10 loài cá nuôi chung tốt nhất với cá vàng trong bể nước ngọt

Cá vàng đẹp, và rất nhiều người chơi cá cảnh mê loài này. Dù vậy, thỉnh thoảng thả thêm vài loài khác vào cho bể đa dạng cũng hay. Phần dưới đây gom lại những mẹo và gợi ý chọn cá nuôi chung với cá vàng, rút ra từ nhiều năm nuôi loài này. Trong đó có cả vài loài mà có thể bạn chưa từng nghĩ tới.

Cá vàng nuôi chung được với những loại cá nào?

Lỡ gặp một con cá đẹp mà không biết nó có hợp với cá vàng không, bạn cứ dựa vào mấy nguyên tắc chung sau:

• Tránh cá hung dữ, hay bắt nạt cá vàng. Cá vàng nhìn chung là loài hiền. Nếu phải sống chung với các loài barb hung dữ, cichlid châu Phi hay những loài cichlid lớn khác, chúng sẽ không khỏe.
• Để ý tốc độ bơi của cá vàng. Cá vàng thường (còn gọi là cá vàng đuôi đơn hay cá vàng comet) bơi rất nhanh, nên chúng dễ đớp phải những thứ không nên nuốt. Cá vàng cảnh thì bơi chậm hơn nhiều. Vì thế chúng dễ bị cá khác bắt nạt hơn.
• Tránh cá nhỏ và cá có gai. Cá vàng tò mò, thấy gì cũng cho vào miệng, từ thức ăn, nền, cây cho tới cá khác. Phần lớn trường hợp, bạn nên tránh những loài nhỏ đến mức lọt vừa miệng cá vàng. Lúc chọn bạn cùng bể, hãy tính theo kích thước tối đa của cá vàng khi trưởng thành. Bạn cũng cần cẩn thận với những loài cá nhỏ có gai như otocinclus hay cá chuột. Cá vàng mà nuốt phải thì chúng có thể mắc kẹt ở nắp mang.
• Chọn loài sống được trong cùng điều kiện với cá vàng. Cá vàng chủ yếu thích nước mát, khoảng 10–21°C, và sống được ở nhiệt độ phòng mà không cần sưởi. Với nhiều loài trong danh sách này, mức nhiệt đó nằm ở ngưỡng thấp trong khoảng nhiệt độ chúng thấy dễ chịu. Bạn cùng bể cũng phải sống được bằng thức ăn của cá vàng. Nếu bạn thả chung một loài săn mồi thứ thiệt cần ăn nhiều thịt, cá vàng có thể ăn quá nhiều đạm và bị táo bón.

Từ những nguyên tắc đó, dưới đây là 10 loài đã nuôi thử thực tế và tỏ ra hợp với cá vàng:

1. Cá bám đá (hillstream loach)

Đây là một loài cá lạ rất thú vị. Nhìn chúng như con cá đuối thu nhỏ, còn cách sống thì giống cá lau kính (pleco). Chúng ăn rêu, nhặt thức ăn thừa và bám kính chặt đến mức cá vàng không rỉa ra được. Điểm hay nhất là chúng cũng thích nước mát giống cá vàng. Nhóm này gồm cá bám đá vân lưới (reticulated hillstream loach), cá chạch bám đá Borneo (Borneo sucker loach), cá bướm Trung Quốc (Chinese butterfly loach) và nhiều loài chạch thân dẹt khác.

2. Brochis multiradiatus

Cá chuột thường không hợp với bể cá vàng. Chúng đủ nhỏ để lọt vào miệng cá vàng, và vây thường có gai. Nhưng nếu có một loài cá chuột cỡ lớn thì sao? Đó chính là Brochis multiradiatus, còn gọi là cá chuột mũi heo (hog-nosed catfish) hay Corydoras multiradiatus. Loài cá đáy hiền lành này trông như con cá chuột quá khổ, dài tới khoảng 10 cm. Chúng dọn bể rất giỏi vì thích bới nền và hút sạch thức ăn thừa. Vây ngực và vây lưng của chúng cũng có gai thật. Có điều trên thực tế chuyện này không thành vấn đề. Chúng quá to nên cá vàng không coi là mồi.

3. Cá chạch bùn (dojo loach)

Cá chạch bùn (còn gọi là weather loach) trông như những cây xúc xích dài cỡ 30 cm có gắn vây. Chúng thích bơi lượn, chui rúc trong sỏi, và thả gì vào cũng ăn. Loài cá thân thiện này sống khỏe trong nước lạnh và rất hay có mặt trong bể cá vàng. Dù khá to con, dạng thường thường bán rẻ. Các dạng đặc biệt như vàng hay bạch tạng thì đắt hơn. Cần một loài đã được kiểm chứng để nuôi chung với cá vàng thì cá chạch bùn là lựa chọn khó sai.

4. Cá lau kính bristlenose

Lựa chọn này có thể hơi gây tranh cãi. Trên mạng có người nói loài này có thể hút lớp nhớt trên mình cá vàng. Thực tế chuyện này hay xảy ra hơn ở những con pleco cỡ lớn bị đói, do cá vàng đã ăn sạch mọi thứ. Với loài nhỏ như bristlenose, bạn dễ giữ cho chúng no bụng và tránh xa lớp nhớt của cá vàng hơn nhiều. Bạn sẽ hay thấy chúng gặm rêu, gặm lũa và nhặt mẩu thức ăn lẫn trong nền. Mẹo ở đây là chờ tắt đèn, lúc cá vàng đã yên, rồi cho riêng pleco một bữa ngon gồm viên chìm, trùn chỉ huyết, artemia và thức ăn gel Repashy.

5. Cá lau kính mũi cao su (rubbernose pleco)

Loài plecostomus này còn có tên cá lau kính môi cao su hay bulldog pleco. Chúng rất giống bristlenose, chỉ khác ở chỗ trên mõm không có râu. Hai loài có cùng đặc điểm, cùng cách chăm, và lớn tới cỡ tương đương nhau, khoảng 13–15 cm. Phần lớn có đốm trên mặt hoặc khắp thân. Các chuỗi cửa hàng thú cưng hay bán loài này. Muốn một con pleco không có "râu" thì bạn thử loài ăn rêu hiền lành này xem.

6. Cá white cloud (bạch vân sơn)

Nếu bể của bạn chỉ có cá vàng cảnh, các loài cá nhỏ nước lạnh có thể là lựa chọn tốt. Chúng rất rẻ, hay bơi thành đàn và chỉ dài 4–5 cm. Lúc mới mua về, chúng còn nhỏ hơn nhiều. Vì vậy bạn nên nuôi cho lớn (thậm chí cho đẻ luôn) rồi mới thả vào bể cá vàng. Đúng là chúng lọt vừa miệng cá vàng. Nhưng so với cá vàng cảnh chậm chạp, chúng nhanh nhẹn và lanh lẹ hơn hẳn, nên khó bị bắt. (Lỡ có con bị ăn thì cá vàng cũng không sao.) Cá white cloud có nhiều dạng, như dạng thường hay dạng vàng. Có điều bạn đừng chọn dạng vây dài. Vây dài làm chúng bơi chậm lại và dễ bị bắt hơn. Loài này đáng để thử. Chúng làm bể sinh động hơn, và cá vàng cũng có thứ để ngắm, để rượt theo cho đỡ chán.

7. Cá lúa (ricefish, medaka)

Cùng kiểu với cá white cloud là cá lúa, một loài rất đáng nuôi. Họ cá nước lạnh này có nhiều loài và nhiều biến thể màu, như trắng bạch kim, cam và xanh. Chúng không rẻ bằng cá white cloud. Bù lại, chúng dễ đẻ và nhìn rất hợp khi nuôi cùng nhiều loài khác trong danh sách này. Chỉ cần nhớ là chúng sẽ làm bể thêm chất thải. Vì thế bạn phải chắc bể đủ rộng cho cả cá vàng lẫn những loài định thả chung.

8. Cá chuột hoplo (hoplo catfish)

Loài cá da trơn này có gai nhưng tính hiền. Nhìn chúng như con otocinclus phóng to, dài 13–15 cm. Nhóm này có nhiều loài, gồm hoplo đuôi cờ (Dianema urostriatum), hoplo đốm (Megalechis thoracata) và hoplo vằn đuôi (Megalechis picta). Cá hoplo có râu dài nên lúc nào cũng lục lọi tìm thức ăn. Bristlenose và rubbernose pleco ăn đêm, còn hoplo ăn ban ngày. Do đó bạn không cần cho chúng ăn riêng mà chúng vẫn đủ chất.

9. Cá bình tích variatus (variatus platy)

Cá đẻ con (loài đẻ ra cá con thay vì đẻ trứng) nghe có vẻ là lựa chọn lạ để nuôi chung với cá vàng. Thế nhưng cặp đôi này đã nhiều lần cho kết quả rất ổn. Trong hai loài cá bình tích, loài variatus (Xiphophorus variatus) sống được ở nước mát hơn. Có người ngại cá đẻ con vì chúng đẻ quá nhiều. Ở bể này thì cá vàng sẽ vui vẻ ăn gần hết cá bột, nên số lượng không bùng lên được. Cá bình tích có rất nhiều màu sắc và hoa văn. Muốn có màu tương phản với đàn cá vàng đỏ, trắng, cam thì một đàn bình tích xanh hoặc vàng có thể là lựa chọn hay. Thêm nữa, chúng dọn bể rất giỏi, lúc nào cũng nhặt rêu hoặc thức ăn thừa lẫn trong bể.

10. Cá barb hồng vây dài (longfin rosy barb)

Như đã nói ở trên, bạn nên tránh các loài barb hung dữ và bán hung dữ. Chuyện này khá tiếc, vì nhiều loài barb sống được ở nước mát. May là có vài loài barb tương đối hiền như rosy barb sống chung được với cá vàng, miễn bạn theo mấy quy tắc đơn giản. Mẹo thứ nhất là nuôi rosy barb thành đàn lớn hơn để bớt chuyện bắt nạt. Với đàn từ 10 con trở lên (cái nhiều hơn đực, vì con đực hung dữ hơn), chúng thường tự chơi với nhau và để yên cho cá khác. Mẹo thứ hai là chọn dạng rosy barb vây dài. Bộ vây thướt tha làm loài bơi nhanh này chậm lại, nhờ vậy bữa nào cá vàng cũng giành được phần ăn công bằng. Mẹo thứ ba là nuôi rosy barb với cá vàng thường đuôi đơn. Với cá vàng cảnh, barb có thể vẫn quá nhanh.

Từ những nguyên tắc và ví dụ trên, bạn có thể tự tìm thêm nhiều loài khác để nuôi chung với cá vàng. Hãy xem xét nhiệt độ, thức ăn, pH, tính hung dữ và kích thước của loài đó. Nếu loài đó đáp ứng đủ mọi tiêu chí, rất có thể nó sẽ là người bạn cùng bể hoàn hảo tiếp theo cho bể cá vàng của bạn!