Cá lăng sấu

Cá lăng sấu (crocodile catfish), Bagarius suchus, là một loài cá da trơn thuộc họ Sisoridae. Loài này sống ở hệ thống sông Mekong tại Thái Lan, Lào, Campuchia và ở sông Chao Phraya của Thái Lan. Cá đạt chiều dài chuẩn (SL, đo từ mõm đến gốc đuôi) 650–700 mm, nên rõ ràng không hợp để nuôi trong bể gia đình. Có ba đặc điểm giúp phân biệt nó với các loài cùng giống: hộp sọ sần sùi lộ ra ngoài, các gờ sắc trên tấm xương trước vây lưng và một hàng bướu nổi rõ dọc lưng. Phần lớn cá được bắt ở những ghềnh nước xiết trên các con sông lớn. Ở đó chúng trú giữa các tảng đá to.

• Cần dòng chảy mạnh, lọc phải đảo hết lượng nước trong bể 8–12 lần mỗi giờ
• Cần bể dài ít nhất 2 m
• Tập tính & khả năng sống chung: Tốt nhất là nuôi một con riêng.
• Sinh sản: Chưa có ghi nhận.1

Chiều dài chuẩn 70 cm.

Loài này chỉ hợp với thủy cung công cộng, hoặc với số ít bể tư nhân cực lớn được thiết kế chuyên biệt.1

• Nhiệt độ: 18–23°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 2–12 dGH1

Cá thích ánh sáng tối và cần chỗ ẩn nấp. Bạn có thể dùng lũa, đá to hoặc các đoạn ống nhựa.

Có mấy điều phải coi là bắt buộc. Hệ thống lọc phải lớn và đã chạy ổn định lâu. Lịch chăm bể phải nghiêm ngặt, mỗi tuần thay 50–70% lượng nước trong bể. Nước phải thật giàu oxy và có dòng chảy mạnh.1

Đây là loài săn mồi thuần túy. Ngoài tự nhiên, cá ăn cá nhỏ hơn, lưỡng cư, giáp xác và các loài không xương sống khác. Tuy vậy, khi nuôi trong bể, phần lớn cá thể quen ăn mồi chết khá dễ.

Cá con có thể ăn trùng huyết (ấu trùng muỗi chironomid), giun đất nhỏ, tôm cắt nhỏ và các loại mồi tương tự. Cá lớn thì ăn miếng thịt cá, tôm nguyên con, trai, tôm sông sống, giun đất cỡ lớn hơn và những thứ tương tự.

Không nên cho cá ăn thịt gia súc hay gia cầm như tim bò hoặc thịt gà. Cá không chuyển hóa được đúng cách một số loại chất béo trong các loại thịt này. Lâu dần chúng có thể gây tích mỡ thừa, thậm chí làm thoái hóa nội tạng.

Cho ăn cá mồi như cá đẻ con hay cá vàng nhỏ cũng chẳng được lợi gì. Cá mồi có nguy cơ mang ký sinh trùng hoặc mầm bệnh vào bể. Hơn nữa, nếu không được vỗ béo kỹ từ trước thì giá trị dinh dưỡng của chúng thường không cao.1

Loài này có ở hệ thống sông Mekong tại Thái Lan, Lào, Campuchia và ở lưu vực sông Chao Phraya của Thái Lan.

Nơi thu mẫu chuẩn (type locality) là 'Kemrat, Thái Lan'.1

Phần lớn cá được bắt ở lòng các con sông lớn. Chúng thường sống quanh những ghềnh nước chảy xiết, cuộn mạnh và trú giữa các tảng đá to.1

Với kích thước khi trưởng thành và tập tính tự nhiên của mình, B. suchus rõ ràng không hợp với bể gia đình. Hiện chỉ có một vài người chơi tư nhân được biết là đủ điều kiện nuôi loài này lâu dài.

Theo Roberts (1983), có thể phân biệt loài này với các loài cùng giống nhờ tổ hợp đặc điểm sau. Mặt lưng của hộp sọ và tấm xương trước vây lưng sần sùi và lộ ra, không có da che. Mào xương chẩm trên (supraoccipital) có một gờ sắc ở giữa, còn tấm xương trước vây lưng có các cặp gờ sắc chạy dọc. Da hai bên đầu và thân phủ các nốt lồi giống hạt cườm hoặc hạt nhỏ, kích thước gần như nhau và xếp sát nhau. Chiều cao thân 7,9–9,3 (trung bình 8,5). Hai bên thân có một đốm hoặc vệt sẫm màu nằm giữa hai dải sẫm ở gốc vây lưng và gốc vây mỡ.

Ngoài ra, phần da phía trên các gai thần kinh ở trước và sau vây mỡ luôn nổi thành gờ hoặc bướu lớn. Phía trước vây mỡ có bảy đến chín bướu, phía sau có ba đến năm bướu. Các bướu này to rõ và nhiều hơn hẳn so với B. bagarius, vốn chỉ đôi khi có vài gờ hoặc bướu khá mờ trên gai thần kinh. Ở B. yarrelli, các bướu này hiếm khi có và nếu có thì còn mờ hơn nữa. Gốc vây mỡ của B. suchus thường nằm lùi về sau hơn cả B. bagarius, nghĩa là lùi xa hơn nhiều so với B. yarrelli. Khoảng cách giữa vây lưng và vây mỡ ở B. suchus cũng lớn hơn nhiều so với B. bagarius và B. yarrelli.

Giống Bagarius khác với mọi giống còn lại trong phân họ Sisoridae (một nhóm chưa được xác lập chắc chắn) ở chỗ răng hàm dưới có hình dạng khác nhau rõ rệt (heterodont). Hàm dưới có hai hoặc ba hàng răng ngoài gồm nhiều răng hình nón mọc khá sát nhau. Bên trong có một hoặc hai hàng gồm ít răng hơn, mọc thưa và to hơn nhiều. Các giống khác thì hàm dưới chỉ có răng nón nhỏ hoặc một tấm xương nhám.

Hiện giống này có bốn loài nhưng rất cần được xét lại. Nhiều khả năng còn một số đơn vị phân loại khác chưa được mô tả, và B. yarrelli có thể chỉ là tên đồng nghĩa của B. bagarius.1

• Ferraris, C. J., Jr. (2007). Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes: Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types. Zootaxa 1418, 1-628
• Thomson, A. W. and L. M. Page (2006). Genera of the Asian catfish families Sisoridae and Erethistidae (Teleostei: Siluriformes). Zootaxa 1345, 1-96
• Kottelat, M. (2001). Fishes of Laos. WHT Publications, Colombo, 1-198
• Ng, H. H. and M. Kottelat (2000). Description of three new species of catfishes (Teleostei: Akysidae and Sisoridae) from Laos and Vietnam. Journal of South Asian Natural History 5(1), 7-15
• Rainboth, W. J. (1996). FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of the Cambodian Mekong. Rome, FAO, 1-265
• Roberts, T. R. (1983). Revision of the South and Southeast Asian Sisorid Catfish Genus Bagarius, with Description of a New Species from the Mekong. Copeia 1983(2), 435-4451