยการเฆี่ยน และถึงขั้นฆาตกรรม

นักวิทยาศาสตร์เองก็ยังเห็นไม่ตรงกันเรื่องอนุกรมวิธาน Pouyaud และคณะจัดซุปเปอร์เรดเป็น S. legendrei แต่นักวิจัยส่วนใหญ่ยังถือว่าเป็น S. formosus