Bố trí in-out lọc để tạo dòng chảy tuần hoàn cho bể thủy sinh

Chuyện đặt đầu in, đầu out thế nào cho đúng được dân chơi thủy sinh bàn đi bàn lại mãi, có lúc cãi nhau rất căng trên các hội nhóm. Thực ra dòng chảy giống không khí trong một căn phòng. Phòng thoáng thì người ở khỏe và dễ chịu hơn. Phòng hơi bí thì kém thoải mái, nhưng cũng không ai chết vì nó.

Bài này giải thích vì sao dòng chảy có ích nhưng không phải điều kiện sống còn, rồi đi qua vài cách bố trí in-out cho bể một lọc và bể hai lọc, cách chọn công suất lọc và cách vệ sinh bộ in-out thủy tinh mà không làm vỡ.

Bể thủy sinh có bắt buộc phải có dòng chảy không

Câu trả lời là không. Bằng chứng dễ thấy nhất là bể thủy sinh thùng xốp. Loại bể này không dùng lọc, nước gần như đứng yên, vậy mà cây vẫn lên được.

Nhìn ra tự nhiên sẽ thấy rõ hơn. Sông suối là nước chảy, còn ao hồ, mương rãnh hay ruộng lúa là nước tĩnh. Ốc ruộng vẫn sống khỏe dưới mương, dưới ruộng mà chẳng cần dòng nước nào. Ngược lại, nhiều loại dương xỉ khai thác ở suối lại mọc trong chỗ nước chảy rất mạnh. Ở đó chúng bám rễ chắc và lá xanh mướt. Đem về bể nuôi, chúng thường chậm lớn, thậm chí hỏng rồi chết, vì bể không tái tạo được môi trường nước chảy quen thuộc của chúng.

Nói gọn lại, dòng chảy là thứ nên có, nhất là với cây quen nước chảy. Nhưng thiếu nó thì bể vẫn chạy được.

Dòng chảy tốt mang lại gì cho bể

Ngay từ lúc set bể đã nên tính chuyện đặt in-out. Mục tiêu là nước hút vào và nước thổi ra nối thành một vòng luân chuyển trong bể. Một dòng tuần hoàn ổn sẽ:

• Đưa CO2 và dinh dưỡng đi khắp bể, cây ở góc xa cũng được ăn.
• Không để lại những góc nước tù đọng.
• Giữ mặt cát dưới đáy sạch hơn.
• Kết hợp với lọc váng thì mặt nước hết váng.

Chỗ nào nước không thổi tới thì rêu hại rất dễ bám. Phần cát sát kính trước, nơi dòng nước yếu, là ví dụ điển hình. Chỗ đó phải vệ sinh thường xuyên.

Bể hai lọc: cho hai đầu out thổi đối nhau

Vị trí in-out phụ thuộc bố cục. Có bể buộc phải đặt in-out ở phía trước, khi đó in-out thủy tinh là lựa chọn đẹp mắt. Loại đầu in có kèm lọc váng thì hút váng ở mặt trên, còn nước từ đầu out thổi ra theo một hướng.

Một mẹo hay là đặt cốc trộn CO2 ngay trên đường đi của dòng out. Bọt CO2 sẽ bị nước cuốn đi khắp bể, nhờ vậy cây hấp thụ được nhiều hơn.

Nếu có lọc thứ hai, đặt bộ in-out còn lại ở đầu kia của bể và cho nó thổi theo chiều ngược lại. Hai đầu out đối nhau sẽ đẩy nước thành một vòng tuần hoàn khép kín.

Bể một lọc: đặt in và out cùng một phía

Chỉ có một lọc thì đặt cả đầu in lẫn đầu out ở cùng một phía của bể. Các hãng lớn như ADA cũng thường chỉ bố trí in-out ở một phía. Vài cách làm cụ thể:

• Cho đầu out thổi dọc theo chiều dài bể để nước chạy hết một vòng rồi quay về.
• Giấu đầu out sau phiến đá và cho nó thổi chéo vào bể. Cách này giấu được in-out hoàn toàn, nhìn bể rất gọn.
• Cắm đầu in thấp, sát xuống gần đáy, để hút nước ở tầng dưới.

Cây mọc dày cũng làm dòng chảy yếu đi. Khi cây phủ kín phần nước phía trên, cần tỉa ngắn bớt cho bể thoáng trở lại. Nếu muốn tối ưu thêm, có thể gắn một lọc váng hoặc thêm đầu out của lọc thứ hai vào chỗ nước còn yếu. Loại lọc váng có đầu thổi ở dưới và phễu thu váng ở trên sẽ giữ mặt nước sạch và nền cát bên dưới cũng sạch hơn.

Chọn công suất lọc bao nhiêu là đủ

Bố trí khéo đến đâu mà lọc yếu thì nước cũng không chạy nổi. Nên chọn lọc có lưu lượng mỗi giờ gấp 5 đến 6 lần thể tích nước trong bể. Ví dụ bể 100 lít thì lọc nên đẩy được khoảng 500 đến 600 lít mỗi giờ.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:00 Bể thủy sinh nền cỏ với đá lớn, nước cần được lọc đẩy đều.
• Xem video từ ▶ 6:05 Bể thủy sinh đá và cỏ xanh, cần lọc đủ mạnh để nước chạy tốt.

Vệ sinh in-out thủy tinh thế nào cho khỏi vỡ

In-out thủy tinh nhìn rất thanh lịch, nhưng để khoảng 2 tháng không rửa là bám tảo nâu kín bên trong, trông khá kinh. Muốn lúc nào cũng sạch thì gần như tháng nào cũng phải rửa. Thực tế cứ 1 đến 2 tháng rửa một lần là ổn. Nhiều người còn để đến 4, 5 tháng mới rửa.

Cái khó là sợ vỡ. Vài kinh nghiệm để tháo lắp an toàn:

• Thay ống đi kèm bằng loại ống dẻo không chống gập. Ống này mềm, không cứng nên tháo ra rất dễ. Vì ống mềm nên phải có đai siết ở chỗ nối.
• Khi tháo, dùng tua vít nới đai siết ra rồi rút ống khỏi đầu thủy tinh.
• Với đầu in có lọc váng, cẩn thận phần phễu hút váng. Gãy mấy cái răng trên phễu là hút váng kém đi và nhìn cũng xấu.

Các bước rửa:

1. Tháo hết hít kính ra trước. Nếu để nguyên mà cọ, rất dễ làm gãy mấu thủy tinh giữ hít kính, sau đó không gắn hít lại được nữa.
2. Ngâm in-out trong oxy già khoảng 5 phút. Có thể đổ oxy già thẳng vào ống, hoặc ngâm ống trong nước rồi đổ oxy già vào. Tảo nâu bên trong sẽ bở ra.
3. Dùng cọ ống để chà. Cọ chỉ luồn vào được từ một đầu ống. Bẻ hơi cong đầu cọ rồi đẩy từ từ vào, vừa đẩy vừa xoay lựa theo đường cong của ống.
4. Tráng sạch, gắn hít kính và lắp lại vào hệ thống lọc.

Quen tay thì cả quá trình mất chừng 10 phút: 5 phút ngâm và 5 phút cọ. Phần lâu nhất là lắp lại.

Không có cách bố trí nào sai

Chuyện đặt in-out không có đúng sai tuyệt đối. Mỗi bể một bố cục, một cỡ lọc. Điều cần làm là xoay vị trí in-out sao cho nước đi được khắp bể, càng ít góc chết càng tốt. Còn cãi nhau xem kiểu nào mới chuẩn thì không đáng.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra lưu lượng lọc đang dùng, xem có đạt khoảng 5 đến 6 lần thể tích bể mỗi giờ không.
2. Nếu chỉ có một lọc, đưa in và out về cùng một phía, cho out thổi dọc bể hoặc thổi chéo, và hạ đầu in xuống gần đáy.
3. Đặt cốc trộn CO2 vào đường đi của dòng out.
4. Gợi ý thêm: để ý chỗ nào trong bể hay bám rêu hoặc đọng váng. Đó thường là chỗ dòng nước yếu, có thể chỉnh lại hướng out hoặc tỉa cây chắn dòng.