Cách lắp bình CO2 thủy sinh và vì sao đếm giọt bị nổ

Bộ CO2 bình cho bể thủy sinh nhìn thì đơn giản: một bình khí, một van điện có đồng hồ và núm tinh chỉnh, một đếm giọt và dây dẫn ra sủi. Nhưng chỉ cần lắp sai một chi tiết nhỏ là khí xì ra ngoài, bình nhanh hết, hoặc đếm giọt bị nổ ngay lần đầu mở van.

Bài này đi lần lượt từ lúc lắp van vào bình, đổ nước đếm giọt, nối dây, chỉnh số giọt cho đến lúc tháo van đi nạp khí. Bộ dùng làm ví dụ là bình 3 kg với van điện có núm vặn tay, loại khá phổ biến và dễ dùng cho người mới.

Lắp van điện vào bình thế nào

Các đời van điện cũ có đai ốc lục giác, phải dùng mỏ lết mới siết được. Bản cải tiến sau này có vòng siết hình tròn, vặn bằng tay là đủ chặt.

1. Kiểm tra cổ bình và đầu van, chắc chắn có gioăng cao su ở chỗ tiếp xúc.
2. Đặt van vào cổ bình, xoay sao cho cặp đồng hồ quay về hướng bạn dễ nhìn và núm tinh chỉnh hướng thẳng lên.
3. Giữ nguyên hướng đó rồi vặn vòng siết cho đến khi thấy chặt tay.

Đọc hai chiếc đồng hồ trên van

Van điện thường có hai đồng hồ. Một chiếc báo lượng khí còn trong bình. Khi bình còn đầy, kim chiếc này chỉ hơn số 5 một chút. Nhiều người mới tưởng bình đầy thì kim phải lên tận cuối vạch, thực tế không phải vậy. Với bình nạp bằng máy nén khí, kim có thể lên tới khoảng số 10, và đó cũng là mức cao nhất thường thấy. Kim này tụt dần theo lượng khí còn lại, về tới 0 là bình đã cạn.

Chiếc còn lại báo áp suất ra. Nó chỉ nhích lên lúc vừa mở bình, sau đó tự giảm dần về 0 và không hiển thị gì đáng kể trong lúc chạy.

Lắp đếm giọt và kiểm tra gioăng

Trên bộ này, đếm giọt kiêm luôn van một chiều. Nó vặn vào đầu ra của van điện. Mọi khớp ren nối bình với van, van với đếm giọt đều cần một vòng gioăng cao su, vì độ kín của khớp nằm hết ở vòng gioăng đó. Khớp nào thiếu gioăng là khí sẽ rò ra ngay.

Nắp đếm giọt cũng có một vòng gioăng bên trong. Khi mở nắp ra đổ nước, vòng này rất dễ rơi ra mà mình không để ý. Lắp lại thiếu gioăng thì khí cứ thế thoát ra, bình hết nhanh mà không hiểu vì sao. Lúc mở nắp, hãy gỡ vòng gioăng cất riêng ra chỗ dễ thấy, đổ nước vào đầy rồi đặt gioăng lại trước khi vặn nắp.

Có người hướng dẫn đổ dầu ăn vào đếm giọt thay cho nước. Cách này có thể không hay lắm và dễ mất vệ sinh, dùng nước là đủ.

Nối dây CO2 và các khớp chia

1. Tháo đai ốc ở đầu ra của đếm giọt, luồn dây CO2 qua đai ốc rồi cắm dây vào đầu nối.
2. Vặn đai ốc lại. Chỗ nối dây kiểu này không cần gioăng, siết vào là đã kín.
3. Nếu bạn gắn thêm bộ chia hai hay khớp nối có ren, chỗ ren đó lại cần gioăng cao su.
4. Đầu dây còn lại nối vào bình trộn (reactor) nếu bạn dùng trộn, hoặc nối vào sủi đặt trong bể.

Vì sao đếm giọt bị nổ

Đây là lỗi gần như ai mới lắp cũng gặp. Với loại van điện này, núm tinh chỉnh luôn ở trạng thái mở. Nếu bạn mở van tổng trên bình trong khi núm tinh chỉnh đang mở hết cỡ, áp suất dồn ra một lúc rất mạnh. Nhẹ thì nước trong đếm giọt bị thổi cạn sạch. Nặng thì đếm giọt có thể vỡ luôn.

Quy tắc rất đơn giản: trước khi mở van tổng, vặn núm tinh chỉnh đóng chặt lại. Xong bước đó mới mở van tổng, cắm điện cho van, rồi từ từ mở núm tinh chỉnh ra.

Chỉnh số giọt CO2 cho bể

Cắm điện xong, đèn trên van sáng lên là bắt đầu chỉnh được. Cách đếm dễ nhất là nhìn kim giây của đồng hồ và đếm xem trong một giây có bao nhiêu giọt khí đi lên trong đếm giọt.

Có một chỗ hay làm người mới bối rối. Bạn chỉnh được ba giọt mỗi giây rồi mà sủi trong bể vẫn chưa ra khí. Lý do là sủi cần một lượng khí nhất định dồn vào thì mới đẩy được khí ra khỏi đầu sủi. Lúc đầu, cứ mở núm tinh chỉnh to hơn để khí dồn vào trong ống. Khi sủi bắt đầu ra bọt thì giảm dần về mức bạn muốn.

Số giọt phụ thuộc vào thể tích bể. Các mức dưới đây chỉ để tham khảo khi mới bắt đầu, sau đó bạn tự điều chỉnh theo bể của mình:

• Bể khoảng 90 cm: khoảng 3 giọt mỗi giây.
• Bể khoảng 120 cm: khoảng 4 giọt mỗi giây.
• Bể 50 đến 60 cm: khoảng 2 giọt mỗi giây.

Chơi lâu rồi thì nhiều người không cần nhìn đếm giọt nữa. Họ nhìn thẳng vào đầu sủi là biết khí vào bể nhiều hay ít.

Bảo dưỡng trong lúc dùng

• Nước trong đếm giọt hao dần theo thời gian. Khi thấy mực nước thấp, vặn nắp ra châm thêm nước rồi lắp lại, nhớ vòng gioăng.
• Vặn ra vặn vào nhiều lần thì gioăng có thể bị lỏng hoặc rách. Lúc đó quấn thêm ít băng tan (băng keo lụa quấn ren) vào phần ren rồi vặn lại cho kín hơn.
• Bình hết khí thì mang đi nạp ở chỗ bơm khí, hoặc đổi bình khác luôn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 9:53 Cận cảnh đồng hồ và van trên bình CO2 trong tủ bể.

Tháo van khi bình hết khí

Bình hết khí vẫn còn sót lại một ít khí trong bình và trong thân van. Lượng khí này tạo áp lực ép chặt khớp nối, làm van bị kẹp cứng rất khó vặn ra. Cố dùng sức hay mỏ lết thì phần ren và gioăng dễ bị đẩy lệch ra ngoài, vừa hỏng khớp vừa trông rất xấu.

1. Đóng van tổng trên bình.
2. Cắm điện cho van điện mở ra để xả nốt khí còn kẹt trong thân van.
3. Khi không còn khí thoát ra nữa thì vặn vòng siết bằng tay. Lúc này van ra rất nhẹ, không cần dụng cụ.

Bắt đầu từ đâu

• Trước khi lắp, kiểm tra đủ gioăng cao su ở cổ bình, đầu ra van và nắp đếm giọt.
• Tập thói quen khóa chặt núm tinh chỉnh rồi mới mở van tổng.
• Mở núm tinh chỉnh to cho sủi ra khí trước, sau đó mới giảm về số giọt tham khảo theo kích thước bể.
• Đến lúc đi nạp khí, nhớ xả hết khí trong van rồi mới tháo.