Cá pupfish Potosí

Cá pupfish Potosí (Cyprinodon alvarezi) là một loài pupfish chỉ có ở một con suối biệt lập gần El Potosí, bang Nuevo León, miền bắc Mexico. Ngoài tự nhiên, loài này đã tuyệt chủng từ cuối những năm 1990. Nguyên nhân là ao nước suối ở La Hediondilla cạn khô, vì người ta lấy nước đi tưới tiêu và dùng vào nhiều việc khác. Giờ loài này chỉ còn sống trong điều kiện nuôi nhốt. Do cần bảo tồn, đây không phải loài dành cho người chơi bể cộng đồng.1

Bể có đáy 60 × 30 cm hoặc tương đương (khoảng 54 lít) chỉ tạm đủ cho một cặp. Giống phần lớn các loài trong họ Cyprinodontidae, loài này sống tốt nhất khi nuôi theo đàn trong bể hoặc thùng lớn hơn.1

• Nhiệt độ: 17–26°C
• pH: 7,0–8,0
• Độ cứng: 10–20 dGH1

Bể không cần bày biện cầu kỳ, miễn là có nhiều vật chắn ngang tầm nhìn của cá.

Bạn nên bố trí thật nhiều chỗ trú như cây thủy sinh, búi len (wool mop) và những thứ tương tự. Nếu dùng lọc thì lọc bọt biển chạy bằng sủi khí là hợp nhất, vì loại này không làm hại trứng hay cá bột.

Đèn không quan trọng, nhưng muốn dùng thì cứ dùng. Nếu được, hãy để tảo sợi mọc trong bể.1

Loài này nên nuôi riêng, nhất là khi bạn muốn cho cá sinh sản. Nếu bể đủ rộng, bạn vẫn có thể nuôi chung trong bể cộng đồng, miễn là đã tìm hiểu kỹ các loài nuôi cùng.

Mỗi con đực cần có chỗ để giữ lãnh thổ riêng. Dù vậy, phần lớn trường hợp vẫn nuôi được hai con đực trở lên trong cùng một bể.1

Trước đây, loài này là loài đặc hữu của một con suối biệt lập gần khu dân cư El Potosí, bang Nuevo León, miền bắc Mexico. Từ cuối những năm 1990, nó đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.1

Nơi thu mẫu chuẩn vốn chỉ là một cái ao duy nhất do suối cấp nước. Ao nằm trong một lưu vực kín (nước không thoát ra biển) tên là 'La Hediondilla', dưới chân núi 'Cerro Potosí', ở độ cao khoảng 1880 m so với mực nước biển.

Người ta đã đắp một con đập bằng đất và đá để mở rộng ao. Phía dưới ao có nhiều nhánh nước chảy ra, dài khoảng 1–1,5 km.

Nước ở đây rất trong, cây thủy sinh mọc dày, gồm các loài thuộc chi Ceratophyllum, Najas, Nasturtium và Utricularia.

Ao cũng là nơi sống của một loài pupfish đặc hữu khác là Megupsilon aporus và một loài tôm càng đặc hữu là Cambarellus alvarezi. Hiện nay ao đã khô cạn hoàn toàn, vì nước bị lấy đi tưới tiêu và dùng vào các việc khác của con người.

Cá vàng (Carassius auratus) bị thả vào ao từ trước năm 1961. Cá vược miệng rộng (Micropterus salmoides) được ghi nhận lần đầu vào năm 1974, và cùng lúc đó các quần thể cá cyprinodontid cũng suy giảm theo.

Từ năm 1983 đến 1984, mực nước tụt xuống 1,5 m. Đến năm 1985 thì ao biến mất, chỉ còn một dòng nước nhỏ rỉ trong các nhánh chảy ra. Đầu những năm 1990, nước có hồi lại chút ít, nhưng chỉ đủ nuôi những quần thể nhỏ không đáng kể của các loài đặc hữu. Đến năm 1996 thì nước cạn hẳn.1

Hiện loài này chỉ còn sống trong điều kiện nuôi nhốt, và bảo tồn nó là việc cấp thiết. Vì vậy, đây không phải loài dành cho người chơi bể cộng đồng.1

• Miller, R. R. (1976). Four new pupfishes of the genus Cyprinodon from Mexico, with a key to the C. eximius complex. Bulletin of the Southern California Academy of Sciences v. 75 (no. 2), 68-75
• Miller, R. R. and V. Walters (1972). A new genus of cyprinodontid fish from Nuevo Leon, Mexico. Contributions in Science (Los Angeles) No. 233, 1-13
• Contreras-Balderas, S. and M. de L. Lozano-Vilano (1996). Extinction of most Sandia and Potosí valleys (Nuevo León, Mexico) endemic pupfishes, crayfishes and snails. Ichthyological Exploration of Freshwaters 7(1), 33-401