Set bể tép nano 20 lít: dán bố cục, lót nền và trồng cây

Bể 20 lít nhìn thì nhỏ, nhưng muốn làm bố cục chi tiết trong đó lại khó hơn bể lớn. Không gian chật nên tay chạm vào đâu cũng dễ làm xê dịch đá và lũa. Chọn cây cũng phải tính kỹ, vì chỉ cần vài bụi mọc quá cỡ là bể đã rối.

Bài này đi lần lượt từng bước set một bể nano 20 lít kích thước 36 x 22 x 26 cm, làm bằng kính siêu trong. Các bước gồm dán khối đá lũa, lót nền hai lớp, trồng thảm, trồng cây điểm, trồng cây hậu cảnh, rồi lắp lọc và CO2 tự chế.

Vì sao nên dán đá và lũa thành một khối

Bố cục ở đây ghép đá nham thạch đen (lava rock) với lũa rễ nhánh màu sẫm gần như đen, nhìn giống spider wood nhưng tối màu hơn. Hai thứ này cùng tông nên đặt cạnh nhau rất hợp. Phần đá lũa được làm mất vài ngày. Bố cục càng chỉnh lâu thì thường càng đẹp, nên đừng vội ở khâu này.

Với bể nhỏ, dán toàn bộ đá và lũa thành một khối là cách chắc ăn nhất. Lúc thay nước hay cắt tỉa, bạn lỡ tay chạm vào cũng không sợ làm sập bố cục. Một cái lợi nữa là có thể dựng khối này bên ngoài rồi nhấc cả khối đặt vào bể.

1. Xé một mẩu giấy ăn nhỏ, chèn vào giữa hai điểm muốn nối.
2. Nhỏ một ít keo dán siêu dính (super glue) lên mẩu giấy. Đợi vài giây, giấy sẽ cứng như đá và giữ chặt hai phần lại với nhau.
3. Lúc này chỗ nối sẽ lộ ra những vết trắng. Bạn nhỏ thêm một ít keo lên đó rồi rắc soil nghiền lên trên. Soil bám vào keo và che kín vết trắng.
4. Khi khối đã cứng, nhấc nguyên khối đặt vào bể.

Lót nền hai lớp thế nào

Lớp dưới cùng là nền dinh dưỡng dạng hạt, nhìn hơi giống đất trồng cây cảnh. Loại nền này không dùng riêng được mà phải có lớp soil phủ lên trên. Liều khuyên dùng là rải dày 1,5–3 cm trên đáy bể. Bể này trồng nhiều cây nên phía sau được lót khoảng 3 cm. Phía trước cũng rắc một ít vì chỗ đó sẽ trải thảm, thêm chút dinh dưỡng thì cây thảm lên tốt hơn. Nền đã giàu dinh dưỡng thì về sau bạn châm phân nước ít đi được.

Bản cũ của loại nền này có nhiều màu, từ sáng tới nâu, trông như sỏi. Mỗi lần nhổ cây, hạt nền bị kéo lên và vương trên mặt soil, nhìn rất lộ. Bản màu đen hòa vào soil đen nên khi bị kéo lên cũng khó thấy hơn nhiều.

Lớp trên là soil. Phía trước chỉ cần một lớp mỏng, đủ để cắm cây thảm. Phía sau thì đắp dày, khoảng 8 cm. Dùng cọ sơn vuốt cho mặt soil đều và tạo độ dốc từ sau ra trước.

Trồng thảm phía trước

Trước khi trồng, cây đã được rửa sạch và chia thành từng phần nhỏ. Xịt ẩm mặt nền, rồi lau kính bằng giấy ăn. Bể nhỏ thì lau kính khá mất công, nên làm sạch ngay từ đầu cho đỡ.

Thảm trong bể này trộn hai loại cây:

• Hemianthus callitrichoides 'Cuba': cây thảm lá rất nhỏ, mọc nhanh, cần có CO2 và đèn tốt.
• Marsilea hirsuta (cỏ bốn lá): một trong những cây thảm dễ trồng nhất, lên được cả trong bể không CO2.

Thảm hai loại trộn với nhau trông tự nhiên hơn một mảng chỉ có một loại cây. Nếu bể bạn không có CO2 thì Marsilea là lựa chọn an toàn hơn.

Cây điểm: crypt nhỏ, Bucephalandra và rêu gan

Sau thảm là tới các cây điểm nhỏ, đặt quanh chân đá và lũa để tạo chi tiết. Nhóm này gồm vài bụi crypt (Cryptocoryne) loại nhỏ, hai loại Bucephalandra và rêu gan Riccardia.

Bucephalandra là cây bám, không cần trồng xuống nền. Hãy đặt thử nó ở vài vị trí, xem chỗ nào đẹp rồi mới nhỏ keo cố định. Keo đã khô thì gần như không gỡ ra được nữa. Một chậu Bucephalandra 'Lamandau Mini Red' được tách ra thành ba bụi nhỏ cho hợp với tỉ lệ bể. Loại 'Serimbu Brown' là cây in vitro (cây nuôi cấy mô) nên bụi đã nhỏ sẵn. Cả hai được nhét vào các khe giữa lũa và đá nham thạch.

Riccardia chamedryfolia là một loại rêu gan (liverwort), màu xanh tươi, nhìn giống rêu. Cây bán theo từng mảng nhỏ. Bạn chỉ cần nhỏ một giọt keo rồi đặt mảng rêu lên mặt đá, và thêm vài chỗ trên lũa.

Cây hậu cảnh và mẹo tiết kiệm cây

Phía sau trồng ba loại:

• Hemianthus micranthemoides (baby tears): trồng ở góc trái, trồng trước rồi mới tính chỗ cho hai loại kia.
• Myriophyllum 'Guyana': chỉ có một chậu nên được cắt đôi. Phần gốc có rễ và phần ngọn đều được cắm xuống nền. Một chậu thành ra hai phần cây.
• Gratiola viscidula: thật ra hợp làm trung cảnh hơn. Cây mua về là cây trồng cạn (emersed) nên khá to. Ở dưới nước cây mọc nhỏ hơn nhiều, nên cứ cắt bỏ các ngọn lớn và chủ yếu trồng những cây nhỏ. Dần dần cây sẽ chuyển sang dạng thủy sinh (submerged), lá nhỏ lại và hợp với bể.

Hygrophila pinnatifida là cây còn đang phân vân có nên thêm vào hay không. Cây có thể mọc khá to, nhưng chịu tỉa thì vẫn giữ được nhỏ. Bể nano trồng nó thì phải tính trước công cắt tỉa.

Lọc và CO2 cho bể nano

Lọc dùng ở đây là loại lọc treo (hang on the back). Phía sau bể không có chỗ treo nên lọc được chuyển thành lọc ngoài. Hai ống dẫn trong suốt nối vào đầu hút và đầu xả, còn thân lọc đặt dưới bể. Cách này mới đang thử, chạy ổn tới đâu thì còn phải chờ xem.

CO2 là loại tự chế rất đơn giản:

• Một chai nhựa 1,5 lít.
• Đáy chai là đường trộn gelatin.
• Đổ lên trên nước ấm pha men.
• Một ống dẫn đi thẳng tới sủi CO2 (diffuser), không có van một chiều và không có hẹn giờ.

Một chai như vậy chạy được khoảng 5–6 tuần. Bộ này rẻ và gọn, khá hợp với bể nano.

Về đèn, lúc dựng bể chỉ dùng tạm một đèn khác vì đèn chính đang dùng cho bể khác. Một đèn LED nano mới gửi tới trong lúc set bể, sẽ lắp sau khi bể đầy nước. Thông số của đèn này chưa được xem.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo kích thước bể và lên danh sách cây trước khi mua. Bể 20 lít chỉ cần một chậu cho mỗi loại, nhiều chậu còn có thể chia nhỏ ra.
2. Dựng khối đá lũa ở ngoài bể, dành vài ngày để chỉnh. Hài lòng rồi mới dán cố định.
3. Chuẩn bị sẵn keo dán siêu dính, giấy ăn và một nắm soil nghiền trước khi bắt tay vào dán.
4. Nếu chưa có bình CO2, hãy chọn cây thảm dễ như Marsilea hirsuta, để dành HC 'Cuba' cho lúc bể đã có CO2.