10 cách trị rêu hại nhanh và dễ trong bể thủy sinh

Rêu hại gần như bể nào cũng gặp. Nguyên nhân thường là thừa sáng, thừa dinh dưỡng và cây mọc chậm. Bài này tổng hợp 10 cách xử lý theo kinh nghiệm của MJ Aquascaping, xếp từ dễ làm đến cần cẩn thận hơn, để bạn chọn cách hợp với bể của mình.

Nguyên tắc chung: rêu hại thắng khi cây yếu và nước thừa chất. Mỗi cách dưới đây đều nhằm một trong hai việc: làm cây khỏe hơn hoặc làm rêu đói đi.

Giảm đèn: vì sao nhiều bể bị rêu

Theo MJ Aquascaping, đa số bể gặp rêu vì dùng đèn quá mạnh, trong khi chỉ trồng cây dễ. Đèn bây giờ rất khỏe nên dễ bị thừa sáng.

1. Mua đèn có chỉnh được độ sáng.
2. Bắt đầu với 8 giờ mỗi ngày ở 50% công suất.
3. Mỗi tuần xem lại: cây có đẹp không, có rêu không.
4. Nếu cây cần thêm sáng và chưa có rêu, tăng 10% (lên 60%, rồi 70% nếu cần).

Tác giả nói 60% thường đã đủ. Cứ tăng từng bước nhỏ để tìm điểm cân bằng.

Cây thả nổi và cây mọc nhanh giúp gì

Tác giả gọi cây thả nổi là "mẹo gian lận" của bể thủy sinh, vì ba lý do:

• Che bớt ánh sáng, như một lớp bảo hiểm khi đèn quá mạnh.
• Mọc rất nhanh, mà cây mọc nhanh là kẻ thù của rêu hại.
• Hút bớt dinh dưỡng thừa từ phân bón và phân cá.

Cây thân mọc nhanh cũng cùng tác dụng. Rêu râu đen (black brush algae) thường bám đầu tiên lên lá anubias, bucephalandra, dương xỉ java vì đây là cây chậm lớn. Nếu bể chỉ có cây chậm, rêu dễ thắng. Tác giả gợi ý thêm Limnophila sessiliflora và Hygrophila polysperma.

Đội dọn rêu nên nuôi con gì

Đã nuôi sinh vật trong bể thì chọn con có ích. Tác giả kể:

• Bể mới thường có rêu nâu sau 2–3 tuần, ông thả vài con otocinclus để xử lý.
• Rêu râu đen trên lũa và đá được hai con ốc clithon ăn sạch.
• Đội yêu thích: otocinclus, ốc clithon, tép Amano. Bể lớn có thể thêm cá Siamese algae eater.

Bón phân thế nào để không nuôi rêu

Phân bón không tự gây rêu, nhưng khi bể đã có rêu thì bón nhiều chỉ làm nặng thêm. Tác giả khuyên bón ít phân nước và dồn dinh dưỡng vào phân nền (phương pháp lean dosing). Các bể cây dày của ông lấy phần lớn dinh dưỡng từ nền, chỉ thêm chút phân nước.

Ông đang làm thử nghiệm hai bể cạnh nhau. Bể bón ít sạch rêu. Bể bón nhiều có rêu đốm xanh (green spot algae) trên lá cây thảm, đá xanh hơn và có rêu trên kính. Đây là kết quả của riêng ông, nhưng đáng thử.

Carbon lỏng và blackout: khi rêu đã nặng

Carbon lỏng. Sản phẩm trong video là Masterline Carbo, cũng được biết là Seachem Excel hoặc Easy Life Easy Carbo, hoạt chất là glutaraldehyde. Đây là hóa chất, dùng có rủi ro. Cách dùng theo tác giả:

• Rêu ít: châm thẳng vào nước.
• Rêu nhiều trên lũa, đá: hạ mực nước, dùng cọ nhỏ bôi trực tiếp lên rêu.
• Rêu trên cây: dùng ống tiêm bơm vào đúng chỗ.

Luôn theo liều khuyến cáo. Chất này làm kích ứng da, nên với cá và cây cũng nguy hiểm.

Blackout. Che kín bể hoàn toàn bằng túi rác, chăn hoặc bìa các tông, không để lọt chút sáng nào. Cách này hiệu quả với rêu xanh lam (cyanobacteria) và cả loại khác. Làm như sau:

1. Che kín bể 3–4 ngày, tối đa 5 ngày.
2. Tắt CO2 trong thời gian này.
3. Tăng oxy, ví dụ nâng dòng ra của lọc lên một chút.

Tác giả kết hợp blackout với carbon lỏng để giáng đòn mạnh vào rêu.

Chỉnh CO2 và nhiệt độ

Với CO2, tác giả khuyên:

• Gắn timer để mỗi ngày đều nhau.
• Bật CO2 trước đèn 1–2 giờ.
• Dùng bộ khuếch tán cho bọt sương mịn.
• Dòng chảy của lọc đẩy sương CO2 khắp bể.
• Dùng drop checker, màu luôn xanh lá.
• Mặt nước gợn nhẹ để CO2 không thoát. Skimmer chạy 24/7 cũng hút bớt CO2.

Về nhiệt độ, rêu mọc tốt hơn trong nước ấm. Nhiều người giữ 27–28°C quanh năm, theo tác giả là quá cao. Ông ưu tiên 22–23°C nếu loài nuôi cho phép. Cá discus hay betta thì không áp dụng.

Thay nước đúng cách

Thay nước giúp pha loãng dinh dưỡng thừa. Quan trọng là hút được chất thải, không chỉ rút nước sạch. Hãy đưa ống hút sát nền, khuấy nhẹ hoặc hút nền để lấy cặn.

Tác giả thay 50% mỗi tuần. Với bể mới, ông thay hằng ngày trong tuần đầu, cách ngày ở tuần hai, ba ngày một lần ở tuần ba, cứ thế giãn dần.

Bắt đầu từ đâu

1. Hạ đèn xuống 8 giờ, 50% công suất và theo dõi mỗi tuần.
2. Thả thêm cây nổi và vài cây thân mọc nhanh.
3. Thay nước hút cặn mỗi tuần, giảm lượng phân nước.
4. Nếu rêu vẫn nặng, thêm đội dọn rêu hoặc thử blackout.