มาซิเลีย ฮิร์ซูต้า

• ชื่ออื่น: Pepperwort, Bristly water-clover, Rough water-clover
• ขนาดตู้ที่เหมาะสม: 40 ลิตร
• ความยาก: ง่ายถึงปานกลาง
• แสง: ปานกลางถึงสูง
• ค่า pH ที่เหมาะสม: 6.0–7.5
• ความกระด้าง (GH) ที่เหมาะสม: 2–12
• อุณหภูมิที่เหมาะสม: 20–25 °C
• วัสดุปลูก: จำเป็น (ต้องมีธาตุอาหารสูง)
• อัตราการเติบโต: ช้าถึงปานกลาง
• ตำแหน่งปลูก: ส่วนใหญ่เป็นหน้าตู้ / กลางตู้
• ความสูง: สูงได้ถึง 10 ซม.
• CO2: ไม่จำเป็นถึงต้องการต่ำ
• ปุ๋ย: ไม่จำเป็นถึงต้องการต่ำ
• การขยายพันธุ์: แยกกอ

เป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับตู้นาโน ขนาดตู้ขั้นต่ำคือ 20 ลิตร ส่วนขนาดที่เหมาะสมคือประมาณ 40 ลิตร

อุณหภูมิ: 18–25 °C ต้องระวังไม่ให้น้ำขึ้นถึง 26 °C เพราะอาจทำให้ต้นเหี่ยวเฉาได้

ค่า pH: 6.0–7.0

ความกระด้าง: ทนได้ทั้งน้ำอ่อนถึงน้ำกระด้าง 4–18 dGH ใช้ได้

แสง: แสงปานกลางเหมาะที่สุด ดีที่สุดอยู่ในช่วง 30–60 PAR ภายใต้แสงสูงต้นจะเล็กลง อยู่รอดได้ในแสงน้อย แต่จะโตช้าลงและสูงขึ้นเล็กน้อย เหมือนพยายามยืดหาแสง

CO2: ต้องการน้อย จึงไม่จำเป็นต้องอัด CO2 แต่ก็มีประโยชน์ และช่วยให้เติบโตดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด การใส่ปุ๋ยน้ำเป็นประจำช่วยให้ต้นเป็นพุ่มแน่นและแข็งแรงขึ้น

หากเลี้ยงกุ้ง ควรระวังว่า CO2 ระดับสูงและทองแดง (ซึ่งมีอยู่ในปุ๋ยส่วนใหญ่) เป็นอันตรายต่อกุ้งอย่างมาก

เป็นไม้น้ำที่ดูแลง่ายที่สุดชนิดหนึ่ง ไม่ต้องตัดแต่งบ่อย เพราะโตช้าและเลี้ยงง่ายกว่าไม้หน้าตู้ชนิดอื่น เช่น Glosso และ HC Cuba

ต้องการแสงปานกลางถึงสูงเพื่อให้ต้นเตี้ยและแผ่ขยายในแนวราบ ควรหลีกเลี่ยงแสงน้อย ซึ่งจะทำให้ต้นยืดสูงขึ้นในแนวตั้งและไม่เป็นพรมอีก ใบใหม่หรือใบอ่อนอาจมีสีเหลือง ๆ แต่ผ่านไปสักพักจะกลายเป็นสีเขียวตามปกติ

การตัดแต่ง: ตัดเฉพาะเมื่อพรมหนาแน่นเกินไป ใช้กรรไกรเล็มพรมที่รก แล้วใช้สวิงช้อนเศษใบที่ตัดออก การตัดแต่งครั้งแรกอาจเป็นช่วงประมาณสองเดือนหลังปลูก ควรใส่ปุ๋ยไม้น้ำคุณภาพดีเป็นประจำ (เช่น Seachem Flourish Excel) และเปลี่ยนน้ำบางส่วนทุกสัปดาห์

การปลูกและการขยายพันธุ์

ปูวัสดุปลูกให้หนา 2.5–5 ซม. แยกกอออกเป็นต้นเล็ก ๆ ที่มีไหลและรากสมบูรณ์ แล้วรักษาความชื้นไว้ (ฉีดพ่นด้วยน้ำจากตู้ปลา หรือคลุมด้วยกระดาษทิชชูชุบน้ำหมาด ๆ)

• ใช้ปากคีบจับต้นเล็กให้ทำมุม 40–60 องศา แล้วปักลงในวัสดุปลูกให้รากถูกกลบ และยอดอยู่เหนือวัสดุปลูก
• ค่อย ๆ คลายปากคีบออก พร้อมขยับเบา ๆ ให้วัสดุปลูกเข้าไปอยู่รอบต้น
• ปักต้นอื่น ๆ ห่างกันอย่างน้อย 1–2.5 ซม. เพื่อให้คลุมพื้นได้สม่ำเสมอ

ขยายพันธุ์ได้ง่ายด้วยไหล (เหง้าคล้ายไหลที่ทอดอยู่บนวัสดุปลูก) ซึ่งแผ่ขยายได้เร็วและเติมเต็มพื้นที่ว่าง เพียงแยกเหง้าที่โตเต็มที่แล้วนำไปปลูกใหม่

อีกทางเลือกหนึ่ง: วิธีปลูกแบบ dry start ก็ใช้ได้ และแสดงให้เห็นว่าพืชชนิดนี้เหมาะกับตู้พาลูดาเรียม วิธีนี้ช่วยเร่งการเติบโตของพืชที่โตช้าและขจัดปัญหาตะไคร่

ปัญหาที่พบบ่อย

• จากบกลงน้ำ: การเปลี่ยนจากรูปแบบบก (emersed) เป็นรูปแบบใต้น้ำ (submersed) ทำให้ใบละลาย และต้นต้องใช้เวลาแตกใบใหม่ที่ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่
• ต้นยืดขึ้นในแนวตั้ง: เกิดจากแสงน้อย หากแสงจ้า ต้นจะเป็นพุ่มแน่นและแผ่ขยายในแนวราบ ควรให้แสงเพียงพอ และเปิดไฟได้สูงสุด 8 ชั่วโมงต่อวัน
• ใบละลาย: ต้นอาจละลายหรือหยุดเติบโตเมื่ออุณหภูมิสูงกว่า 26 °C ควรรักษาอุณหภูมิน้ำไว้ที่ 18–25 °C
• ต้นแคระแกร็น: หลังปลูกอาจไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจนเป็นสัปดาห์ ๆ เพราะต้นใช้พลังงานไปกับการยึดเกาะ

วัสดุปลูก: Marsilea hirsuta ต้องการวัสดุปลูกที่มีธาตุอาหารสูงเพื่อการเติบโตที่ดีที่สุด ซึ่งช่วยให้ขึ้นเป็นพรมได้สวย ดินที่แนะนำได้แก่ ADA Amazonia aqua soil, CaribSea Eco-Complete และ Seachem Fluorite หากปลูกในทรายหรือกรวด ควรใส่ปุ๋ยคุณภาพสูงในปริมาณที่เพียงพอ ปุ๋ยฝังช่วยพืชที่ดูดอาหารทางรากมากได้ไม่ว่าจะใช้วัสดุปลูกแบบใด วัสดุปลูกควรหนาอย่างน้อย 2.5–5 ซม. เพื่อให้รากยึดเกาะได้ดีขึ้น

Marsilea hirsuta อยู่ในวงศ์ของเฟินน้ำและเฟินกึ่งน้ำที่มีสปอร์สองแบบ (Marsileaceae) สกุล Marsilea มีเฟินน้ำราว 65 ชนิด หรือที่เรียกกันว่า pepperwort หรือ water clover เพราะมีใบก้านยาวเด่นชัดที่ดูคล้ายใบโคลเวอร์สี่แฉก ชื่อสกุลตั้งตามเคานต์ Luigi Ferdinando Marsilea นักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติชาวอิตาลี

เป็นพืชพื้นเมืองของออสเตรเลีย และในช่วงหลังได้ถูกนำเข้าไปยังบางส่วนของยุโรปและอเมริกาเหนือด้วย

Marsilea hirsuta เติบโตในบึง หนองน้ำ และที่ราบน้ำท่วมถึงเป็นหลัก เนื่องจากเป็นพืชที่อยู่ได้ทั้งบนบกและในน้ำ จึงเติบโตได้ทั้งแบบจมน้ำบางส่วนหรือจมน้ำทั้งต้น ในน้ำนิ่งตื้น ๆ บนพื้นทรายหรือดินเหนียว

Marsilea hirsuta เป็นพืชขนาดเล็ก อายุหลายปี ทอดเลื้อย มีลำต้นเรียวบาง แต่ละก้านมีใบประกอบแบ่งเป็นสอง สาม หรือสี่ใบย่อย และเป็นต้นเตี้ยเมื่อตั้งตัวได้เต็มที่ ใบมีสีเขียวเข้มหรือเขียวมะนาว ยาวได้ถึง 1 ซม. และกว้าง 5 มม. ใบอ่อนม้วนขดแบบเฟิน

ต้นเป็นพุ่มแน่นและสูงได้ถึง 10 ซม. ในแสงน้อยจะสูงขึ้น ส่วนในแสงสูงมักจะเล็กลง มีเหง้าเลื้อยยาวเรียว มักมีขนเล็ก ๆ สีน้ำตาลอ่อน และแตกไหลจำนวนมากที่แผ่ขยายไปทั่วพื้นตู้อย่างรวดเร็ว

ต่างจาก Marsilea quadrifolia ที่แตกใบลอยขึ้นถึงผิวน้ำ Marsilea hirsuta จะอยู่ใต้น้ำตลอดและไม่แตกใบลอย

นอกจากนี้ยังขยายพันธุ์ด้วยสปอร์ได้ ซึ่งพบได้บ่อยกว่าในรูปแบบบก เนื่องจากเป็นพืชที่มีสปอร์สองแบบ จึงสร้างสปอร์สองชนิดที่พักตัวได้นานเพื่อรอดผ่านสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม

ประโยชน์

• การจัดตู้: เป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับการจัดตู้ไม้น้ำ (โดยเฉพาะสไตล์อิวากุมิ) และเป็นไม้คลุมพื้นชั้นยอดที่ขึ้นเป็นพรมหนาแน่นสวยงาม
• ที่หลบซ่อน: พรมไม้น้ำเป็นที่วางไข่ที่ดีสำหรับปลาที่โปรยไข่ และเป็นที่หลบซ่อนของปลาหน้าดิน ลูกปลา และกุ้ง
• แหล่งหากิน: เป็นที่หากินของกุ้งและหอย มีไบโอฟิล์มเกาะ ซึ่งเป็นอาหารมื้อแรกที่เหมาะสำหรับลูกปลาและลูกกุ้งที่เพิ่งฟัก
• เพิ่มออกซิเจน: ช่วยเพิ่มออกซิเจนและกรองน้ำผ่านการสังเคราะห์แสง

ปลาที่เลี้ยงร่วมกันได้

เหมาะเลี้ยงร่วมกับปลาขนาดเล็กนิสัยสงบที่เลี้ยงรวมได้ เช่น ปลาเตตร้าเลือด (bleeding heart tetra), ปลานีออน, ปลาสอด (molly), ปลาคิลลี่, ปลาหางดาบ, ปลาคาร์ดินัลจีน (white cloud mountain minnow), ปลาม้าลาย, ปลาเชอร์รี่บาร์บ, ปลาเพลทตี้ sunburst, ปลาเอ็นด์เลอร์, ปลาแคระ (otocinclus) และปลาแพะแคระ (pygmy corydoras)

กุ้ง: ควรเลือกชนิดที่ชอบค่าน้ำแบบเดียวกัน (โดยเฉพาะค่า pH) เช่น กุ้งคริสตัลเรด, กุ้งบลูโบลต์, Caridina cf. babaulti

หอย: ไม่ควรเลี้ยงหอยสวยงามไว้นานในน้ำที่มีค่า pH ต่ำ เพราะจะทำลายเปลือก หากค่า pH ใกล้ 7.0 สามารถเลี้ยงหอยหรือกุ้งแคระได้เกือบทุกชนิด เช่น หอยขมญี่ปุ่น (Japanese trapdoor snail), หอยเขาแกะ, หอยเนอไรท์, หอยเจดีย์ (Malaysian trumpet snail), หอย black devil, Asolene spixi, หอยแรบบิท

ควรหลีกเลี่ยงปลาที่อาจกิน Marsilea hirsuta เช่น ปลาคาร์ป (โค่ย), ปลาทอง, ปลาออสก้า, ปลาเรนโบว์, ปลาแจ็คเดมซีย์, ปลาค้อ (clown loach) และปลาหมอแอฟริกัน กุ้งเครย์ฟิชและปูน้ำจืดส่วนใหญ่ก็ไม่เหมาะเลี้ยงร่วมกันเช่นกัน เพราะจะตัด กิน และถอนทุกอย่างในตู้

การซื้อและการกักโรค

หาซื้อได้ง่ายตามร้านขายสัตว์เลี้ยงและร้านค้าออนไลน์ที่น่าเชื่อถือ และราคาไม่แพง ควรเลือกต้นที่แข็งแรง สีสดใส และมีรากเพียงพอ

ควรกักโรคไม้น้ำใหม่ทุกครั้งก่อนนำลงตู้ เพราะอาจติดปรสิต ศัตรูพืช เช่น หอย หรือแม้แต่สัตว์นักล่า (ตัวอ่อนแมลงปอและแมลงปอเข็ม เป็นต้น) มาด้วย นอกจากนี้อาจผ่านการใช้ยาฆ่าแมลงมา ซึ่งเป็นพิษร้ายแรงต่อปลา กุ้ง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ