5 cách dễ dàng để loại bỏ ốc hại trong bể cá

Ốc bladder, ốc ramshorn và ốc tháp Malaysia (Malaysian trumpet snail) hay bị dân chơi thủy sinh gọi là "ốc hại". Lý do là chúng đẻ rất nhanh, và một khi đã vào bể thì rất khó dọn sạch. Ốc thường theo cây thủy sinh vào bể. Có khi chúng còn nằm sẵn dưới đáy túi cá bạn mang từ cửa hàng về.

Ốc hại có xấu cho bể cá không?

Tên gọi là "ốc hại" nhưng thật ra chúng khá có ích, và vốn là một phần tự nhiên của hệ sinh thái dưới nước. Ốc ăn rêu hại, dọn thức ăn thừa, phân hủy chất thải của cá và còn là nguồn mồi cho những loài ăn ốc trong bể. Chúng không làm hại cá hay cây còn sống. Chúng ăn xác động vật chết và lá cây yếu, nhờ vậy bể sạch hơn. Ốc ramshorn cũng mang tiếng "ốc hại", vậy mà nhiều người vẫn nuôi vì nó dọn bể giỏi và có nhiều biến thể màu đẹp.

Lợi là vậy, nhưng nhiều người vẫn không chịu nổi cảnh ốc sinh sôi đến mức bò kín kính và mọi bề mặt trong bể. Nếu muốn giữ số lượng ốc trong tầm kiểm soát, bạn có thể thử một trong 5 cách đã được kiểm chứng dưới đây.

Cách 1: Cho ăn ít hơn

Người chơi lâu năm đều biết cách dễ nhất để bớt ốc là cho cá ăn ít lại. Ốc đẻ nhanh thật, nhưng phải có đủ thức ăn thì chúng mới đẻ được. Vì thế, mỗi lần bạn chỉ nên cho lượng thức ăn mà cá ăn hết trong vài phút. Cá ăn ít thì thải ít, nên ốc cũng có ít thứ để ăn hơn. Ngoài ra, cá thường ăn sạch các loại thức ăn chất lượng cao như thức ăn sống, đông lạnh và sấy đông khô hơn, nên phần sót lại cho ốc rất ít.

Ốc bladder là loài lưỡng tính. Nó có thể tự sinh sản và đẻ ra trứng nở được, kể cả khi trong bể không còn con ốc nào khác. Ngoài thức ăn thừa, ốc còn ăn rêu hại và xác cây đang thối rữa. Vì vậy, mỗi lần vệ sinh bể bạn nhớ tỉa cây và cọ rêu thường xuyên. Bạn cũng nên dùng ống siphon hút nền để lấy bớt mùn và cặn hữu cơ, vì đó cũng là nguồn thức ăn của ốc.

Cách 2: Nhặt bằng tay

Bỏ đói cho ốc chết dần thì mất khá lâu. Muốn nhanh hơn, bạn cứ có dịp là nhặt ốc ra. Cách đơn giản nhất là dùng tay hoặc nhíp cắm cây gắp từng con. Nếu ốc còn nhỏ, một số người dùng một đoạn ống siphon hút thẳng chúng vào xô trong lúc thay nước.

Ốc tháp Malaysia (hay gọi tắt là MTS) rất lì. Người ta từng thấy chúng sống được nhiều tháng trong sỏi cũ đã khô. Với loài này, nhặt tay có thể không hiệu quả lắm.

Cách 3: Bẫy ốc

Một số loài như ốc tháp Malaysia hoạt động về đêm và thích chui xuống nền, nên khó gom hơn. Lúc này bạn có thể dùng bẫy ốc, đặt bên trong một ít rau củ hoặc thức ăn cho cá làm mồi để dụ chúng vào.

Bắt được ốc rồi thì xử lý sao cho nhân đạo? Bạn có thể cho số ốc thừa làm mồi cho các loài cá ăn ốc (xem danh sách bên dưới). Bạn cũng có thể tặng cho người chơi khác đang nuôi cá ăn ốc, hoặc nghiền nát để ốc chết nhanh.

Cách 4: Nuôi cá ăn ốc

Nếu bạn nuôi cá ăn ốc thì ốc hại lại thành thứ rất được săn đón. Ốc cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu, và cá được dịp săn mồi theo bản năng tự nhiên. Gần như mọi loài cá nóc nước ngọt đều mê ốc, từ cá nóc pea puffer bé xíu đến cá nóc Mbu khổng lồ. Vỏ ốc cứng giòn có thể mài bớt răng cá nóc, nhờ đó răng không mọc quá dài. Nhiều loài cá chạch như clown, zebra, yoyo và dwarf chain loach dùng cái mõm nhọn chọc vào vỏ ốc rồi hút phần thịt bên trong. Một số loài lớn hơn như cá oscar và rùa cũng khoái món thân mềm, nên bạn nhớ chừa phần cho chúng.

Cuối cùng, một số người chơi nhờ đến ốc assassin. Đây là loài ốc ăn thịt dài khoảng 2,5 cm, chuyên săn các loài ốc khác làm thức ăn chính. Ốc assassin (Anentome helena) nằm phục rồi ăn thịt các loài ốc khác, kể cả những con to hơn nó nhiều.

Cách 5: Cách ly

Nếu bạn nhất quyết không cho ốc hại vào nhà, hãy nhớ câu "phòng bệnh hơn chữa bệnh". Mỗi lần mua cây mới, bạn kiểm tra thật kỹ và nhặt sạch ốc lẫn trứng ốc. Một số người xả cây dưới vòi nước để rửa trôi những con bám theo mà mắt thường không thấy. Sau đó bạn cho cây vào bể cách ly có đèn và phân, rồi thấy con ốc nào xuất hiện thì nhặt ngay con đó. Tùy loài và nhiệt độ nước, trứng ốc có thể mất 1–4 tuần mới nở, nên cách này đòi hỏi kiên nhẫn.

Cách ly như vậy không đảm bảo tuyệt đối. Dù vậy, làm chậm mà chắc vẫn tốt hơn dùng hóa chất như thuốc tẩy hay muối bể cá. Rất khó canh được một liều vừa đủ mạnh để diệt ốc và trứng ốc mà không làm hại những cây nhạy cảm hơn như vallisneria hay cryptocoryne.

Ốc bladder và ramshorn đẻ ra từng ổ trứng, mỗi ổ chứa nhiều ốc con. Còn ốc tháp Malaysia thì đẻ ra con.