Cỏ ba lá nước Marsilea hirsuta

• Tên gọi khác: Pepperwort, Bristly water-clover, Rough water-clover
• Bể phù hợp nhất: 40 lít
• Độ khó: dễ đến trung bình
• Ánh sáng: trung bình đến mạnh
• pH phù hợp nhất: 6,0–7,5
• GH phù hợp nhất: 2–12
• Nhiệt độ phù hợp nhất: 20–25 °C
• Nền: cần nền giàu dinh dưỡng
• Tốc độ lên: chậm đến vừa
• Vị trí trồng: chủ yếu tiền cảnh và trung cảnh
• Chiều cao: tối đa 10 cm
• CO2: không cần hoặc châm ít
• Phân bón: không cần hoặc châm ít
• Nhân giống: tách bụi

Đây là lựa chọn tốt cho bể nano. Bể tối thiểu 20 lít, còn bể khoảng 40 lít là phù hợp nhất.

Nhiệt độ nên giữ trong khoảng 18–25 °C. Đừng bao giờ để nước lên tới 26 °C, vì cây có thể héo.

pH phù hợp là 6,0–7,0.

Cây chịu được nước từ mềm đến cứng. Độ cứng trong khoảng 4–18 dGH là ổn.

Ánh sáng vừa phải là lý tưởng, tốt nhất trong khoảng 30–60 PAR. Dưới đèn mạnh, cây giữ dáng thấp hơn. Thiếu sáng thì cây vẫn sống được, nhưng lên chậm hơn và cao hơn một chút, như đang vươn tìm ánh sáng.

Cây cần ít CO2, nên châm CO2 không bắt buộc. Dù vậy, châm CO2 vẫn có lợi và có thể làm cây phát triển tốt hơn hẳn. Châm phân nước đều đặn thì cây mọc gọn và khỏe hơn.

Nếu bể có tép, bạn cần nhớ rằng CO2 nồng độ cao và đồng cực kỳ nguy hiểm cho tép. Hầu hết các loại phân bón đều có đồng.

Đây là một trong những cây dễ chăm nhất. Cây lên chậm nên không phải cắt tỉa liên tục. So với các cây tiền cảnh khác như Glosso hay HC Cuba, nó dễ giữ hơn nhiều.

Cây cần ánh sáng từ vừa đến mạnh để giữ dáng thấp và bò ngang. Bạn nên tránh để bể thiếu sáng. Khi thiếu sáng, cây sẽ mọc đứng lên và không còn ra thảm nữa. Lá mới hoặc lá non có thể hơi vàng. Một thời gian sau, chúng sẽ chuyển về màu xanh bình thường.

Chỉ cần tỉa khi thảm đã quá dày. Bạn dùng kéo cắt bớt phần thảm mọc quá đà, rồi lấy vợt vớt phần lá cắt ra. Lần tỉa đầu tiên thường rơi vào khoảng hai tháng sau khi trồng. Hãy châm phân tốt cho cây đều đặn (ví dụ Seachem Flourish Excel) và thay một phần nước mỗi tuần.

Trồng và nhân giống

Trước tiên, bạn trải lớp nền dày 2,5–5 cm. Sau đó tách bụi thành từng cây con nhỏ, mỗi cây còn thân bò và rễ nguyên vẹn. Trong lúc trồng, bạn nhớ giữ ẩm cho cây con bằng cách xịt nước bể hoặc phủ khăn giấy ướt lên.

• Dùng nhíp kẹp cây con nghiêng 40–60 độ rồi cắm xuống nền. Rễ phải vùi kín trong nền, còn ngọn nằm trên mặt nền.
• Nhả nhíp từ từ và lắc nhẹ để nền ôm quanh gốc cây.
• Cắm các cây con còn lại cách nhau ít nhất 1–2,5 cm để thảm phủ đều.

Cây nhân giống rất dễ nhờ thân bò. Đây là những đoạn thân rễ nằm ngang trên mặt nền, giống như ngó bò. Chúng lan nhanh và lấp kín chỗ trống. Bạn chỉ cần tách những đoạn thân rễ đã trưởng thành rồi trồng lại.

Ngoài ra, bạn cũng có thể set bể theo kiểu dry start (trồng cạn cho cây bám rồi mới cho nước vào). Cây lên được theo cách này, chứng tỏ nó cũng hợp với bể paludarium. Dry start đẩy nhanh tốc độ lên của những cây chậm lớn và loại bỏ được chuyện rêu hại.

Các vấn đề thường gặp

• Chuyển từ dạng cạn sang dạng thủy sinh. Khi chuyển từ lá cạn sang lá nước, cây sẽ rã lá. Cây cần thời gian để ra lá mới hợp với môi trường mới.
• Mọc vống. Thủ phạm là thiếu sáng. Đủ sáng thì cây giữ dáng gọn và bò ngang. Bạn nên cho cây đủ ánh sáng và bật đèn tối đa 8 tiếng mỗi ngày.
• Rã lá. Cây cũng có thể rã lá hoặc ngừng lên khi nước vượt 26 °C. Hãy giữ nhiệt độ nước ở 18–25 °C.
• Cây đứng im. Sau khi trồng, có thể nhiều tuần cây không thay đổi gì rõ rệt. Lý do là cây đang dồn sức để bám rễ.

Marsilea hirsuta cần nền giàu dinh dưỡng để phát triển tốt nhất và lên thảm đẹp. Một số loại nền nên dùng là ADA Amazonia aqua soil, CaribSea Eco-Complete và Seachem Fluorite. Nếu trồng trên cát hoặc sỏi, bạn cần châm đủ lượng phân chất lượng tốt. Dù dùng nền nào, những cây ăn rễ mạnh vẫn được lợi khi có thêm phân nhét nền. Lớp nền nên dày ít nhất 2,5–5 cm để cây bám chắc hơn.

Marsilea hirsuta thuộc họ Marsileaceae. Đây là họ dương xỉ thủy sinh và bán thủy sinh có hai loại bào tử khác nhau. Chi Marsilea có khoảng 65 loài dương xỉ thủy sinh. Người ta còn gọi chúng là pepperwort hay cỏ ba lá nước, vì lá có cuống dài nổi bật và trông giống cỏ bốn lá. Tên chi đặt theo bá tước Luigi Ferdinando Marsilea, một nhà khoa học tự nhiên người Ý.

Loài này có nguồn gốc từ Úc. Thời gian gần đây, người ta cũng đã đưa nó sang một số vùng ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Ngoài tự nhiên, Marsilea hirsuta mọc chủ yếu ở đầm lầy, ao và vùng ngập lũ. Cây sống được cả trên cạn lẫn dưới nước. Nó có thể mọc ngập một phần hoặc ngập hẳn trong vùng nước nông, nước tĩnh, trên nền cát hoặc nền sét.

Marsilea hirsuta là cây nhỏ, sống lâu năm và bò lan. Thân cây mảnh, mỗi thân mang một lá kép chia thành hai, ba hoặc bốn thùy. Khi đã ổn định hẳn trong bể, cây giữ dáng thấp. Phiến lá màu xanh đậm hoặc xanh chanh, dài tới 1 cm và rộng tới 5 mm. Lá non cuộn tròn như búp dương xỉ.

Cây khá gọn và cao tối đa khoảng 10 cm. Thiếu sáng thì cây mọc cao hơn, còn dưới đèn mạnh cây thường giữ dáng thấp. Cây có thân rễ bò dài và mảnh, thường có lông nhỏ màu nâu nhạt. Nó ra rất nhiều thân bò, lan nhanh khắp mặt nền.

Marsilea quadrifolia ra lá nổi vươn lên tới mặt nước. Marsilea hirsuta thì khác, nó luôn nằm chìm dưới nước và không ra lá nổi.

Cây cũng sinh sản bằng bào tử, chuyện này hay gặp hơn ở dạng trồng cạn. Cây tạo ra hai loại bào tử khác nhau. Bào tử có thể ngủ trong thời gian dài để qua được những giai đoạn điều kiện bất lợi.

Lợi ích

• Bố cục thủy sinh. Đây là lựa chọn rất hợp cho bể bố cục, nhất là phong cách Iwagumi. Cây phủ nền rất tốt, tạo thành thảm dày và đẹp.
• Chỗ trú ẩn. Thảm cây là chỗ đẻ tốt cho những loài đẻ trứng rải. Cá tầng đáy, cá bột và tép cũng có chỗ núp trong đó.
• Chỗ kiếm ăn. Tép và ốc hay lục lọi kiếm ăn trên thảm cây. Màng vi sinh bám trên lá là món ăn đầu đời lý tưởng cho cá bột và tép con mới nở.
• Tạo oxy. Cây quang hợp nên góp phần tạo oxy và lọc nước cho bể.

Nuôi chung với loài nào

Cây hợp nhất với các loài cá cộng đồng nhỏ, hiền như cá bleeding heart tetra, cá neon, cá molly, cá killi, cá kiếm, cá bạch vân (white cloud mountain minnow), cá ngựa vằn, cá cherry barb, cá platy sunburst, cá bảy màu Endler, cá otto và cá corydoras lùn.

Với tép, bạn nên chọn loài ưa cùng thông số nước, chủ yếu là pH. Ví dụ như tép crystal red, tép blue bolt hay Caridina cf. babaulti.

Ốc cảnh không nên sống lâu trong nước pH thấp vì vỏ sẽ bị hại. Nếu pH gần 7,0 thì hầu như loại ốc hay tép lùn nào cũng nuôi được, chẳng hạn ốc Japanese trapdoor, ốc sừng (ramshorn), ốc nerite, ốc tháp Malaysia, ốc quỷ đen, Asolene spixi hay ốc thỏ (rabbit snail).

Bạn nên tránh những loài có thể ăn Marsilea hirsuta như cá koi, cá vàng, cá oscar, cá cầu vồng, cá Jack Dempsey, cá heo hề (clown loach) và cá cichlid châu Phi. Phần lớn tôm hùm đất và cua nước ngọt cũng không hợp. Chúng cắt, ăn và nhổ bật mọi thứ trong bể.

Mua cây và cách ly

Cây dễ mua ở cửa hàng cá cảnh và ở các nhà bán online uy tín, giá cũng rất rẻ. Bạn nên chọn những bụi khỏe, tươi tốt và có đủ rễ.

Cây mới nào cũng nên cách ly trước khi cho vào bể. Cây có thể mang theo ký sinh trùng, sinh vật hại như ốc, thậm chí cả động vật săn mồi như ấu trùng chuồn chuồn, chuồn chuồn kim. Cây cũng có thể đã bị xịt thuốc trừ sâu. Thuốc này cực độc với cá, tép và các loài không xương sống khác.