Cá chuột serratus

Corydoras serratus thuộc nhóm Corydoras mõm yên ngựa, quê ở vùng thượng nguồn Rio Negro, Brazil. Đây là một trong những loài cá chuột bọc giáp được săn lùng nhiều nhất. Khác với các loài Corydoras mõm dài và mõm tròn trước đây (nay đã được xếp sang chi khác), nhóm mõm yên ngựa thường sống lẻ. Vì vậy người ta không thể bắt chúng với số lượng lớn mà vẫn có lãi. Thêm vào đó, ở Nhật Bản có lúc người ta trả giá cao đến khó tin cho loài cá này. Hai lý do đó khiến chúng suốt một thời gian dài nằm trong nhóm cực hiếm trên thị trường cá cảnh.1

Màu sắc của loài này có thể khác nhau khá nhiều. Cá cũng khá hiếm trong giới chơi. C146, C038 và CW075 thực ra là cùng một loài với C. serratus.

• Kích thước: con đực 6,0 cm, con cái 6,5 cm2

Đây là một trong những loài có mõm dài hơn, nên cá hợp với phần lớn bể cộng đồng. Bể nên trồng nhiều cây và dùng nền mềm như cát. Như vậy cá có thể vùi mõm xuống nền khi kiếm ăn.2

Cá dễ ăn và nhận ngay một khẩu phần trộn nhiều loại. Bạn có thể cho ăn thức ăn dạng hạt, thức ăn dạng viên, trùng huyết đông lạnh và thức ăn dạng mảnh loại tốt.2

Hiện đã có một số người cho loài cá đẹp này sinh sản. Điều thú vị là cá con sinh ra có màu khá khác nhau. Người nuôi chỉ chọn những con bố mẹ có ngoại hình đúng hình mẫu lý tưởng của C. serratus, tức là có dải lưng rộng chạy từ gốc vây lưng đến đuôi. Dù vậy, trong đám cá con vẫn có những con chỉ có một sọc dọc dưới vây lưng chứ không có dải lưng liền.1

Nam Mỹ: Brazil, sông Rio Poranga, cách Nobua oba 8 km về phía bắc, chỗ hai con suối đổ vào một nhánh nhỏ của thượng nguồn Rio Negro.

Danh lục đỏ IUCN: Corydoras serratus là loài đặc hữu của Brazil. Đến nay người ta chỉ biết đến loài này qua mẫu chuẩn (holotype) thu ở lưu vực thượng nguồn Rio Negro, bang Amazonas. Bắt cá để bán là hoạt động được cấp phép, nhưng có vẻ nó không đe dọa sự tồn tại của loài ngoài tự nhiên. Hiện chưa có thông tin về quần thể. Dù vậy, khu vực này vẫn được bảo tồn tốt và chưa ghi nhận mối đe dọa đáng kể nào. Vì thế C. serratus được xếp vào mức Ít quan tâm (IUCN 2022).2

Cá bắt ngoài tự nhiên cũng có sự khác biệt về màu như vậy. Có điều trước đây người ta vẫn chưa chắc những con đó có phải là loài khác, họ hàng gần với C. serratus hay không. Đàn cá sinh sản trong bể nuôi đã trả lời câu hỏi này. Đến nay, cơn sốt ban đầu quanh loài Corydoras này dĩ nhiên đã lắng xuống từ lâu và người ta nhìn nó tỉnh táo hơn. Thế nhưng vẫn chưa nhiều người biết rằng màu sắc của C. serratus thay đổi rất nhiều giữa các cá thể.

Thỉnh thoảng vẫn có đợt nhập cá hoang dã trưởng thành của loài cá chuột bọc giáp này. Màu của chúng cũng khác nhau như đã mô tả ở trên, nhưng phần lớn có dải lưng rộng và dài.1

Từ nguyên: Tên loài serratus là tiếng Latin, nghĩa là có răng như lưỡi cưa. Tên này ám chỉ gai vây ngực “có răng cưa rất đặc trưng” của cá.

Nhánh phân loại: Loài này nằm trong Lineage 1. Khi giống được hiệu chỉnh lại, các loài trong nhánh này sẽ vẫn mang tên Corydoras (Lacépède, 1803), với loài chuẩn là C. geoffroy La Cépède, 1803. Theo bản cập nhật mới nhất (Dias et al 2024), Corydoras serratus nằm trong Lineage 1 và giữ nguyên tên giống Corydoras.2

• Alexandrou, Markos & Taylor, Martin. (2011). Evolution, ecology and taxonomy of the Corydoradinae revisited.
• Angelica C Dias, Luiz F C Tencatt, Fabio F Roxo, Gabriel de Souza da Costa Silva, Sérgio A Santos, Marcelo R Britto, Martin I Taylor, Claudio Oliveira, Phylogenomic analyses in the complex Neotropical subfamily Corydoradinae (Siluriformes: Callichthyidae) with a new classification based on morphological and molecular data, Zoological Journal of the Linnean Society, 2024;, zlae053.
• Ian A. M. Fuller & Hans-Georg Evers (2011). Identifying Corydoradinae Catfish Supplement 1. Ian Fuller Enterprises.
• Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade (ICMBio) 2022. Corydoras serratus. The IUCN Red List of Threatened Species 2022.2