Cá heo hề

• Tên thường gọi: Cá chuột hề (clown loach)
• Tên khoa học: Botia macracantha
• Họ: Cobitidae
• Nguồn gốc: Indonesia
• Kích thước trưởng thành: khoảng 30 cm
• Tuổi thọ: 10 đến 25 năm
• Tính tình: Hiền
• Tầng nước: Tầng đáy
• Bể tối thiểu: khoảng 380 lít
• Thức ăn: Ăn thịt
• Sinh sản: Đẻ trứng (hiếm khi sinh sản trong bể nuôi)
• Độ khó: Khá khó
• pH: 6 đến 7,5
• Độ cứng: 5 đến 15 dGH
• Nhiệt độ: 24 đến 29 °C

Cá chuột hề là loài cá đàn hiền lành. Chúng dài tới 30 cm và có thể sống từ 10 đến 25 năm. Quê của chúng là Indonesia, nơi chúng ưa những vùng nước chảy chậm, có bóng râm và nhiều chỗ trốn. Loài này có thể nhạy cảm với chất lượng nước và dễ bị bệnh đốm trắng. Chúng cần nước sạch, ấm và giàu oxy.

Gần như toàn bộ cá chuột hề bán ngoài tiệm đều là cá bắt ngoài tự nhiên. Khi mua, bạn chỉ nên chọn những con có màu tươi và dài ít nhất khoảng 5 cm. Ở cửa hàng, hãy nhìn kỹ bể xem có được chăm sóc tử tế không, cá trong đó có khỏe và thoải mái không. Thấy có cá chết thì đừng mua ở bể đó. Rất có thể con cá chuột bạn mang về đã nhiễm ký sinh trùng đốm trắng từ trước.

Cá chuột hề là loài cá đàn cỡ lớn và khá hiếu động. Vì vậy bạn cần một bể lớn để cả đàn có đủ chỗ bơi lội. Bể tối thiểu khoảng 380 lít.

pH từ 6 đến 7,5, độ cứng từ 5 đến 15 dGH, nhiệt độ từ 24 đến 29 °C.

Con cá chuột nào cũng cần có vài chỗ để trốn. Cá chuột rất mê những chỗ kín và đôi khi sẽ "trốn" vào hang, ống hay các hốc nhỏ khác. Bạn có thể làm chỗ trốn bằng lũa hoặc đá. Trồng thêm vài loại cây khỏe, cứng cáp cũng là ý hay.

Muốn cá chuột hề khỏe thì nước phải thật tốt. Bạn cần một bộ lọc mạnh và thay nước thường xuyên để nước luôn sạch, ấm và giàu oxy. Đèn bể nên để dịu, nền nên dùng cát mịn cho giống môi trường tự nhiên của chúng.

Cá chuột đặc biệt dễ bị bệnh đốm trắng. Mỗi lần thả thêm cá hay trồng cây mới vào bể, bạn nên để mắt đến chúng thật kỹ. Nếu cá đã bị bệnh, cần nhớ là cá chuột cũng giống cá da trơn, rất nhạy cảm với một số loại thuốc. Nhiều khi phải giảm liều xuống còn một nửa mới an toàn. Trước khi trị bệnh cho bất kỳ con cá chuột nào, hãy đọc kỹ hướng dẫn trên sản phẩm.

Bể cần một bộ lọc mạnh, đèn dịu và nền cát mịn. Nếu muốn ngắm cá trong những giờ chúng thức và hoạt động, bạn có thể lắp đèn "ánh trăng" màu xanh dương hoặc một loại đèn ánh xanh khác.

Cá chuột hề thích ăn đa dạng và đặc biệt mê thức ăn sống như giun. Chúng cũng ăn được giun đất, nhưng giun phải lấy từ chỗ đất không dùng thuốc trừ sâu để cá khỏi bị nhiễm độc. Tốt nhất là chia ra cho ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày. Cá chuột hề còn ăn luôn mấy con ốc phiền phức lỡ lọt vào bể.

Cá chuột hề hiền với cả đồng loại lẫn loài khác. Chúng thích có bạn để kết thành đàn. Gần như loài cá nào không hung dữ cũng nuôi chung được. Vì cá thích sống theo nhóm, bạn nên nuôi từ bốn con trở lên trong một bể. Chúng không ưa ánh sáng mạnh và hay núp giữa cây hoặc đá. Khi ngủ, chúng chui vào hốc, hang và những chỗ trốn khác.

Nhiều loài cá chuột chỉ hoạt động về đêm, nhưng cá chuột hề có thể hoạt động cả ban ngày. Dù vậy, nhiều khả năng chúng sẽ năng nổ nhất vào sáng sớm và sau khi trời tối. Một bóng đèn "ánh trăng" màu xanh dương sẽ khiến cá mạnh dạn ra kiếm ăn vào ban ngày.

Giống mọi loài cá chuột khác, dưới mỗi mắt của chúng có một cái gai nhọn. Cá dùng gai này để tự vệ. Trong bể nuôi, gai có thể đâm vào ngón tay hoặc mắc vào vợt, vì vậy bạn cần cẩn thận mỗi khi bắt cá.

Cá đực có vây đuôi to hơn, xẻ hình chữ V nhọn hơn và màu tươi hơn. Bạn có thể dựa vào đó để nhận ra con đực.

Cá chuột hề rất hiếm khi đẻ trong bể nuôi. Nếu cá cái có đẻ trong bể thì nhiều khả năng trứng không được thụ tinh. Cá cái hoặc cá đực cũng có thể ăn hết trứng trước khi trứng kịp nở. Số trường hợp cá sinh sản trong bể nuôi được ghi nhận rất ít, nên người ta biết rất ít về tập tính và nhu cầu sinh sản của loài này.

Cá chuột hề sống ở các con sông và nhánh sông thuộc Malaysia, Borneo, Sumatra và Kalimantan. Ở Indonesia và Borneo, người ta bắt loài này làm cá ăn. Ngoài tự nhiên ở đó, chúng dài hơn 30 cm.

Vào mùa sinh sản, chúng di cư đến những vùng rừng mưa bị ngập nước. Ở đó, nước mềm màu nước trà chảy chậm qua các con suối lầy. Loài cá này thích những dòng nước có cây lá che bóng, đáy phủ đầy mùn bã thực vật như lá rụng, cành nhỏ và cành cây.

Cá chuột hề có mõm dài và nhọn, quanh mõm là các sợi râu rất nhạy. Thân cá dài, thon và cong lên ở phần lưng. Thân có màu từ cam tươi đến vàng, còn vây và đuôi màu đỏ tươi. Hai bên thân có hai sọc đen to hình chữ V. Sọc đen thứ ba chạy dọc qua mắt. Đôi khi người ta gọi chúng là cá không vảy, nhưng thật ra chúng có vảy nhỏ nằm ẩn trong da.