Bón phân nước ít (lean dosing) để giảm rêu hại trong bể thủy sinh

Nhiều người bón phân nước đều đặn, đúng liều trên nhãn, mà rêu hại vẫn không dứt. Rêu râu đen (black brush algae, thường gọi BBA) bám lũa và cây lá chậm lớn, rêu đốm xanh (green spot algae) bám lá Anubias. Bài này tóm lại một thay đổi mà MJ Aquascaping cho là giúp ông nhiều nhất: bón ít phân nước hơn và chuyển dinh dưỡng xuống nền.

Phương pháp này gọi là lean dosing (bón phân tối thiểu). Dưới đây là cách làm, lý do nó hiệu quả và bể nào nên thử.

Vì sao bón đủ liều mà rêu hại vẫn mọc

MJ kể những năm đầu ông rất đều tay với phân nước tổng hợp (all-in-one) và luôn bón đúng liều nhãn khuyến cáo. Cây vẫn khỏe nhưng bể không đẹp, và hai loại rêu hại trên lúc nào cũng có mặt. Ông cũng không bao giờ test nước, nên không biết nitrat hay phosphat trong bể cao đến đâu.

Ông không bảo người đọc phải thành nhà khoa học, test mọi chỉ số rồi chỉnh công thức. Thay đổi của ông đơn giản hơn nhiều.

Thay đổi cụ thể: ít phân nước, nhiều dinh dưỡng ở nền

1. Mua nền dinh dưỡng (aquasoil) chất lượng tốt, giàu chất. Chi thêm một chút ở khâu này.
2. Bổ sung viên hoặc nhộng phân nền (nutrient capsules, tabs) vào nền.
3. Giảm phân nước. MJ có thể bỏ vài ngày, đôi khi cả tuần không bón mà cây không bị ảnh hưởng, vì nền còn nhiều dinh dưỡng.

Kết hợp ít dinh dưỡng trong nước và nhiều trong nền làm rêu hại giảm rõ rệt. Cây của ông cũng lên màu đẹp hơn.

Lean dosing là gì

Nói gọn: chỉ bón đủ để cây không bị thiếu. Cách này gần như luôn đi kèm nền rất giàu dinh dưỡng, nên cây hút phần lớn chất từ rễ và chỉ một phần nhỏ qua lá. Phân nước thêm vào chủ yếu là kali và vi lượng, đôi khi thêm chút phosphat và nitrat, còn phần lớn hai chất này đến từ nền.

Cho dễ nhớ:

• Đa lượng (NPK): nitơ, phốt pho, kali.
• Vi lượng (trace elements): magiê, sắt, đồng và một vài chất khác.

Ba cách áp dụng

Ba lợi ích theo MJ

• Ít rêu hại hơn. Phần lớn dinh dưỡng nằm trong nền, rêu hại không với tới. Lượng nhỏ bón trong nước thì cây hút rất nhanh.
• Cây lớn chậm hơn. Ít phải cắt tỉa, bố cục giữ dáng ưng ý lâu hơn. Cây cũng gọn hơn: cây thân dài trong bể bón ít có khoảng cách giữa các mắt ngắn hơn so với bể nhiều dinh dưỡng trong nước.
• Màu đẹp hơn. Nước ít nitrat, thiếu nitơ làm chậm việc hình thành diệp lục ở một số cây nên chúng lên đỏ hơn.

MJ cũng nhận định rằng nhiều người tin bón sắt làm cây đỏ rực hơn thì chưa đúng. Sắt cần cho cây khỏe và cây khỏe lên màu tốt, nhưng muốn đỏ thật rực thì phải giảm nitơ. Đây là quan điểm của ông.

Bể nào nên và không nên dùng

Bắt đầu từ đâu

1. Xem lại lượng phân nước đang bón. Nếu bón đủ liều nhãn mà vẫn rêu hại, thử giảm còn một nửa liều hoặc ít hơn.
2. Nếu đang dựng bể mới, chọn nền dinh dưỡng tốt và thêm viên phân nền.
3. Quan sát cây vài tuần. Nếu cây không có dấu hiệu thiếu chất, rêu hại giảm thì giữ cách này. Nếu bể trồng dày và cây chậm lại quá mức, cân nhắc quay về bón nhiều hơn.