Cá sặc môi dày

Cá sặc môi dày (Trichogaster labiosa) là một loài cá mê cung, đến nay chỉ ghi nhận ở miền nam Myanmar. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở sông và ao nhiều bóng râm, rậm cây thủy sinh. Loài này dễ nuôi, tính hiền, và là một trong những loài cá sặc hợp bể cộng đồng nhất. Trên thị trường còn có dòng vàng, hay dòng 'sunset', do người ta lai tạo chọn lọc để bán. Đừng nuôi chung với cá sặc vằn, vì hai loài này lai với nhau rất dễ.

• Kích thước tối đa: 100 mm SL
• Kích thước bể: 74 × 30 cm
• Nhiệt độ: 22–27°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 5–15 dGH

Chiều dài chuẩn (SL): 100 mm. Đáy bể: 74 × 30 cm. Thể tích: khoảng 67 lít.

• Nhiệt độ: 22–27°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 5–15 dGH

Lý tưởng nhất là nuôi trong bể trồng dày cây, nền tối màu. Đây là loài nhút nhát, bơi chậm. Nếu không có chỗ để lẩn vào, cá sẽ khó sống khỏe. Bạn nên thả thêm ít thực vật nổi để cá thấy an toàn hơn, bể cũng giống nước tự nhiên của chúng hơn. Dòng chảy từ lọc hay các thiết bị khác thì giảm được bao nhiêu càng tốt.

Cá không kén ăn. Phần lớn các loại thức ăn cho vào bể chúng đều ăn. Tuy vậy, chúng đặc biệt mê đồ sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, bo bo và các loại tương tự.

Đây là một trong những loài cá sặc hợp bể cộng đồng nhất. Thực tế chúng còn hợp hơn nhiều so với cá sặc lùn (Trichogaster lalius) vốn được nuôi phổ biến. Nếu mua một nhóm từ lúc còn nhỏ, thường chúng sẽ sống chung khá êm thấm suốt đời. Bạn có thể nuôi chung với danio, rasbora, các loài barb cỡ nhỏ và cá chạch. Chúng cũng sống tốt với những loài cá mê cung hiền lành khác. Có điều, đừng nuôi chung với cá sặc vằn, còn gọi là cá sặc khổng lồ (Trichogaster fasciata), là loài họ hàng gần. Dù hai loài được xem là tách biệt, chúng vẫn lai với nhau rất dễ.

Con đực to hơn và màu sặc sỡ hơn. Khi trưởng thành, vây lưng và vây hậu môn của cá đực hơi nhọn.

Như nhiều loài cá mê cung khác, cá sặc môi dày làm tổ bọt. Bạn nên set một bể riêng để cho đẻ. Mực nước trong bể này phải nông, sâu không quá 15–20 cm. Thả thật nhiều cây nổi, thêm vài bụi cây lá nhỏ để cá cái có chỗ trốn. Nước cần đứng yên. Bạn có thể đặt một lọc bọt biển chạy bằng sủi khí, sủi nhẹ ở góc bể, hoặc bỏ lọc luôn cũng được. Các thông số khác không quá khắt khe, miễn nằm trong khoảng đã nêu ở trên. Nắp bể phải đậy khít hết mức có thể. Một số người chuyên cho đẻ còn dùng màng bọc thực phẩm để bịt kín mọi khe hở. Lý do là cá bột cần một lớp không khí ấm và ẩm trên mặt nước. Thiếu lớp không khí này, cơ quan mê cung của cá bột có thể phát triển không trọn vẹn.

Trong vài tuần trước khi cho đẻ, tốt nhất nên nuôi riêng đực và cái. Làm vậy cá sẽ không đẻ ngoài ý muốn, và con cái cũng tránh bị con đực quấy khi chưa sẵn sàng. Giai đoạn này nên cho cá ăn thật nhiều đồ sống và đông lạnh. Khi bụng cá cái căng tròn trứng thấy rõ, bạn chuyển nó sang bể đẻ. Vài ngày sau thì thả cá đực vào. Gần như ngay lập tức, cá đực sẽ lên màu đậm hơn và bắt tay xây một tổ bọt lớn giữa đám cây nổi. Tổ có thể rộng đến cỡ chục centimet. Vừa làm tổ, cá đực vừa liên tục múa khoe trước cá cái. Nếu cá cái chịu, nó sẽ bơi lại gần tổ để đẻ cùng con đực.

Cá đẻ ngay dưới tổ theo kiểu ôm quen thuộc của cá mê cung, tức là con đực uốn thân quấn quanh con cái. Trứng vừa ra thì bắt đầu chìm xuống. Cá đực lập tức ngậm trứng vào miệng rồi nhả lên tổ. Cặp cá sẽ đẻ thêm vài lượt nữa, tổng cộng khoảng 500–1000 trứng. Đẻ xong, cá đực nhận phần canh giữ và chăm sóc ổ trứng. So với các loài khác cùng giống, con đực loài này ít hung hăng với cá cái hơn, nhưng lúc này vẫn nên vớt cá cái ra. Cá đực tiếp tục trông tổ đến khi trứng nở. Trứng nở khá nhanh, chỉ khoảng 24–36 giờ. Sau đó bạn cũng có thể vớt cá đực ra.

Thêm 2–3 ngày nữa thì cá bột bắt đầu bơi tự do. Cá bột rất nhỏ, nên trong khoảng tuần đầu bạn cho ăn infusoria (vi sinh vật nhỏ li ti như trùng cỏ) hoặc thức ăn lỏng dành cho cá bột. Qua tuần đầu, cá đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia mới nở, giun vi sinh (microworm) và cám vảy nghiền bột. Suốt giai đoạn đầu, nhớ đậy bể thật kín để cơ quan mê cung của cá phát triển bình thường.

Đến nay chỉ ghi nhận ở miền nam Myanmar.

Cá sống ở sông và ao nước chảy chậm, nhiều bóng râm. Chúng thường có mặt ở những chỗ rậm cây thủy sinh và nhiều thực vật nổi.

Dù dễ nuôi và hiền, loài này không mấy được dân chơi chuộng, mặc dù hàng nhập về khá đều. Có một dòng vàng, hay dòng 'sunset', không có các sọc vằn mà toàn thân màu cam pha vàng. Đây không phải biến thể tự nhiên, mà do người ta lai tạo chọn lọc để bán. Ở dòng này, con cái có màu gần sặc sỡ như con đực.

Giống các loài khác trong phân bộ Anabantoidei, cá sặc môi dày có một cơ quan hô hấp phụ gọi là cơ quan mê cung. Cái tên này xuất phát từ cấu trúc ngoằn ngoèo như mê cung của nó. Nhờ cơ quan này, cá có thể hít thở không khí ở một mức nhất định. Cơ quan mê cung hình thành từ cung mang thứ nhất biến đổi mà ra, gồm nhiều nếp da gấp chằng chịt mạch máu. Mức độ phức tạp của cơ quan này khác nhau tùy loài. Loài nào sống ở vùng nước đặc biệt thiếu oxy thì cơ quan này thường phát triển hơn.